Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Houwelingen over vaccinatiestatus van diegenen die zijn overleden

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 11 oktober
2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «In hoeverre waren de mensen die de laatste tijd overlijden
aan Covid-19 gevaccineerd of niet? GGD Fryslân en RIVM zijn terughoudend met info»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Is het volgens u, zoals beschreven in dit bericht, inderdaad zo dat het RIVM terughoudend
is met het doen van mededelingen over de vaccinatiestatus van overleden personen?
Indien dit het geval is, waarom is dit zo?

Antwoord 2

Het RIVM is inderdaad terughoudend met het doen van mededelingen over de vaccinatiestatus
van overleden personen. Overlijden door Covid-19 is namelijk niet meldingsplichtig
aan het RIVM, waardoor de gegevens die het RIVM hierover ontvangt onvolledig zijn
en niet bruikbaar voor publicatie. Ook is de opname in het vaccinatieregister niet
verplicht; dat vindt alleen plaats indien een burger zijn of haar zorgverlener heeft
ontheven van diens beroepsgeheim. Overlijden is wel meldingsplichtig in de Basisregistratie
Personen (BRP).

Vraag 3

Spelen privacyredenen hierbij een rol?

Antwoord 3

Het RIVM gaat uiteraard zorgvuldig om met privacy en persoonsgegevens, alleen speelt
privacy geen rol in deze overweging, uitsluitend de onvolledigheid van de data.

Vraag 4

Indien dit het geval is, waarom stuurt het RIVM volgens u dan bijvoorbeeld wél een
aan de buitenkant duidelijk herkenbare brief («In deze brief ziet de uitnodiging voor
uw coronavaccinatie») om mensen over te halen zich te laten vaccineren? Bij de derde
of vierde brief zal het de postbode toch duidelijk zijn dat op het betreffende adres
een «ongevaccineerde» woont? Is dit vanuit privacyoverwegingen niet bezwaarlijk?

Antwoord 4

De herinneringsbrieven worden niet meer verstuurd in een duidelijk herkenbare envelop.

Vraag 5

Is de privacy van overleden personen voor u belangrijker dan die van levende personen?

Antwoord 5

De privacy van is geregeld in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in
combinatie met nationale wetgeving. Voor wat betreft medische gegevens is ook de Wet
op de geneeskundige behandelovereenkomst (Wgbo) van toepassing. De AVG regelt niet
de privacy van overleden personen, maar het beroepsgeheim van arts onder de Wgbo blijft
na overlijden bestaan en kan alleen in bepaalde situaties worden doorbroken. Dit ziet
ook op de medische dossiers. Zie meer uitgebreid: de KNMG-richtlijn voor gebruik van
medische gegevens: KNMG Richtlijn – Omgaan met medische gegevens 2021_juni.pdf.

Vraag 6

Indien dit niet het geval is, waarom laat u het dan toe dat het RIVM omwille van de
«privacy» geen mededelingen doet over de vaccinatiestatus van overleden personen terwijl
het kabinet geen actie onderneemt tegen bedrijven zoals LeasePlan en zorginstellingen
die niet alleen willen weten of, maar zelfs eisen dat hun medewerkers gevaccineerd
zijn?

Antwoord 6

Graag verwijs ik u ook naar het antwoord bij de vragen 3 en 5. Naar aanleiding van
het gestelde over Leaseplan hecht ik eraan om het algemene beleid toe te lichten ten
aanzien van het coronatoegangsbewijs en vaccineren tegen Covid-19.

Zoals ook aangegeven in de brief van 14 september jl.2 aan uw Kamer kunnen werkgevers in dat kader van personen die beroeps- of bedrijfsmatig
werkzaamheden verrichten niet eisen dat zij beschikken over een coronatoegangsbewijs
(art. 58ra lid 8 Wpg). Dat komt doordat werknemers op dit moment zijn uitgezonderd
van de verplichting een coronatoegangsbewijs te tonen. Dit geldt ook voor de sectoren
die per 25 september jl. door de overheid zijn verplicht om voor toegang van bezoekers
en klanten een coronatoegangsbewijs te vragen (de sectoren horeca, evenementen, kunst/cultuurvoorstellingen
en sportwedstrijden).

