Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Den Haan over het bericht dat mensen met dementie na de lockdown nog steeds thuiszitten

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 5 oktober
2021).

Vraag 1

Bent u bekend met de uitzending van EenVandaag van donderdag 2 september 2021 over
mensen met dementie die ook ná de lockdown nog thuis zitten?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat vindt u van het feit dat mantelzorgers op dit moment nog te weinig ontlast worden
vanwege het verminderde aanbod van dagbesteding?

Antwoord 2

De coronacrisis heeft ook gevolgen voor mantelzorgers in de thuissituatie. Zeker als
de dagbesteding is weggevallen of er sprake is van intensieve zorg zoals bijvoorbeeld
voor een naaste met dementie. Het is daarom belangrijk dat gemeenten samen met aanbieders
in zorg en welzijn nauw samenwerken om bij kwetsbare mensen thuis zo lang als mogelijk
in te zetten op ondersteuning in de thuissituatie. Dagbesteding kan daar een belangrijke
rol in spelen. Op het moment dat de dagbesteding niet in zijn oorspronkelijk vorm
aangeboden kan worden, moeten gemeenten en aanbieders alternatieven aanbieden. Zij
worden daarvoor ook financieel gecompenseerd door het Rijk.

Vraag 3

Hoe gaat u mantelzorgers geruststellen om, ondanks de aanwezigheid van corona, weer
te beginnen met de ondersteuning in de vorm van dagbesteding? Welke communicatiemiddelen
zet u in?

Antwoord 3

Uit de peiling van Alzheimer Nederland blijkt dat het overgrote deel (91%) van de
mensen met dementie is gevaccineerd tegen corona. Dit betekent dat zij goed zijn beschermd
tegen de ernstige gevolgen van corona. Ik onderschrijf de stelling van Alzheimer Nederland
dat het extra gevaar van besmetting met corona door bezoek aan de dagbesteding voor
mensen met dementie die gevaccineerd zijn, beperkter is dan de nadelige gevolgen van
het niet bezoeken van de dagbesteding.

In het periodiek overleg dat VWS heeft met de VNG, de bij de dagbesteding betrokken
aanbieders en enkele cliëntorganisaties, is de oproep gedaan om actief in gesprek
te gaan met cliënten en mantelzorgers die de dagbesteding nog niet durven bezoeken
en deze te overtuigen van het belang ervan.

Verder heeft MantelzorgNL op basis van het amendement van Kamerlid Bergkamp3 extra middelen ontvangen voor de uitbreiding van de mantelzorglijn. Deze lijn adviseert
en informeert mantelzorgers ten aanzien van hun ondersteuning. Zo zijn met deze middelen
de openingstijden van de mantelzorglijn verruimd en is extra menskracht ingezet om
mantelzorgers zo goed als mogelijk te kunnen adviseren.

Vraag 4

Is het vervoer naar de dagbesteding op dit moment goed geregeld?

Antwoord 4

Er zijn specifieke richtlijnen opgesteld om veilig zorgvervoer, waaronder vervoer
naar dagbesteding, ten tijde van corona te organiseren. Koninklijk Nederlands Vervoer,
de landelijke branchevereniging voor ondernemers in het zorg- en taxivervoer, heeft
op basis van OMT- en RIVM-adviezen een protocol opgesteld voor vervoersbedrijven dat
ook handvatten biedt voor zorgorganisaties die het vervoer zelf organiseren. Aanvankelijk
gold, op advies van het OMT en RIVM, een maximering van de bezetting van de auto,
maar per 25 september 20214 geldt dat alle zitplaatsen in een voertuig weer mogen worden bezet. Reizigers en
chauffeurs dragen, indien mogelijk5, een medisch mondneusmasker. Ik verwacht dat deze versoepeling de organisatie van
het vervoer naar de dagbesteding faciliteert.

Vraag 5

Heeft u zicht op de ondersteuning van mantelzorgers door gemeenten na corona? Wat
zijn de cijfers?

Antwoord 5

Gemeenten voeren de regie voor het beschikbaar stellen van mantelzorgondersteuning
en zij hebben tijdens en de coronacrisis extra aandacht aan mantelzorgers besteed.
Zo heeft bijna iedere gemeente een mantelzorgsteunpunt. MantelzorgNL heeft recent
een uitvraag onder mantelzorgsteunpunten binnen gemeenten gedaan om zicht te krijgen
op hoe mantelzorgers lokaal ondersteund worden. De belangrijkste uitkomsten hiervan
zijn:

– Er is meer contact dan voorheen met mantelzorgers

– Er is meer oog voor intensieve mantelzorg

– Er is meer samenwerking tussen lokale mantelzorg- en welzijnspartijen.

