Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Inge van Dijk, Amhaouch en Palland over het bericht 'Familiebedrijf Balk Shipyard in Chinese handen'

Antwoord van Minister Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 23 februari
2022).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Familiebedrijf Balk Shipyard in Chinese handen»?1

Antwoord 1

Ja

Vraag 2 en 3

Wat vindt u ervan dat een oer-Hollands familiebedrijf, dat sinds 1798 bestaat, wordt
overgenomen door een Chinese investeringsmaatschappij?

In hoeverre past een dergelijke overname in het (maak)industrie- en familiebedrijvenbeleid
dat het kabinet voert of voor ogen heeft en bij slimme, strategische industriepolitiek?

Antwoord 2 en 3

Directeur Balk geeft in het bericht aan dat hij groeimogelijkheden ziet voor zijn
familiebedrijf. Hij wil zijn activiteiten in Nederland uitbreiden maar heeft zelf
niet de middelen voor de noodzakelijke investeringen. Ik waardeer het positief dat
de overname door een nieuwe investeerder maakt dat deze werf kan groeien en dat betrokken
partijen vertrouwen hebben in de groeimogelijkheden binnen deze voor Nederland belangrijke
sector. Voor het zomerreces zal ik uw Kamer informeren over hoe ik deze en andere
industriële bedrijven wil faciliteren in de doorontwikkeling met strategisch industriebeleid.

Vraag 4

Is u bekend of behalve de Zhongying International Holding Group nog andere partijen,
binnen Nederland of binnen Europa, geïnteresseerd of kandidaat waren om Balk Shipyard
te helpen doorgroeien? Indien u dit niet weet, wilt u dit nagaan?

Antwoord 4

De directie van Balk Shipyard heeft mij laten weten dat in de zoektocht naar nieuwe
investeerders meerdere opties serieus zijn onderzocht.

Vraag 5

Welke financieringsinstrumenten zijn er voor bedrijven in de maritieme maakindustrie,
zoals Balk Shipyard, om te kunnen groeien?

Antwoord 5

Voor bedrijven in de maritieme maakindustrie zijn als generieke financieringsregelingen
de Borgstelling MKB-Kredieten (BMKB) en de Garantiefaciliteit Ondernemingsfinanciering
(GO) beschikbaar. Dit zijn kredieten waarbij de staat garant staat voor een deel van
het bedrag. De BMKB biedt een overheidsborgstelling tot en met EUR 1,35 miljoen, deze
wordt door financiers ingezet bij financieringen tot ca. EUR 5 miljoen. De GO faciliteit
biedt een 50% staatsgarantie op leningen tussen de EUR 1,5 – 150 miljoen.

Verder wordt met het Dutch Future Fund (DFF) geïnvesteerd in andere risicokapitaalfondsen
zodat via die investeringsfondsen de beschikbare hoeveelheid kapitaal voor Nederlandse
innovatieve groeibedrijven wordt vergroot. Ten slotte kunnen ondernemers met duurzame
investeringsprojecten ook bij Invest-NL terecht.

Vraag 6

Welke informatie heeft u over de Zhongying International Holding Group? Waar is dit
bedrijf gevestigd, welke personen en/of partijen zitten hierachter? In welke sectoren
en landen heeft de Zhongying International Holding Group nog meer geïnvesteerd? Heeft
deze investeringsmaatschappij nog meer investeringen of overnames gedaan in Nederland?
Indien ja, welke?

Antwoord 6

Het kabinet verzamelt geen informatie over vestigingslocaties, bedrijfs- en/of eigendomsstructuren
van bedrijven zolang dit niet is vereist voor wet- en regelgeving. Ik heb daarom geen
informatie over in welke sectoren en landen de Zhongying International Holding Group
investeert en of de investeringsmaatschappij meer investeringen of overnames in Nederland
heeft gedaan.

Vraag 7

Is of wordt deze overname getoetst, bijvoorbeeld in het kader van de Wet veiligheidstoets
investeringen, fusies en overnames, die met terugwerkende kracht zal gelden vanaf
peildatum 8 september 2020?

Antwoord 7

Het wetsvoorstel Veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (Vifo) ziet toe
op twee categorieën ondernemingen: vitale aanbieders en bedrijven op het gebied van
sensitieve technologie. Balk Shipyard is geen aanbieder van een vitaal proces in de
zin van het wetsvoorstel. Ook lijkt het er gezien de aard van de onderneming op dat
zij geen eigenaar zijn van, dan wel controle hebben over of directe toegang tot sensitieve
technologie. Mocht er wel sprake zijn van sensitieve technologie met risico’s voor
de nationale veiligheid, dan kan de overname met terugwerkende kracht worden getoetst
bij inwerkingtreding van de wet.

Vraag 8

Hoezeer verwacht u dat deze overname op korte of (middel)lange termijn gevolgen zal
hebben voor de (internationale) positie van de Nederlandse maritieme sector, waarover
u in de kabinetsbrief «Visie op de toekomst van de industrie in Nederland»2 schrijft dat Nederland leidend is in clusters als agrofood, de maritieme sector
en de machinebouw en dat het verleden als zeevarende natie zich nog altijd vertaalt
in een vooraanstaande positie in de maritieme sector?

