Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Kwint en Beckerman over het bericht dat de Nederlandse universiteiten weer overspoeld worden door buitenlandse studenten

Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties), mede
namens Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen 6 oktober 2021).

Vraag 1

Deelt u de mening dat het treurig is dat het nu al het zoveelste jaar op rij is dat
studenten slapen in tentjes op campings, in noodopvangcentra, op couchsurfadresjes,
op luchtbedjes bij medestudenten of zelfs dakloos zijn?1

Antwoord 1

Aan het begin van het studiejaar is jaarlijks sprake van een piekvraag naar huisvesting.
Dit jaar is er een grotere piekvraag: ook doordat veel tweedejaars voor het eerst
op kamers gaan door Covid-19, en doordat internationale studenten die hun eerste jaar
aan een Nederlandse opleiding vanuit het buitenland deden.

Vraag 2

Welke maatregelen gaat u nemen om ervoor zorg te dragen dat iedere student in Nederland
een fatsoenlijk dak boven zijn of haar hoofd heeft en niet afhankelijk is van noodopvang,
de liefdadigheid van medestudenten of van het bankje in het park?

Antwoord 2

Zoals aangegeven in mijn brief aan Uw Kamer worden er binnen het kader van het Landelijk
Actieplan Studentenhuisvesting afspraken gemaakt op lokaal niveau om studentenwoningen
te bouwen. Het Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting is een gezamenlijk actieplan
van het Ministerie van BZK, het Ministerie van OCW, studentenhuisvesters, onderwijsinstellingen,
gemeenten en studenten. Doel van het actieplan is te zorgen dat vraag en aanbod beter
met elkaar in evenwicht komen. Zo zijn er bijvoorbeeld in 2019 8.000 studentenwoningen
bijgebouwd. Het kabinet roept lokale partijen op om afspraken te maken over het bijbouwen
van extra studentenwoningen en daarmee niet te wachten. Bouwen kost tijd, waardoor
het inlopen van het tekort ook tijd kost.

Vraag 3

Welke voorzorgsmaatregelen gaat u nemen ter voorbereiding van het collegejaar 2022–2023,
want je kunt er donder op zeggen dat deze situatie zich ook dit collegejaar voordoet,
omdat er voorlopig niet wordt gewerkt aan een structurele oplossing?

Antwoord 3

Nagenoeg alle studiesteden houden rekening met een piekvraag in september en nemen
maatregelen om dit op te vangen. Zo wordt in Groningen tijdelijke opvang voor 150
bedden gerealiseerd, worden in Maastricht hotels en hostels benaderd voor extra plekken
en plaatst Tilburg aankomende periode 150 tijdelijke woningen. Ook bieden enkele universiteiten
ondersteuning aan internationale studenten om huisvesting te vinden. Sommige onderwijsinstellingen
geven aan dat zij internationale studenten waarschuwen om pas af te reizen als hun
huisvesting geregeld is. Voorkomen moet worden dat er studenten hierheen gehaald worden,
waar geen plaats voor is. De Minister van OCW en ik zijn bereid in gesprek te gaan
met de verenigingen van universiteiten en hogescholen (VSNU en VH) over de voorlichting
aan internationale studenten voor wat betreft huisvesting om te kijken in hoeverre
hierin verbetering mogelijk is. Om te komen tot een structurele oplossing ga ik ook
met de partijen in gesprek om het Landelijke Actieplan te actualiseren en de ambitie
te vergroten zoals ik in het Commissiedebat van 16 september jl. heb aangegeven.

Vraag 4

Wat zegt u tegen deze groep studenten die al aan het begin van hun studie te maken
krijgen met onzekerheid? Erkent u dat dit geen goede start is van een studie en dat
dit ook gevolgen kan hebben voor de studievoortgang van deze studenten?

Antwoord 4

Ik erken dat het vervelend is voor studenten en dat het voor hen geen goede start
is van een studie. Zoals ik in het antwoord op de vorige vraag heb aangegeven is het
daarom belangrijk dat in de studiesteden goed rekening wordt gehouden met de piekvraag
in september, dat we geen studenten hierheen halen waar geen plaats voor is en dat
we de ambitie voor het realiseren van huisvesting voor studenten vergroten.

Vraag 5

Deelt u de mening dat het onrechtvaardig is dat studenten de dupe zijn van slecht
woonbeleid en gebrekkige financiering van ons hoger onderwijs? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Het is duidelijk dat het voor steeds meer mensen, waaronder studenten, moeilijk is
om een geschikte woning te vinden. Dit terwijl mensen het recht hebben op een betaalbaar
dak boven het hoofd. Liefst ook in een prettige leefomgeving. Ik deel de mening dat
het niet goed is als studenten te veel betalen voor een woning. Daarom is er de afgelopen
jaren ook een campagne geweest in zowel het Nederlands als Engels om studenten te
wijzen op hun rechten en de weg naar de Huurcommissie. Daarnaast heb ik me de afgelopen
jaren sterk ingezet om de bouw van woningen te vergroten en woningen meer betaalbaar
te maken door onder andere diverse maatregelen om de stijging van huurprijzen te beperken.
Dit jaar zijn de huren van studentenkamers bevroren naar aanleiding van de motie Beckerman
c.s. (Kamerstuk 35 488, nr. 13).2

Ik deel de mening niet dat studenten de dupe zijn van gebrekkige financiering van
het hoger onderwijs. De toegankelijkheid van het Nederlands hoger onderwijs is over
het algemeen hoog, evenals de onderwijskwaliteit.

