Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Lee over de gebrekkige beheersing van duurzaamheidsrisico’s door Europese banken

Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 8 december 2021)

Vraag 1

Bent u bekend met het meest recente ECB onderzoek, «The state of climate and environmental risk management in the banking sector»1, waaruit blijkt dat het overgrote deel van Europese systeemrelevante banken haar
klimaat- en milieurisico’s niet adequaat beheerst?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u het met GroenLinks eens dat de door de Europese Centrale Bank (ECB) gedane
vaststellingen een zorgelijk beeld schetsen?

Antwoord 2

In november 2020 heeft de ECB 13 toezichtverwachtingen uiteengezet met het oog op
het aanpakken van klimaat- en milieurisico’s door banken. De ECB heeft 112 significante
instellingen verzocht een beoordeling uit te voeren van hun bedrijfsvoering, in het
licht van deze 13 toezichtverwachtingen en om uitvoeringsplannen in te dienen, waarin
wordt beschreven hoe en wanneer zij hun bedrijfsvoering hier verder op aan zullen
passen. De ECB heeft dit beoordeeld om de geboekte vooruitgang te monitoren en om
per instelling eventuele tekortkomingen vast te stellen. Het geaggregeerde resultaat
van deze beoordeling is het onderzoek «The state of climate and environmental riskmanagement in the banking sector».

De conclusies van de ECB laten zien dat er in de bancaire sector inderdaad nog stappen
gezet dienen te worden waar het de beheersing van klimaat- en milieurisico’s betreft.
Al met al zijn banken begonnen, maar blijft het tempo van de vooruitgang in de meeste
gevallen traag, aldus de ECB.

Hoewel de kwaliteit van de plannen varieert, hebben vrijwel alle instellingen implementatieplannen
ontwikkeld om hun praktijk op het gebied van klimaat- en milieurisicobeheersing verder
te verbeteren. De conclusies laten bovendien zien dat het thema de serieuze aandacht
van de sector en de Europese bankentoezichthouder heeft. Dat vind ik van groot belang.
Zo hebben een aantal significante instellingen aanzienlijke stappen gezet om hun bedrijfsvoering
aan te passen om klimaat- en duurzaamheidsrisico’s adequaat te adresseren. De ECB
heeft bovendien een aantal goede praktijken geïdentificeerd. Deze »best practices»
zijn afkomstig van bancaire instellingen met verschillende bedrijfsmodellen en -groottes,
en kunnen behulpzaam zijn voor andere banken bij de verdere voortgang op dit gebied.

Vraag 3

Bent u het ook met GroenLinks eens dat uit dit onderzoek blijkt dat de voortgang van
de financiële sector om te verduurzamen, hetgeen mede het vergroten van de financiële
weerbaarheid tegen klimaat- en milieurisico’s omvat, op dit moment niet snel genoeg
gaat?

Antwoord 3

Een van de conclusies die de ECB in het onderzoek trekt is inderdaad dat, hoewel banken
al met al zijn begonnen, het tempo van de vooruitgang in de meeste gevallen traag
blijft. De verwachte voltooiingstijdlijnen die zijn ingediend bij de ECB tonen dat
veel instellingen in de nabije toekomst niet aan de toezichtverwachtingen van de ECB
zullen voldoen, aldus de ECB.2 Ik verwacht van alle banken dat zij het ECB-onderzoek aan zullen grijpen om hier
op ambitieuze wijze mee aan te slag te gaan.

Vraag 4

Heeft u zicht op de materiële klimaat- en milieurisico’s die Nederlandse systeemrelevante
banken lopen?

Vraag 5

In welke mate bent u van mening dat de in gang gezette acties van Nederlandse instellingen
op dit moment volstaan – langs de lijnen van de businessmodellen van banken, hun governance
en risicobereidheid, hun risicomanagement en hun transparantie over risico’s?

Antwoorden 4 en 5

De Nederlandse systeemrelevante banken staan onder toezicht van de ECB, die daarbij
nauw samenwerkt met de Nederlandsche Bank. De informatie over de materiële klimaat-
en milieurisico’s voor individuele Nederlandse systeemrelevante banken ligt zodoende
in eerste instantie bij de toezichthouder. Zij houden ook toezicht op de in gang gezette
acties van Nederlandse systeemrelevante banken ter beheersing van die risico’s.

Alle Nederlandse significante banken (rechtstreeks onder ECB-toezicht) hebben een
«materiality assessment» van hun klimaat- en milieurisico’s uitgevoerd. De uitkomsten
van dit assessment komen terug in het ECB-onderzoek en geven een eerste inzicht in
de materiële klimaat- en milieurisico’s. Hieruit blijkt dat Europese significante
banken acties in gang hebben gezet om deze risico’s mee te nemen in hun strategie,
bestuur en risicomanagement raamwerk.3 De resultaten van het ECB-onderzoek geven echter aan dat de in gang gezette acties
door Europese instellingen nog niet volstaan. De ECB heeft daarom de oproep aan Europese
banken gedaan om sneller over te gaan tot actie.

