Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van lid Werner over het bericht 'PGB-houders krijgen opeens minder uren'

Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) (ontvangen 17 februari 2022).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Plotseling krijgen pgb-houders minder vergoed.
«Het scheelt 600 euro per maand»»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u de conclusies die Per Saldo trekt? Zo ja, wat is uw reactie hierop? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 2

In het artikel stelt Per Saldo dat sinds 2019 zorgverzekeraars steeds vaker het oordeel
van de wijk-/kinderverpleegkundige naast zich neerleggen. Zorgverzekeraars besluiten
volgens Per Saldo eenzijdig – al dan niet na inschakeling van een extern bureau om
de indicatie te toetsen – tot verlaging of weigering van het aangevraagde Zvw-Pgb.

De conclusie dat zorgverzekeraars het oordeel van de wijk-/kinderverpleegkundige steeds
vaker naast zich neer leggen kan ik niet objectief verifiëren, omdat dit geen informatie
is die als zodanig wordt geregistreerd. Bovendien ligt de rolverdeling tussen de wijk-/kinderverpleegkundigen
en zorgverzekeraars genuanceerd en zijn de aanleidingen en uitkomsten van klachten
en/of geschillen divers. In de onderstaande beantwoording op uw vragen zal ik hierover
meer toelichten.

Het is van belang in dit verband te constateren dat de wetgever grenzen heeft gesteld
aan de aanspraak op verpleging en verzorging. Zo moet het gaan om «zorg zoals verpleegkundigen
die plegen te bieden», om «een behoefte aan geneeskundige zorg of een hoog risico
daarop», en dient betrokkene op de desbetreffende zorg te zijn aangewezen. Zowel de
verpleegkundigen als de zorgverzekeraars hebben hierin belangrijke taken: de verpleegkundige
stelt de indicatie volgens het normenkader en de zorgverzekeraar beoordeelt of deze
indicatiestelling voldoet aan het normenkader. De indicatie door de wijkverpleegkundige
is hierin leidend. Afwijking door de zorgverzekeraar is slechts dan mogelijk indien
de indicatiestelling onvoldoende dan wel niet navolgbaar is.

De Geschillencommissie Zorgverzekeringen van de Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen
(SKGZ) heeft aanvankelijk geoordeeld dat een zorgverzekeraar in geval een indicatie
onvoldoende navolgbaar was in overleg zou moeten treden met de indicerend wijkverpleegkundige.
Was de gestelde indicatie daarentegen nietnavolgbaar, dan mocht de aanvraag direct door de zorgverzekeraar worden afgewezen.
De SKGZ heeft recent dit standpunt verlaten door het standpunt in te nemen dat óók
bij een niet navolgbare indicatiestelling de zorgverzekeraar eerst met de indicerend wijkverpleegkundige moet overleggen. Door het innemen van dit standpunt
verwacht ik dat het aantal gevallen waarbij een zorgverzekeraar zonderoverleg met de indicerend wijkverpleegkundige een indicatie (gedeeltelijk) afwijst
verder zal afnemen. Vanzelfsprekend betekent dit niet dat elke gestelde indicatie
door een wijkverpleegkundige zonder meer wordt toegewezen door de zorgverzekeraar.

De indicatiestelling moet navolgbaar zijn. Het blijft de belangrijke taak voor de
wijkverpleegkundige om voor een navolgbare indicatiestelling te zorgen en de taak
van de zorgverzekeraar om deze op een juiste wijze te beoordelen.

Vraag 3

Wat vindt u van de stijging van het aantal klachten die bij Stichting Klachten en
Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ) zijn binnengekomen tot met november 2021, in vergelijking
met eerdere jaren als 2017 en 2018?

Antwoord 3

Navraag bij de SKGZ leert dat vooralsnog het aantal nieuwe klachten over het Zvw-pgb
in 2021 iets lager lijkt uit te komen dan in 2020. Het SKGZ heeft mij geïnformeerd
over 206 nieuwe klachten tot en met november in 2021. Onderstaand vindt u een overzicht
in vergelijking tot andere jaren2:

Jaartal

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Aantal nieuwe klachten Zvw-pgb

336

110

113

145

269

206

Verandering t.o.v. voorgaand jaar in %

– 67%

+ 3%

+ 28%

+ 86%

(– 23%)1

X Noot

1

dit betreft een percentage op basis van de gegevens tot en met november 2021 en is
dus niet definitief.