Vraag 6

Bent u bereid om studenten tegemoet te komen in het geval zij belachelijk hoge kosten
moeten maken in het geval zij moeten overnachten in een hotel of op een camping? Zo
nee, waarom niet en hoe gaat u er voor zorg dragen dat studenten geen belachelijk
hoge overnachtingen moeten betalen?

Antwoord 6

Het is de verantwoordelijkheid van gemeenten om op lokaal niveau te zorgen voor voldoende
huisvesting. Het is aan hen om met studentenhuisvesters en universiteiten hierover
in overleg te treden.

Vraag 7

Klopt het dat bij sommige advertenties voor studentenkamers expliciet staat vermeld
dat internationale studenten niet welkom zijn? Wat vindt u hiervan?3

Antwoord 7

Hoewel onwelwillendheid tegenover internationale studenten niet door alle huisvesters
herkend wordt, sluit ik niet uit dat er bij sommige advertenties inderdaad wordt aangegeven
dat internationale studenten niet welkom zijn.

Het is verboden om ongerechtvaardigd onderscheid te maken op grond van bepaalde gronden
zoals religie, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid, ras of een handicap
of chronische ziekte. Op dit moment wordt gewerkt aan een wet over goed verhuurderschap
waar ook het voorkomen van discriminatie onderdeel uitmaakt door verhuurders en verhuurbemiddelaars
voor te schrijven dat zij een werkwijze moeten hebben die gericht is op het voorkomen
van discriminatie. Die wet zal ook gelden bij de verhuur van woonruimte aan internationale
studenten.

Vraag 8

Deelt u de mening dat de hogescholen en universiteiten een cruciale rol spelen bij
het werven van internationale studenten en dat zij open en eerlijk naar internationale
studenten zouden moeten zijn over hun kansen op de (studenten)woningmarkt? Kunt u
dit uitleggen? In hoeverre zijn hogescholen en universiteiten open en eerlijk over
de kansen van internationale studenten op de (studenten)woningmarkt en welke hogescholen
en universiteiten hebben daadwerkelijk noodopvang geregeld? Deelt u de mening dat
hogescholen en universiteiten ook zorg moeten dragen voor de huisvesting van internationale
studenten, aangezien er een financiële prikkel voor instellingen is om internationale
studenten te werven?

Antwoord 8

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap overlegt zeer geregeld met de verenigingen
van universiteiten en hogescholen (VSNU en VH) over de verwachte instroom aan internationale
studenten. Ook is met universiteiten gesproken over de voorlichtings- en wervingsactiviteiten
voor internationale studenten: in de meeste gevallen is die voorlichting er juist
op gericht om te waarschuwen voor grenzen aan de capaciteit, zowel bij de studie als
voor wat betreft huisvesting. De internationale studenten weten Nederland echter zelf
heel goed te vinden, zonder wervingsactiviteiten vanuit de hogeronderwijsinstellingen.
Het knelpunt in huisvesting voor internationale studenten ontstaat vooral in september,
als er een piekvraag is. Universiteiten reserveren kamers specifiek voor internationale
studenten, omdat zij niet kunnen hospiteren, wachttijd opbouwen e.d. Verschillende
steden, waaronder Groningen, Maastricht en Tilburg hadden vooraf noodopvang geregeld.
Het blijft echter lastig vooraf te bepalen hoeveel capaciteit nodig is. Hoger onderwijsinstellingen
zijn niet primair verantwoordelijk voor studentenhuisvesting. Ik vind het wel belangrijk
dat hoger onderwijsinstellingen hun rol oppakken en goed samenwerken. Reeds enkele
jaren werken hogeronderwijsinstellingen nauw samen met gemeenten en woningcorporaties
rondom studentenhuisvesting, ook voor het huisvesten van internationale studenten.

VSNU en VH geven aan behoefte te hebben aan mogelijkheden om te kunnen sturen op de
instroom. In het controversieel verklaarde wetsvoorstel Taal en Toegankelijkheid (WTT),
staat een aantal voorstellen om te kunnen sturen op de instroom van internationale
studenten. Door het controversieel verklaren kan nu niet verder worden gewerkt aan
deze maatregelen.

Vraag 9

In hoeverre is na te gaan hoeveel (internationale) studenten dakloos aan een studie
beginnen, zoals in Groningen het geval is? Bent u bereid hier een inventarisatie naar
te doen?4

Antwoord 9

Het is moeilijk na te gaan hoeveel studenten precies problemen hebben met huisvesting.
Ik blijf wel geregeld met het veld in overleg over de huisvesting voor (internationale)
studenten. De Rijksuniversiteit Groningen heeft aangegeven dat in de meeste gevallen
de huisvestingsproblemen inmiddels zijn opgelost en dat de georganiseerde piekopvang
wel druk was maar nog niet helemaal uitgeput. Lokale partijen in Groningen geven ook
aan dat meespeelt dat er wel kamers beschikbaar zijn voor studenten aan de rand van
de stad of net daarbuiten, maar dat de meeste studenten in het centrum willen wonen.