Tegelijkertijd begrijp ik de dilemma’s die zich kunnen voordoen in de werksituatie
tussen werkgevers en werknemers in het zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving.
Ik probeer daarbij steeds het hele verhaal te laten zien: van wat er wel kan en ook
wat er niet kan of nog in verkenning is.

Vaccineren is belangrijk, ter bescherming van jezelf en van anderen om je heen. In
Nederland is en blijft vaccinatie vrijwillig. Het kabinet gaat niet toe naar een vaccinatieplicht.
Een werkgever mag hier dan ook niet toe dwingen of dit vereisen. Werkgevers die een
moreel appèl doen op hun werknemers mogen dat natuurlijk altijd doen. Wij als overheid
doen dat ook. Een werkgever mag als daar een goede reden voor is, vragen of iemand
is gevaccineerd. Die goede reden is er als er bijvoorbeeld geen alternatieven zijn
om een gezonde en veilige omgeving te creëren. Een werknemer is niet verplicht te
antwoorden. Een werkgever mag wel in samenspraak met de werknemer afspreken om thuis
te werken of om beschermingsmiddelen te dragen. Het is daarom belangrijk dat werkgevers
en werknemers met elkaar het gesprek voeren over gezondheid en veiligheid op de werkvloer
en tot afspraken komen die voor iedereen goed werken. De bedrijfsarts kan daarbij
ingeschakeld worden voor advies en borging van de veiligheid en gezondheid op de werkvloer.

Dit neemt niet weg dat er dilemma’s blijven en er situaties kunnen ontstaan die op
gespannen voet staan met het goede gesprek voeren op de werkvloer. Daarom houdt het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij werkgever- en werknemersorganisaties
de vinger aan de pols, bijvoorbeeld bij knelpunten of excessen als die blijken, en
betrekken deze signalen bij de lopende verkenning naar het gebruik van het coronatoegangsbewijs
in de werkomgeving. Zoals in bovengenoemde brief aangegeven, en door de Minister is
toegezegd in het debat met uw Kamer op 18 augustus, verkent het kabinet of de uitzondering
in de Tijdelijke Wet Coronatoegangsbewijzen voor toepassing op de werkvloer kan vervallen
en onder welke voorwaarden. Die verkenning moet duidelijkheid geven over de noodzaak
en wenselijkheid om coronatoegangsbewijzen in de werkomgeving toe te passen en hoe
dat vervolgens geregeld kan worden. Als blijkt dat het noodzakelijk en wenselijk is,
vergt het een wetswijziging om het onder voorwaarden mogelijk te maken een coronatoegangsbewijs
te vragen aan werknemers. Bijvoorbeeld werknemers in die sectoren waar het coronatoegangsbewijs
voor gasten verplicht is zoals bijvoorbeeld horeca, musea of evenementen. Dit vraagt
echter om een zorgvuldige afweging waarbij – net zoals dat de werkgever dat nu moet
doen – noodzaak, proportionaliteit en subsidiariteit moeten worden afgewogen.

Vraag 7

Kunt u specificeren voor welke «verkeerde conclusies» het RIVM volgens u bang is,
zoals uit het bericht blijkt?

Antwoord 7

Zie het antwoord bij vraag 8.

Vraag 8

Sinds wanneer wordt informatie niet gedeeld omdat mogelijk iemand een «verkeerde conclusie»
zou kunnen trekken?

Antwoord 8

De gegevens van het RIVM over overlijden door COVID-19 zijn incompleet en mogelijk
niet representatief. Daarom is het is het mogelijk dat het percentage gevaccineerden,
deels gevaccineerden en niet-gevaccineerden van aan COVID-19 overleden personen volgens
de data van het RIVM een ander beeld geeft dan de werkelijke verhoudingen van het
totale aantal aan COVID-19 overleden personen.

Vraag 9

Wanneer exact is, volgens het RIVM, een persoon «gevaccineerd»? Zodra een persoon
een of twee vaccinaties heeft ontvangen? Of pas nadat het vaccin «werkzaam» is?

