Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Palland en Amhaouch over herintroductie van de werktijdverkorting

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 28 september
2021).

Vraag 1

Vanaf welke datum zal de geherintroduceerde werktijdverkorting (WTV), aangekondigd
in de Kamerbrief over het steun- en herstelpakket vanaf het vierde kwartaal van 20211, zijn opengesteld? Is dat per 1 oktober 2021, aansluitend op het aflopen van de Noodmaatregel
Overbrugging Werkgelegenheid (NOW)?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat was het gebruik van de WTV in de pre-coronatijd? Hoeveel bedrijven vroegen dit
jaarlijks aan en voor gemiddeld hoeveel werknemers?

Antwoord 2

In de periode 2010–2019 zijn jaarlijks gemiddeld zo’n 150 aanvragen ingediend. Ik
beschik op de korte termijn voor het beantwoorden van deze vragen niet over specifieke
informatie aangaande de aantallen werknemers in kwestie. Wel bekend is dat de ondernemingen
waarvoor wtv aangevraagd wordt in het algemeen werkzaam zijn in het midden- en kleinbedrijf
(met maximaal 50 werknemers).

Vraag 3

Waar kunnen bedrijven terecht als zij een aanvraag voor WTV willen doen? Is daar,
net als bij de NOW, een webpagina voor?

Antwoord 3

Aanvragen voor wtv kunnen met ingang van 1 oktober 2021 digitaal worden ingediend
via het portaal van de directie UAW van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid:
https://www.uitvoeringarbeidsvoorwaardenwetgeving.nl

Vraag 4

Wat zijn de voorwaarden om voor WTV in aanmerking te komen? Zijn die hetzelfde als
in de pre-coronatijd? Kunt u hiervan een volledig, gedetailleerd overzicht geven?

Antwoord 4

Ja. Mijn voornemen is de tijdelijke beëindiging van de Beleidsregels ontheffing verbod
op werktijdverkorting 2004 (Stcrt. 2004, 199) ongedaan te maken, waardoor deze beleidsregels
weer zullen gaan gelden. De voorwaarden om voor wtv in aanmerking te komen worden
hierdoor gelijk aan de situatie voor corona. In de toelichting op de beleidsregel
waarmee de wtv wordt heropend, wordt beschreven waarom geen ontheffing zal worden
verleend voor corona-gerelateerde situaties. Gelet op de structurele aard van de fase
waarin de pandemie zich bevindt, worden gevolgen van corona-gerelateerde maatregelen
inmiddels geacht onderdeel te zijn van het normale ondernemingsrisico.

Daarnaast wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt enkele onderdelen van de beleidsregels
uit 2004 nader te verduidelijken, om te voorkomen dat ondernemers aanvragen doen die
vervolgens moeten worden afgewezen, zoals in de afgelopen jaren diverse malen is voorgekomen.
De beleidsregel waarmee dit wordt gerealiseerd zal gepubliceerd worden voor 1 oktober.
U treft deze beleidsregel aan als bijlage 12.

Vraag 5

Kunt u duidelijk maken in hoeverre een beroep op WTV mogelijk is, wanneer er sprake
is van een productiestop als gevolg van tekorten aan chips of andere grondstoffen,
die noodzakelijk zijn voor de fabricage van een eindproduct? Betreft dit een «niet
tot het ondernemingsrisico behorende buitengewone omstandigheid» of valt dit onder
de «corona-gerelateerde omstandigheden» waarvoor de regeling niet bedoeld is?

