Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Hijink over de recente misstanden bij gehandicaptenzorginstelling De Trans

Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
2 december 2021).

Vraag 1

Wat is uw reactie op de recente misstanden bij gehandicaptenzorginstelling De Trans,
waarbij begeleiders regelmatig alleen op een woning of groep met acht cliënten met
zware zorgindicaties (bijvoorbeeld LVB/MVG) staan, wat onder andere leidde tot «spanningen
en meer escalaties met letsel, bij zowel medewerkers als cliënten»?1

Antwoord 1

Ik vind het zeer zorgelijk om te horen.

Vraag 2

Wat is uw reactie op het harde rapport van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ),
die stelt weinig vertrouwen te hebben «in de wijze waarop de organisatie in staat
is te sturen op de kwaliteit en veiligheid van zorg en de noodzakelijke verbeteringen
door te voeren»?2

Antwoord 2

Ik vind het goed dat de IGJ dit soort toezichtbezoeken aflegt en kwaliteit in beeld
brengt. Het is nu in eerste instantie aan de zorginstelling zelf om met de aanbevelingen
uit dit rapport voortvarend aan de slag te gaan.

Vraag 3 en 5

Wat is uw oordeel over het feit dat bij deze instelling het aantal beschikbare zorguren
berekend wordt met een rekentool, waarbij eerst een bepaald percentage van het budget
wordt toebedeeld aan overheadkosten en de rendementsdoelstelling, waardoor er vaak
te weinig overblijft voor een fatsoenlijke bezetting van groepen?3

Is het toegestaan om een vast percentage van zorggeld voor een cliënt aan overhead
en rendement toe te delen met een eigen rekentool?

Antwoord 3 en 5

Het is aan de zorginstelling zelf hoe zij de tarieven die horen bij de zorgprofielen
verdeelt. Er zijn geen voorschriften hoe de instelling de tarieven die horen bij de
zorgprofielen toerekent aan de diverse bedrijfsonderdelen. Dat vormt onderdeel van
de bedrijfsvoering van de instelling. De instelling moet hierbij uiteraard rekening
houden met de eisen die worden gesteld aan de kwaliteit van zorg en voorzien in een
inzet van zorg die past bij de zwaarte van de doelgroep.

Vraag 4

Deelt u de analyse dat de recente misstanden bij De Trans (deels) veroorzaakt zijn
door het gebruik van deze rekentool?

Antwoord 4

Deze analyse vormt geen onderdeel van de bevindingen van de IGJ. De IGJ heeft een
zorgvuldig rapport opgesteld naar aanleiding van het inspectiebezoek. Dit rapport
biedt voldoende aanknopingspunten voor de zorginstelling om te werken aan kwaliteitsverbetering.

Vraag 6

Zijn er meer zorginstellingen die werken met een rekentool, waarbij een vast percentage
van zorggeld voor een cliënt aan overhead en rendement toebedeeld wordt? Zo ja, om
hoeveel zorginstellingen gaat het hier en in welke sectoren van de zorg zijn zij actief?
Bent u bereid om hier onderzoek naar te doen?

Antwoord 6

Mij is niet bekend of er meer instellingen zijn die werken met een rekentool. Zoals
aangegeven in de beantwoording van vraag 3 behoort dit tot de keuzes die instellingen
zelf maken in hun bedrijfsvoering. De kwaliteit dient daarbij te voldoen aan de kaders
die daarvoor gelden en de IGJ toetst daar op. Om die reden zal ik ook geen onderzoek
hiernaar (laten) doen.

Vraag 7

Leidt het gebruik van rekentools vaker tot te hoge werkdruk en onverantwoorde situaties
bij zorginstellingen?

Antwoord 7

De inspectie richt zich met haar toezicht op de kwaliteit en veiligheid van zorg,
waarvan voldoende deskundig personeel onderdeel uitmaakt. De inspectie kijkt niet
naar rekentools, maar naar of de zorginstelling in de praktijk zorgdraagt voor voldoende
en goed opgeleide zorgverleners, passend bij de groep cliënten.

Vraag 8

Vindt u het wenselijk dat in het Kwaliteitskader Gehandicaptenzorg 2017–2022 geen
personele bezettingsnormen zijn opgenomen?