Daarnaast werkt DNB al vanaf 2016 aan het in kaart brengen van de omvang van klimaatrisico’s
voor de Nederlandse financiële sector. Zo heeft DNB inzichten op het gebied van klimaat-
en milieurisico’s verkregen door scenario-analyses en stresstesten rondom klimaatverandering.4 Hoewel dit type analyse nog volop in ontwikkeling is, suggereren de uitkomsten hiervan
tot dusver dat zowel transitierisico’s, als fysieke risico’s, significante impact
kunnen hebben op het Nederlandse financiële stelsel.5

Vraag 6

Spreekt u met uw Europese collega-Mnisters van Financiën over klimaat- en milieurisico’s,
van onze eigen maar ook hun financiële sector?

Antwoord 6

Nederland zet zich internationaal, waaronder in Europa, in verschillende gremia in
voor de versterking van de transparantie over en adequate beheersing van klimaat-
en milieurisico’s binnen de financiële sector. Concreet valt daarbij te denken aan
de lopende onderhandelingen over de voorstellen van de Europese Commissie over de
herziening van de prudentiële eisen voor verzekeraars (herziening Solvency II) en
banken (wijzigingen van CRR/CRD). Deze voorstellen bevatten een reeks aan maatregelen
om duurzaamheidsrisico’s beter te integreren in de prudentiële raamwerken voor financiële
instellingen. Zie voor een nadere toelichting op de voorstellen tot wijziging van
CRR/CRD ook de beantwoording van vraag 11 en voor wat betreft de herziening van Solvency
II het BNC-fiche dat mijn ambtsgenoot van Buitenlandse Zaken op 29 oktober aan uw
Kamer heeft gezonden (2021Z19027). Zoals in dat fiche is aangegeven, is het kabinet een voorstander van de aanscherping
van de risicobeheervereisten voor klimaatrisico’s in Solvency II. Daarnaast spreek
ik collegaministers van Financiën wereldwijd over klimaat- en milieurisico’s in de
financiële sector en over aanverwante onderwerpen binnen de G20, de FSB en de Coalition of Finance Ministers for Climate Action. Mijn indruk is overigens dat het onderwerp klimaatrisico’s, net als in 2021, ook
in 2022 hoog op de agenda van de FSB zal staan.

Vraag 7

Laten collega-Ministers van Financiën, met name uit landen (zoals Zuid-Europese) waarvan
de financiële sector nadrukkelijk kwetsbaar uit risicoanalyses komt, naar uw mening
voldoende blijken dat zij zich hierover zorgen maken?

Antwoord 7

De ECB baseert zijn onderzoek op zelfbeoordelingen van 112 significante instellingen
die onder het Single Supervisory Mechanism vallen. Het rapport veralgemeniseert de uitkomsten van deze zelfbeoordelingen en
bevat zodoende geen stellingen op instellings- of lidstaatniveau. Het rapport is op
22 november jl. verschenen en is (nog) niet besproken in Europese gremia.

Vraag 8

Op welke manier is adequate beheersing van klimaat- en milieurisico’s onderdeel van
de gesprekken die u met de financiële sector voert in het kader van het klimaatakkoordcommitment?

Antwoord 8

De financiële sector heeft in juli 2019 het initiatief genomen om een bijdrage te
leveren aan de uitvoering van het Akkoord van Parijs en het Klimaatakkoord. Banken,
pensioenfondsen, verzekeraars en vermogensbeheerders hebben zich gecommitteerd om
vanaf boekjaar 2020 te rapporteren over het CO2-gehalte van hun relevante financieringen en beleggingen en om uiterlijk in 2022 actieplannen,
inclusief reductiedoelstellingen voor 2030, bekend te maken.6 In het klimaatcommitment hebben de betrokken partijen toegezegd deel te nemen aan
de financiering van de energietransitie, binnen de kaders van de wet- en regelgeving,
en de risico-rendementsdoelstellingen.7 De risicoraamwerken zijn daarmee expliciet kaderstellend voor de uitvoering van dit
onderdeel van het klimaatcommitment, maar de beheersing van deze risico’s is geen
expliciet onderdeel van het commitment zelf. Ten aanzien hiervan heeft de toezichthouder
een belangrijke rol: zij ziet toe op de beheersing van risico’s door financiële instellingen,
ook de instellingen die onderdeel zijn van het klimaatcommitment. Het meten van en
het rapporteren over het CO2-gehalte van relevante financieringen en beleggingen houdt in zoverre verband met
klimaat- en milieurisico’s, dat het als een indicator gebruikt kan worden bij het
inschatten van klimaat-gerelateerde financiële risico’s, aldus de eerste voortgangsrapportage.8 Daarbij gaat het met name om transitierisico’s.

Vraag 9

Klopt het dat dit commitment zich vooral richt op duurzaamheidsimpact en niet primair
op risico’s?

