Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Tjeerd de Groot en Hagen over het bericht ‘IJzeretende bacterie gevonden in Kanaal van Gent naar Terneuzen’

Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
16 september 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «IJzeretende bacterie gevonden in Kanaal van Gent naar
Terneuzen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat deze MIC-bacterie een potentieel groot risico kan vormen voor onder
andere schepen en dammen? Hoe groot beoordeelt u dit risico?

Antwoord 2

Als bij stalen schepen en damwanden hoge concentraties voorkomen van bacteriën die
MIC (microbiologically influenced corrosion) veroorzaken, kan dit een risico vormen
voor de staalconstructies. Hoge concentraties van deze micro-organismen kunnen ontstaan
onder bepaalde condities, zoals stilstaand water, een hogere temperatuur van het water
of de aanwezigheid van geschikte voedingsstoffen, bijvoorbeeld als gevolg van een
lozing.

Vlaanderen gaat verkennen onder welke condities dergelijke bacteriën in de haven van
Zelzate zijn gaan woekeren. Rijkswaterstaat stelt hierbij haar kennis en kunde beschikbaar
en stemt regelmatig af met Vlaanderen om zo de meest recente informatie te verkrijgen.
Daarnaast gaat Rijkswaterstaat op een aantal nog nader te bepalen locaties op het
Nederlandse deel van het Kanaal Gent naar Terneuzen gerichte inspecties uitvoeren,
om te onderzoeken of er schade als gevolg van MIC is ontstaan. Dit onderzoek wordt
naar verwachting in oktober van dit jaar afgerond. Zodra de uitkomsten van de onderzoeken
bekend zijn, kan ik het risico beoordelen of MIC op het Nederlandse deel van het kanaal
is ontstaan en maatregelen nodig zijn.

Vraag 3

Kunt u aangeven of reeds bekend is of de bacterie ook al aan de Nederlandse kant van
het kanaal zit? Zo niet, kunt u toezeggen hiernaar zo spoedig als mogelijk een onderzoek
te laten verrichten?

Antwoord 3

Er zijn mij op dit moment geen signalen bekend, dat in het Nederlandse deel van het
Kanaal Gent naar Terneuzen sprake is van schade veroorzaakt door bacteriën.

Dit soort bacteriën is standaard aanwezig in al het oppervlaktewater. Het is nog onbekend
waardoor de bacterie in de haven van Zelzate is gaan woekeren en of deze condities
zich ook in het Nederlands deel van het Kanaal Gent naar Terneuzen voordoen. Rijkswaterstaat
zal participeren in het onderzoek dat Vlaanderen heeft aangekondigd en zelf gerichte
inspecties uitvoeren.

Vraag 4

Indien de bacterie reeds aanwezig is in Nederland, kunt u uiteenzetten welke stappen
gezet kunnen worden om de schade van zijn aanwezigheid zoveel mogelijk te beperken?
In hoeverre wordt hiervoor de samenwerking opgezocht met België?

Antwoord 4

Bacteriën die in hoge concentraties MIC kunnen veroorzaken zijn standaard aanwezig
in het oppervlaktewater. Rijkswaterstaat inspecteert regelmatig haar areaal. Daar
waar MIC wordt geconstateerd, kunnen verschillende maatregelen worden getroffen en
worden belanghebbende partijen op de hoogte gebracht. Indien mogelijk worden de omstandigheden
waaronder de bacterie gaat woekeren tenietgedaan. Tevens kan kathodische bescherming
worden toegepast op stalen onderdelen. Dit is een methode om metaal te beschermen
tegen corrosie door het aanbrengen van een klein elektrisch spanningsverschil.

Het onderzoek naar de oorzaak van het woekeren van de bacterie in de haven van Zelzate
wordt in samenwerking met Vlaanderen uitgevoerd. Eventuele maatregelen zullen indien
nodig in samenwerking met het Vlaamse departement Mobiliteit en Openbare Werken, de
Vlaamse Milieumaatschappij en de Vlaamse Waterweg worden getroffen.

Vraag 5

Indien de bacterie nog niet aanwezig is, hoe groot acht u het risico dat deze zich
zal verspreiden naar de Nederlandse kant van het kanaal en op welke termijn?

Antwoord 5

Zie mijn antwoord op vraag 2 en 3.

Vraag 6

Is het een optie om, gezien de mogelijke grote economische schade en veiligheidsrisico’s,
het kanaal te sluiten tot meer informatie bekend is over de verspreiding van de bacterie?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Het sluiten van het kanaal is geen optie, vanwege de essentiële functie die het kanaal
heeft voor de waterafvoer en scheepvaart voor zowel Nederland als België. Bovendien
zijn andere maatregelen voorhanden, zoals verwoord in mijn antwoord op vraag 4, waardoor
een sluiting van het kanaal niet nodig is.

Vraag 7

Heeft u reeds contact opgenomen met uw Belgische collega om te bezien hoe de verspreiding
kan worden ingedamd door passende maatregelen aan de Belgische kant van het kanaal?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke afspraken zijn gemaakt?

Antwoord 7

Er is een goede samenwerking tussen Rijkswaterstaat en de bij vraag 4 genoemde Belgische
instanties om de oorzaak van het woekeren van de bacterie in de haven van Zelzate
in beeld te brengen en eventuele maatregelen te treffen. Om deze reden is er nu geen
aanleiding om hierover contact op te nemen met mijn Belgische collega. Indien dit
in de toekomst toch nodig blijkt, zal dit contact uiteraard alsnog worden gelegd.

Vraag 8

Kunt u deze vragen elk afzonderlijk zo spoedig mogelijk beantwoorden?

Antwoord 8

Ja.