Antwoord 8

Het Kwaliteitskader Gehandicaptenzorg is door de sector zelf opgesteld en gaat uit
van «leren en verbeteren». Dit betekent dat in samenwerking tussen verschillende zorgverleners,
en in dialoog met cliënten en verwanten, gezocht wordt naar een aanpak en methoden
om daar waar zaken minder goed lopen, te werken aan kwaliteitsverbetering. Het aantal
zorgverleners is niet standaard voor de hele sector of een deel van de sector vast
te leggen. Dat is maatwerk. De groepssamenstelling van bewoners en de zwaarte van
de zorgvraag bepalen hoeveel en welk type zorgverleners nodig zijn. Dat varieert per
woongroep en per instelling en per cliënt. Daarom is het onmogelijk om voor de hele
sector of voor een deel van de sector, zoals de zorg voor cliënten met een bepaald
zorgzwaartepakket, een bezettingsnorm vast te stellen. Wel is het heel belangrijk
om – passend bij wat de groep cliënten nodig heeft – voldoende en goed opgeleide zorgverleners
te hebben. Het is belangrijk dat er een mix aan disciplines beschikbaar is; zorgverleners
die goed opgeleid zijn, zich verantwoordelijk voelen, elkaar vertrouwen en goed met
elkaar samenwerken. Dat biedt een stevige basis voor goede kwaliteit van zorg en ondersteuning.

Vraag 9

Vindt u het wenselijk dat werkgevers door het ontbreken van personele bezettingsnormen
in het Kwaliteitskader Gehandicaptenzorg kunnen bezuinigen op de inzet van personeel
ten koste van de kwaliteit van de zorg en de veiligheid van cliënten en medewerkers?

Antwoord 9

Het gebruik van personele bezettingsnormen en de inzet van meer personeel leidt niet
automatisch tot betere kwaliteit van zorg en ondersteuning. Goede kwaliteit van zorg
is een samenspel van goed werkgeverschap, een heldere visie op persoonsgerichte zorg
die is doorvertaald en doorleefd in de hele organisatie, een cultuur waarin ruimte
is voor leren en reflecteren, goed toegerust personeel met expertise, goede arbeidsomstandigheden
en voldoende ondersteuning vanuit het management. Er is goede samenwerking nodig tussen
disciplines zoals tussen AVG-artsen, gedragsdeskundigen, verpleegkundigen en begeleiders.
Samenwerking waarbij sprake is van openheid, onderling vertrouwen en respect voor
elkaars verantwoordelijkheid is de beste basis voor goede kwaliteit van zorg en ondersteuning
en veiligheid voor bewoners en medewerkers.

Vraag 10

Wat bent u van plan te doen om ervoor te zorgen dat situaties waarbij zorgverleners
in de gehandicaptenzorg alleen op een groep met een hoge zorgzwaarte staan niet meer
voorkomen?

Antwoord 10

Het is primair aan de zorginstelling zelf om te zorgen voor een personele invulling
die passend is bij zorgvraag van bewoners op die groep.

Vanuit mijn rol wil ik op korte termijn wel met de sector in gesprek gaan over het
formuleren van een visie op goede zorg voor mensen met een VG7-indicatie. Op de locatie
waar het IGJ-rapport betrekking heeft wonen tien mensen met een VG7 indicatie. Over
de vervolgstappen die ik wil nemen voor de knelpunten die in brede zin in de sector
worden ervaren in het organiseren van de VG7-zorg heb ik u ook geïnformeerd in de
verzamelbrief gehandicaptenzorg Wlz die 19 november 2021 naar uw Kamer is gestuurd4. Het rapport van de IGJ zie ik als onderschrijving van de urgentie om aan kwaliteitsverbetering
te werken in de hogere zorgzwaarte groepen, waaronder VG7. Uit recente onderzoeken
en aanvullende signalen blijkt dat er knelpunten liggen op verschillende terreinen,
zoals het ontbreken van een duidelijke visie op goede zorg voor deze groep, financiering,
arbeidsmarkt en goed werkgeverschap. Bij VG7 lijken al deze thema’s samen te komen,
wat zorgt voor een complex geheel aan knelpunten. Het creëren van een passende context
voor cliënten en daarmee de kwaliteit van zorg kan niet altijd gewaarborgd worden.
Het is daarom nodig om aan kwaliteitsverbetering te werken vanuit verschillende perspectieven.
Het is belangrijk om richting de toekomst te werken aan een sectorbrede visie op goede
zorg, een verbeterslag te maken naar evidence-based werken, goed werkgeverschap en
te leren van elkaar. Ik wil met de sector concrete afspraken maken over de wijze waarop
en op welke termijn zij de visie op goede zorg tot stand brengt. In deze visie op
goede zorg is aandacht voor een goede personeelssamenstelling ook een onderwerp waarbij
ik de sector zal vragen wat hierin eventueel aanvullend op het kwaliteitskader nodig
is.