Ten opzichte van 2020 lijkt er vooralsnog dus geen sprake te zijn van een stijging.
In 2020 was er echter wel een stijging van het aantal klachten ten opzichte van de
jaren daarvoor. In reactie daarop ben ik met de SKGZ in gesprek gegaan om meer beeld
te krijgen van de aanleiding van deze klachten. Ook in het jaarverslag van 2020 geeft
de SKGZ een toelichting bij deze stijging3. De klachten spelen rondom een drietal punten in de beoordeling van de zorgverzekeraar
over de indicatie: 1) het betreft volgens de zorgverzekeraar zorg onder een andere
wet, 2) de «geneeskundige context» ontbreekt volgens zorgverzekeraar, 3) de zorgverzekeraar
meent (in tegenstelling tot de verpleegkundige) dat een pgb niet doelmatig is omdat
een hulpmiddel ingezet kan worden om in de zorgvraag te voorzien. De SKGZ heeft zich
vervolgens meerdere keren over deze situaties gebogen en volgens hen is in een groot
aantal gevallen het proces van indiceren niet verlopen volgens de normen van de beroepsgroep
V&VN. In die situaties vind ik het goed dat de zorgverzekeraars daarop meekijken.
Afgelopen jaar heb ik óók uitspraken van de SKGZ voorbij zien komen waarin de SKGZ
het verzoek van de indiener heeft toegewezen, omdat zij van oordeel waren dat de betreffende
zorgverzekeraar het proces onzorgvuldig had doorlopen. Kortom er zijn diverse redenen
van klachten en diverse uitkomsten op geschillen. Hierover kan ik geen eenduidige
conclusie trekken. Het sterkt mij daarentegen wel in de opvatting dat deze genuanceerde
rolverdeling van groot belang is. De verpleegkundige stelt in samenspraak met de verzekerde
de indicatie volgens het normenkader en de zorgverzekeraar beoordeelt of deze indicatiestelling
voldoet aan het normenkader. De SKGZ biedt vervolgens een uitweg voor verzekerden
als zij het niet eens zijn met de beoordeling van hun zorgverzekeraar. Met de SKGZ
ben en blijf ik in gesprek over (het aantal en de toedracht van) klachten rondom het
Zvw-pgb, Deze informatie breng ik in bij de gesprekken met partijen over de bestuurlijke
afspraken Zvw-pgb.

Vraag 4

Bent u bereid te onderzoeken waardoor het aantal klachten zo gestegen is?

Antwoord 4

Zoals uit het antwoord op vraag 3 naar voren komt, is het aantal nieuwe klachten in
2021 niet gestegen. Een onderzoek lijkt daarom op dit moment niet aangewezen. Bovendien
heeft het SKGZ in voorgaande jaarverslagen altijd een heldere toelichting gegeven
op hun cijfers. Afgelopen jaar heb ik het SKGZ ook gesproken over hun jaarverslag.
Zodra het jaarverslag van 2021 er is zal ik deze ook nu weer zorgvuldig bekijken en
hierover in gesprek gaan met het SKGZ.

Vraag 5

Bent u bereid te onderzoeken hoeveel zorgverzekeraars een eigen onderzoeksbureau of
een eigen verpleegkundige inschakelen voor een second opinion?

Antwoord 5

Nee. Zoals hiervoor is toegelicht, heeft de zorgverzekeraar de taak om een indicatie
te beoordelen. Zoals ik u ook heb toegelicht in de beantwoording van de vragen van
uw Kamer op 13 december4 en in mijn brief aan uw Kamer5 naar aanleiding van een vraag van lid Bergkamp (D66) is een zorgverzekeraar bevoegd
om voor de beoordeling een beroep te doen op een adviserend verpleegkundige of een
extern bureau, mits zorgverzekeraars zich hierbij houden aan de privacy wetgeving.

Vraag 6

Deelt u de mening van SKGZ dat de indicatiestelling afhangt van de kwaliteit van het
werk van de wijkverpleegkundigen, omdat zij zorg verlenen die niet onder de Zorgverzekeringswet
(Zvw) valt of omdat zij hun oordeel onvoldoende onderbouwen? Zo ja, waarom wel? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 6

Als ik uw vraag goed begrijp vraagt u of ik van mening ben dat het de verantwoordelijkheid
is van de indicerend verpleegkundige om een kwalitatief goede indicatie te stellen.
In dat geval is mijn antwoord ja. Het is de verantwoordelijkheid van de indicerend
verpleegkundige om deze indicatie te stellen volgens het Normenkader6.

Vraag 7

Is er een scholingsaanbod voor wijkverpleegkundigen die indicaties stellen?

Antwoord 7

De beroepsgroep heeft in haar Normenkader7 opgenomen dat indiceren en organiseren van zorg wordt gedaan door een bachelor of
master opgeleide verpleegkundige. Een dergelijke opleiding volstaat dus voor het mogen
indiceren. Gezien het grote belang van een goede indicatiestelling, hebben partijen
in het Hoofdlijnenakkoord wijkverpleging wel afgesproken te werken aan kennisvergroting
ten aanzien van indicatiestelling. Dit heeft concreet geleid tot o.a. een digitaal
congres indicatiestelling in 2021, de (verdere) uitrol van intercollegiale toetsing
en de ontwikkeling van het assessment vakbekwaam indiceren. Met de Subsidieregeling
Ondersteuning Wijkverpleging maken we mogelijk dat dergelijke activiteiten in het
kader van deskundigheidsbevordering ook (deels) vergoed kunnen worden. Verder heeft
de beroepsgroep van kinderverpleegkundigen een specifieke training en toolbox ontwikkeld
voor het indiceren en organiseren van kinderverpleegkundige zorg.