Antwoord 8

In de loop van de tijd zijn meerdere toonaangevende Nederlandse jachtenbouwers overgenomen
door buitenlandse investeerders. Deze investeringen hebben veelal de verdere groei
van de betreffende bedrijven mogelijk gemaakt, hun concurrentiepositie versterkt en
daarmee bijgedragen aan de sterke internationale positie van de Nederlandse maritieme
maakindustrie. Er is geen aanleiding te veronderstellen dat dit in het geval van Balk
Shipyard anders zou zijn. Dat neemt niet weg dat we wel goed oog moeten hebben voor
de bredere internationale uitdagingen waar de Nederlandse (maritieme) maakindustrie
mee te maken heeft op het gebied van onder andere kennisbescherming, een gelijk speelveld,
verduurzaming en digitalisering. Het kabinet onderhoudt hierover goede contacten met
de sector onder meer op basis van het Maritiem Masterplan.

Vraag 9

Welke afspraken zijn er met Zhongying International Holding Group gemaakt over bijvoorbeeld
vestiging in Nederland, op Urk, investeringen in de regio en behoud van werkgelegenheid?

Antwoord 9

De overname van Balk Shipyard betekent niet dat bedrijfsactiviteiten naar het buitenland
worden verplaatst. Het is juist de intentie van de overname om de Nederlandse activiteiten
van de werf uit te breiden. Het is aan de betrokken partijen zelf om eventueel nadere
uitspraken te doen over de afspraken die gemaakt zijn bij de overname.

Vraag 10

Hoe groot is het risico dat Balk Shipyard, als gevolg van de groeiambities, alsnog
uit Urk zal vertrekken? Wat is in dat kader de stand van zaken met betrekking tot
de aanleg van een buitendijkse haven die hiervoor nodig zou zijn?

Antwoord 10

Balk Shipyard heeft mij laten weten de voorgenomen groei in Urk te willen realiseren.
De buitendijkse haven geeft ondernemers zoals Balk Shipyard de gewenste ruimte om
te groeien en te innoveren. Afgelopen zomer is het hernieuwde inpassingsplan van de
Provincie Flevoland vastgesteld en dit plan ligt nu bij de Raad van State. De zitting
is op 17 februari 2022. De aanbesteding kan beginnen zodra het inpassingsplan onherroepelijk
wordt. Er is overeenstemming over het gebruiken van de benodigde gronden buitendijks
van het Rijk en het waterschap. Ook is er overeenstemming met de ondernemers, waaronder
Balk Shipyard, die zich op de haven willen vestigen.

Vraag 11

Bent u bereid zich er maximaal voor in te spannen dat Balk Shipyard op Urk blijft
en daarmee bedrijvigheid, kennis, innovatie en werkgelegenheid voor Nederland behouden
blijven? Indien ja, op welke manieren?

Antwoord 11

Er is op dit moment geen aanleiding te veronderstellen dat Balk Shipyard zijn activiteiten
in Nederland vanwege de overname zou beëindigen.

Vraag 12

Kunt u aangeven hoe het kabinet denkt een maritiem cluster als het Maritiem Cluster
Urk de voorwaarden te kunnen bieden door te groeien, ondersteund door onder andere
de Regio Deal Noordelijk Flevoland, zonder speelbal te worden van internationale,
geopolitieke ontwikkelingen?

Antwoord 12

De Nederlandse maritieme sector, inclusief het cluster Urk, heeft internationaal een
sterke positie dankzij een groot aantal ondernemende, innovatieve bedrijven en toonaangevende
kennisinstellingen. Het kabinet ondersteunt deze sector, onderdeel van de Topsector
Water en Maritiem, heel nadrukkelijk. Zo is onlangs nog via de R&D-regeling mobiliteitssectoren
EUR 52,9 mln. toegekend voor de ontwikkeling van emissieloze technologie voor schepen
waarmee in de toekomst internationaal het verschil gemaakt kan worden. Meer lokaal
dragen Rijk en regio met de Regio Deal Noordelijk Flevoland EUR 30 mln. bij om de
brede welvaart in de regio te verbeteren. Het gaat hier nadrukkelijk om het versterken
van de duurzame economische kansen van Noordelijk Flevoland, met een investering van
EUR 14,5 mln. in het Maritiem Cluster Urk, waaronder de fysieke ingrepen aan de buitendijkse
servicehaven en binnendijks bedrijventerrein, innovatie en talentontwikkeling. In
de Regio Deal wordt tevens inhoudelijk en financieel bijgedragen aan de verbreding
van de economie in het gebied door te investeren in smart mobility. Om internationaal
te concurreren is echter ook een gelijk speelveld nodig. Het kabinet volgt daarom
actief de potentiële bedreigingen hiervan en spant zich in om deze waar mogelijk te
bestrijden.