Vraag 6

Heeft u een beeld hoe het met de dagbesteding staat nu gemeenten steeds meer aangeven
te moeten bezuinigen binnen het Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)-beleid? Wat
zal volgens u het effect zijn van deze voorgenomen bezuinigingen? Kunnen gemeenten
rekenen op uw steun bij het openhouden van de dagbesteding en het verder opschalen
hiervan?

Antwoord 6

Dagbesteding op basis van de Wmo 2015 vindt in het overgrote deel van de gevallen
plaats op basis van een maatwerkvoorziening. Dit betekent dat voorafgaand aan het
afgeven van de maatwerkvoorziening onder meer een onderzoek heeft plaatsvonden waaruit
is gebleken dat de cliënt de dagbesteding nodig heeft voor zijn zelfredzaamheid of
participatie. Indien uit het onderzoek de noodzaak van een maatwerkvoorziening blijkt,
is het college gehouden een voor de cliënt passende maatwerkvoorziening te verstrekken.
Eventuele financiële problemen op gemeentelijk niveau kunnen en mogen daarbij geen
rol spelen. Indien een cliënt of zijn vertegenwoordiger van mening is dat de door
de gemeente verstrekte maatwerkvoorziening niet passend is, is bezwaar en beroep mogelijk
en kan de passendheid van de voorziening in rechte worden getoetst.

Vraag 7

Kunt u aangeven hoe u innovatie binnen de dagbesteding stimuleert, zodat deze beter
toegankelijk wordt en waardoor meer gebruik van de dagbesteding zal worden gemaakt,
zodat mantelzorgers meer ontlast gaan en kunnen worden?

Antwoord 7

Aanbod van zinvolle activiteiten aan mensen met dementie is een belangrijk thema binnen
de Nationale Dementiestrategie. Ik ben met de VNG in gesprek over passende manieren
om gemeenten hierin te faciliteren. Dit jaar geef ik dit vorm door een inspiratiewijzer
te laten ontwikkelen die inzicht geeft in effectieve interventies en goede voorbeelden,
onderlinge kennisuitwisseling tussen gemeenten te faciliteren en aan meer dan 30 gemeenten
een incidenteel budget beschikbaar te stellen om lokaal aan de slag te gaan met de
versterking van aanbod voor thuiswonende mensen met dementie. Voor 2022 ben ik met
ZonMw in gesprek over het opzetten van een regeling om initiatieven gericht op het
versterken van aanbod voor thuiswonende mensen met dementie financieel te ondersteunen.
De voorwaarden en invulling hiervan worden dit jaar verder uitgewerkt

Vraag 8

Op welke wijze monitort u de inzet van dagbesteding, zowel lokaal als regionaal?

Antwoord 8

Vanuit VWS monitoren we de inzet van dagbesteding niet op lokaal – of regionaal niveau.
Op de website «waar staat je gemeente.nl» (https://www.waarstaatjegemeente.nl/) zijn wel gegevens over dagbesteding opgenomen. Deze gegevens zijn echter bedoeld
om de beleidsontwikkeling op gemeentelijk en niet op landelijk niveau te ondersteunen.
Dat is ook logisch, omdat de beleidsontwikkeling en de uitvoering van de Wmo is gedecentraliseerd.

Het uitbreken van corona is wel aanleiding geweest om op landelijk niveau de ontwikkeling
van de dagbesteding in algemene zin te volgen. Dit gebeurt door middel van het periodiek
overleg met VNG, aanbieders en een aantal cliëntorganisaties.

Vraag 9

Wordt de casemanager dementie actief ingezet bij het zoeken naar oplossingen om dagbesteding
ook daadwerkelijk verder te verruimen? Erkent u hiermee ook de meerwaarde van de casemanager?

Antwoord 9

Een casemanager is een onafhankelijke en vaste begeleider voor mensen met dementie
en hun naasten. Een casemanager informeert, begeleidt, denkt mee, adviseert en regelt
zorg en ondersteuning. Een casemanager heeft vanzelfsprekend ook een rol in het meedenken
over het bezoeken en mogelijk maken van dagbesteding, juist ook met het oog op geldende
maatregelen. Ik erken dan ook zeker de meerwaarde van een casemanager voor mensen
met dementie en hun naasten.