Antwoord 5

De ontheffing van het verbod op werktijdverkorting is bedoeld voor situaties waarbij
er sprake is van een buitengewone omstandigheid die niet tot het normale ondernemingsrisico
kan worden gerekend (calamiteit), die tot gevolg heeft dat er een kortdurende periode
van werkvermindering is. Tekorten aan chips of andere grondstoffen zijn doorgaans
niet het gevolg van een buitengewone omstandigheid, maar van veranderende marktomstandigheden.
Die marktomstandigheden ontstaan in de regel door een samenloop van een aantal ontwikkelingen,
zoals een hoge(re) vraag of concurrerende bedrijven die een voorraad aanleggen. Het
behoort tot het normale ondernemingsrisico daar op te anticiperen. Dat laat onverlet
dat een buitengewone omstandigheid in specifieke situaties kan leiden tot een grondstoftekort,
en een bedrijf in dat geval een verzoek in kan dienen voor ontheffing van het verbod
op werktijdverkorting. De aanvragende partij zal dan moeten aantonen dat er sprake
is van een directe relatie tussen de buitengewone omstandigheid en de negatieve gevolgen van het tekort
voor de aanvrager. De toelichting van de beleidsregels uit 2004 wijst hier ook op.
Daarin wordt beschreven dat als een bepaalde omstandigheid pas op langere termijn
tot werkvermindering leidt en/of slechts indirect gevolgen heeft, dan geen werktijdverkorting
wordt verleend. Als voorbeeld worden de terroristische aanslagen van 11 september
2001 in de Verenigde Staten genoemd. Deze hebben naast directe gevolgen, indirect
en op wat langere termijn negatieve gevolgen gehad voor de economische ontwikkeling
als zodanig, waarmee het bedrijfsleven in meer algemene zin werd geconfronteerd. Bedrijven
die te maken hadden met de indirecte gevolgen kunnen geen aanspraak maken op ontheffing
van het verbod op werktijdverkorting.

Voor de volledigheid wordt ook hier opgemerkt dat de gevolgen van corona-gerelateerde
maatregelen gegeven de structurele aard van de fase waarin de pandemie zich bevindt,
inmiddels onderdeel zijn van het normale ondernemingsrisico. Corona-gerelateerde aanvragen
komen daarmee niet in aanmerking voor ontheffing van het verbod op werktijdverkorting.
Zie ook het antwoord op vraag 4.

Vraag 6

Welke redelijke aanpassingen/aanvullende voorwaarden/criteria zouden aan de WTV kunnen
worden verbonden om sectoren die nog steeds hard getroffen worden door de coronamaatregelen
te ondersteunen?

Antwoord 6

De wtv is geen geschikt instrument voor de ondersteuning van door coronamaatregelen
getroffen sectoren. Wtv maakt het werkgevers mogelijk werknemers na een calamiteit
bij zich te houden, ook als er voor een kortdurende periode (veel) minder werk voor
hen is. Als de wtv ingericht zou worden om sectorgerichte coronasteun te verlenen,
dan belemmert deze – in navolging van de NOW – dat mensen de overstap maken naar plekken
waar zij hard nodig zijn. Het ligt hierom in de rede de steun aan sectoren die te
maken hebben met overheidsmaatregelen met het oog op de bestrijding van corona, op
een andere wijze dan via een aan de arbeidsduur gerelateerd instrument als de wtv
vorm te geven. Overigens is hierbij ook relevant in beeld te houden dat de uitvoering
van de wtv niet is toegerust op grote aantallen aanvragen – dat bleek ook in het begin
van de coronacrisis. Zo wordt de werkloosheidsuitkering, waarop recht ontstaat bij
werktijdverkorting, op dit moment handmatig verwerkt. Het is ook hierom van belang
toe te werken naar een structureel andere invulling van de wtv, een eerste stap daarnaartoe
is de brief in uitwerking van de motie Palland.

Vraag 7 en 8

Deelt u de mening dat de wereldwijde chiptekorten en de productiestops, die bijvoorbeeld
de automotive industrie noodgedwongen heeft moeten afkondigen, de noodzaak een deeltijd-Werkloosheidswet
(WW)-regeling beschikbaar te hebben, onderstrepen, om economische schokken te kunnen
opvangen en geen personeel te hoeven ontslaan?

Ligt de uitvoering van de aangenomen motie-Palland, over een tussenstap naar een deeltijd-WW-regeling3, op schema om vóór de begrotingsbehandeling Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
2022 te zijn afgerond?

Antwoord 7 en 8

De uitvoering van de motie Palland m.b.t. de uitwerking van verschillende varianten
van een deeltijd-ww ligt op schema. Voor de begrotingsbehandeling van SZW 2022 zal
de Kamer een brief ontvangen met daarin uitgewerkt een aantal varianten voor een structurele
calamiteiten/crisisregeling. Daarin zal ook aandacht besteed worden aan de afbakening
van een dergelijke regeling.

Vraag 9

Kunt u deze vragen beantwoorden vóór het eerstvolgende debat over het coronasteunpakket,
waartoe de Tweede Kamer tijdens de Regeling van werkzaamheden op 7 september 2021
heeft besloten?

Antwoord 9

Ja