Antwoord 9

Het RIVM publiceert elke dinsdag een update van de deelname aan de COVID-19 vaccinatie.
Hierin wordt iemand als volledig gevaccineerd gerekend wanneer de laatste vaccinatie
is gezet. Dat wil zeggen na de tweede vaccinatie voor AstraZeneca, BioNTech/Pfizer
en Moderna en na de eerste vaccinatie voor Janssen, of voor personen die COVID-19
hebben doorgemaakt al na één vaccinatie.

Vraag 10

Verdwijnt de status van «gevaccineerd» automatisch zodra de effectiviteit van het
vaccin onder een bepaald kritisch percentage valt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bij
welk percentage is dit het geval?

Antwoord 10

Op dit moment zijn er nog geen aanwijzingen die duiden op sterke afname van de effectiviteit
van Covid-19-vaccinatie na de tweede vaccinatie voor AstraZeneca, BioNTech/Pfizer
en Moderna en na de eerste vaccinatie voor Janssen, of voor personen die COVID-19
hebben doorgemaakt al na één vaccinatie (Advies Gezondheidsraad over boostervaccinatie). Om die reden blijft de medische status van iemand vooralsnog «gevaccineerd».

Vraag 11

Kunt u het RIVM verzoeken voortaan op periodieke basis cijfers te verschaffen over
het percentage (aan Covid-)overledenen dat gevaccineerd is?

Antwoord 11

Ik ben in gesprek met het RIVM en CBS om onderzoek te doen naar de aantallen gevaccineerde
mensen die sterven tijdens behandeling in het ziekenhuis. Uiteraard zal uitgezocht
moeten worden of de nodige datakoppelingen veilig en verantwoord tot stand kan komen
en of de resultaten gepubliceerd kunnen worden zonder dat de rechten van de overledenen
en hun nabestaanden geschonden worden. Ook moet rekening worden gehouden een vertraging
in de cijfers, aangezien de administratieve afwikkeling van een sterfte enige tijd
kost.

Vraag 12

Is het correct dat nog op 11 september op deze webpagina van de rijksoverheid het
volgende was te lezen: «U mag niet aan uw werknemers vragen of ze zijn gevaccineerd.
U mag ook niet vragen om een vaccinatiebewijs. Dit mag niet door hun privacy.»? Indien
dit het geval is, waarom lezen we een week later op exact dezelfde website van de
rijksoverheid precies het tegenovergestelde: «Ja, dat mag. De werkgever mag zijn werknemers
vragen of ze gevaccineerd zijn.»? Waarom is in één week tijd het antwoord op deze
vraag 180 graden gedraaid? Welke wetswijziging ligt hieraan ten grondslag?3,
4,
5

Antwoord 12

Het klopt dat eerder was aangegeven dat een werkgever er niet naar mag vragen, maar
na overleg met juristen en andere experts bleek dat dit genuanceerder ligt en dat
de wet dit niet expliciet verbiedt. De Algemene Verordening Persoonsgegevensbescherming
(AVG) verbiedt de mondelinge vraag van de werkgever aan de werknemer naar de vaccinatiestatus
niet expliciet. Hij mag die vraag stellen als hij daar een goede reden toe heeft.
Die goede reden is er zoals in antwoord 6 aangegeven, als er bijvoorbeeld geen alternatieven
zijn om een gezonde en veilige omgeving te creëren. Een werknemer is dan niet verplicht
te antwoorden. Een werkgever mag wel in samenspraak met de werknemer afspreken om
thuis te werken of om beschermingsmiddelen te dragen. Het is daarom belangrijk dat
werkgevers en werknemers met elkaar het gesprek voeren over gezondheid en veiligheid
op de werkvloer en tot afspraken komen die voor iedereen goed werken. De bedrijfsarts
kan daarbij ingeschakeld worden voor advies en borging van de veiligheid en gezondheid
op de werkvloer.

Vraag 13

Kunt u de bovenstaande (groepen) vragen afzonderlijk beantwoorden?

Antwoord 13

Voor zover de inhoudelijke beantwoording anders is, heb ik de vragen afzonderlijk
beantwoord.