Vraag 8

Wat vindt u ervan dat branchevereniging Zorgverzekeraars Nederland stelt dat verzekeraars
«in de meeste gevallen» in gesprek zijn gegaan met de wijkverpleegkundigen als ze
het niet eens waren met de indicering en wat vindt u ervan dat het Zorginstituut Nederland
vervolgens stelt dat er inlichtingen moeten worden gevraagd aan de wijkverpleegkundigen?

Antwoord 8

Het Zorginstituut Nederland stelt dat het wenselijk is dat er overleg plaatsvindt
tussen de indicerend verpleegkundige en de zorgverzekeraar als de geïndiceerde zorg
onvoldoende is onderbouwd. Het verwijst hierbij naar de «Toetsingscriteria herbeoordeling
indicaties» die zijn opgesteld tussen ZN en V&VN.

Zoals uit het antwoord op vraag 2 en 3 naar voren komt, is overleg met de indicerend
wijkverpleegkundige altijd het uitgangspunt. Ik ga er dan ook vanuit dat zorgverzekeraars
hun uitvoeringspraktijk dienovereenkomstig zullen aanpassen (voor zover zij dit nog
niet deden). Tegelijkertijd ga ik er ook vanuit dat verpleegkundigen en de verpleegkundige
beroepsgroep zich optimaal inspannen om indicaties van goede kwaliteit te leveren,
zodat de zorgverzekeraar zich ook in zo min mogelijk gevallen genoodzaakt voelt om
contact op te nemen voor verduidelijking van de indicatie.

Vraag 9

Vindt u dat er een verschil bestaat tussen inlichtingen vragen bij de wijkverpleegkundigen
en «in gesprek zijn gegaan»?

Antwoord 9

Zoals hiervoor is toegelicht ga ik ervan uit dat zorgverzekeraars hun uitvoeringspraktijk
– waar nodig – zullen aanpassen. Van een door de vragensteller geïmpliceerde tegenstelling
zal dan geen sprake (meer) zijn.

Van belang is dan ook dat de verpleegkundige op redelijke termijn beschikbaar en bereid
is om eventuele vragen van de zorgverzekeraar te beantwoorden als de indicatiestelling
niet navolgbaar is.

Vraag 10

In hoeverre is onderzocht of wijkverpleegkundigen, die voor budgethouders indiceren,
ervaren dat ze onafhankelijk kunnen indiceren? Zou u dit willen onderzoeken?

Antwoord 10

In 2020 heeft het Nivel een peiling8 gedaan onder het landelijk Nivel panel Verpleging en Verzorging, waarbij ook is gevraagd
naar de mate van vrijheid die verpleegkundigen ervaren bij het indiceren (ongeacht
de leveringsvorm). Uit deze peiling kwam naar voren dat vrijwel alle verpleegkundigen
aangeven zich in hoge mate of volledig vrij te voelen om die zorg te indiceren die
zij nodig achten.

Op verzoek van het Zorginstituut Nederland heeft het Nivel dit onderzoek recent herhaald
(met aanvullende en verdiepende vragen) en binnenkort worden de uitkomsten hiervan
verwacht. Ik zal deze uitkomsten uiteraard bespreken met betrokken veldpartijen. De
(kwaliteit van de) indicatiestelling is een onderwerp dat ook terugkomt in de overleggen
rondom de bestuurlijke afspraken. Dit onderwerp komt daarbij ook aan bod.

Vraag 11 en 12

Is bekend hoeveel «originele» indicatiestellingen door zorgverzekeraars naast zich
neer zijn gelegd?

Hoeveel budgethouders hadden een indicatiestelling die vijf jaar geldig was en zijn
nu opnieuw beoordeeld?

Antwoord 11 en 12

Ik heb navraag gedaan bij Zorgverzekeraars Nederland en voor beide gegevens in uw
vragen geldt dat dit geen «standaard» registraties zijn voor alle zorgverzekeraars
die zij «automatisch» kunnen genereren. Zorgverzekeraars kunnen allen op een eigen
manier hun uitvoeringsprocessen inrichten. Door de verschillen in processen en registraties
is het onduidelijk of deze gegevens (nog) beschikbaar zijn en of deze dan zodanig
geregistreerd zijn dat dit een eenduidig beeld zou kunnen geven. Het achterhalen van
deze informatie vraagt om een zeer tijdrovende en mogelijk handmatige exercitie bij
alle individuele zorgverzekeraars.