Antwoord 9

Zoals in antwoord op vraag 8 toegelicht, ziet het commitment primair op de bijdrage
aan de doelen van het Klimaatakkoord, het meten van CO2-gehalte en het opstellen van actieplannen om die te verkleinen. Ik verwacht dat met
name door dat laatste de duurzaamheidsrisico’s – en in het bijzonder de transitierisico’s
– waaraan de deelnemers aan het commitment zijn blootgesteld, verlaagd dan wel beter
beheerst zullen worden (zie ook antwoord op vraag 10). De risicoraamwerken blijven
daarbij kaderstellend. De toezichthouder ziet voorts toe op de beheersing van deze
risico’s door financiële instellingen.

Vraag 10

Bent u het met GroenLinks eens dat er binnen dit commitment ook meer aandacht zou
moeten zijn voor het in kaart brengen van voortgang van klimaat- en milieurisicobeheersing?
Hoe gaat u zich daarvoor inzetten?

Antwoord 10

Naast het meten van CO2-impact door financiële instellingen in het kader van het klimaatcommitment, is het
van belang deze naar beneden te brengen. Het klimaatcommitment bevat de afspraak dat
financiële instellingen uiterlijk in 2022 actieplannen met CO2-reductiedoelstellingen voor 2030 bekend maken. Zoals in mijn bief bij de voortgangsrapportage
schreef, vind ik het van belang dat deze actieplannen ambitieus ingevuld worden en
bijdragen aan de doelstellingen van het Parijsakkoord.9 Omdat het CO2-gehalte van de portefeuille als een indicator gebruikt kan worden bij het inschatten
van klimaat-gerelateerde financiële risico’s, kan uit een verlaagde CO2-blootstelling tevens een vermindering van klimaat- en milieurisico’s worden afgeleid.
Daarnaast is het onderwerp klimaatrisico’s onderwerp van gesprek binnen de sector,
waaronder in de werkgroep klimaatrisico’s van het door DNB opgerichte Platform voor
Duurzame Financieringen (het Platform). Ook de ministeries van EZK en Financiën zijn
vertegenwoordigd binnen dit platform. De werkgroep klimaatrisico’s bestaat uit sectorvertegenwoordigers,
maar de uitkomsten worden waar relevant breder binnen het platform besproken. Voor
zowel het klimaatcommitment als het platform geldt dat deze discussies binnen de kaders
van de risicoraamwerken en de bijbehorende rol van de toezichthouders gevoerd worden.

Vraag 11

Kunt u uiteenzetten op welke manier de nieuwe CRR/CRD-voorstellen van de Europese
Commissie de ECB beter in staat zouden stellen toezicht te houden op klimaat- en milieurisico’s
en deze uiteindelijk te kapitaliseren binnen de Supervisory Review and Evaluation Process?

Antwoord 11

De nieuwe CRR/CRD-voorstellen van de Europese Commissie bevatten een reeks aan maatregelen
om duurzaamheidsrisico’s beter te integreren in het prudentiële raamwerk voor banken.
In deze maatregelen zet de Commissie ESG-risico’s centraal.10 Waar het gaat om de procedure voor prudentiële toetsing en evaluatie (Supervisory Review and Evaluation Process, SREP), stelt de Commissie in de eerste plaats voor om in de SREP altijd ESG-risico’s
te beoordelen. Dit gaat dan om de daadwerkelijke blootstellingen van een bank, maar
ook de strategie om deze risico’s te beheersen. Voor dit laatste voorstel zijn de
andere voorstellen op het gebied van ESG-risico’s van belang. De Commissie stelt namelijk
voor dat banken worden verplicht om ESG-risico’s beter in kaart te brengen en te beheersen,
bijvoorbeeld door vooruitkijkende risicoanalyses. Uitkomsten van het SREP kunnen ertoe
leiden dat de toezichthouder aanvullende beheersmaatregelen verlangt. Daarnaast stelt
de Commissie voor om de wijze waarop ESG-risico’s in de SREP worden meegenomen te
harmoniseren. De EBA zal hier een voorstel voor doen. Daarnaast krijgt de EBA, samen
met de andere Europese toezichthouders, het mandaat om vooruitkijkende ESG-scenario-analyses
te ontwikkelen. Deze analyses kunnen gebruikt worden voor stresstesten. Deze scenario’s
zullen in de eerste plaats voor milieurisico’s worden ontwikkeld, maar daarna ook
voor andere onderdelen van ESG-risico’s. Het kabinet moedigt in algemeenheid de betere
integratie van duurzaamheidsrisico’s in de prudentiële raamwerken van financiële instellingen
aan. In het BNC-fiche voor dit voorstel dat binnenkort aan uw Kamer zal worden verzonden
zal het kabinet ook ingaan op dit onderdeel van het voorstel.

Vraag 12

Kunt u de antwoorden op bovenstaande vragen voorafgaand aan het geplande commissiedebat
over financiële markten op 8 december aanstaande retour sturen?

Antwoord 12

Ja.