Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Segers en Van der Staaij over onderdrukking van religieuze minderheden in India naar aanleiding van onderzoek door de London School of Economics

Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 26 augustus 2021).

Vraag 1

Heeft u kennis genomen van het op 1 juli gepubliceerde rapport «Destructive Lies –
Disinformation, speech that incites violence and discrimination against religious
minorities in India» van Open Doors, uitgevoerd door de London School of Economics
(LSE), waarin melding wordt gemaakt van grove schendingen in India van het grondrecht
uit artikel 18 van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens om te geloven,
niet te geloven, van geloof te veranderen en een geloof of levensovertuiging te praktiseren,
privé en in groepsverband?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 3

Herkent u de duidelijk negatieve trend die onderschreven wordt in vele andere recente
rapporten van toenemende religieuze spanningen, en geweld en discriminatie tegen religieuze
minderheden in India?1 Zo nee, waarom niet?

Onderschrijft u ook dat religieuze minderheden in India, met als grootste groepen
moslims en christenen, in hun bestaansrecht bedreigd worden door de aanhoudende uitsluiting,
discriminatie, intimidatie, bedreiging en geweld? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2 en 3

De rapportages waarnaar u verwijst zijn mij bekend. Dat geldt ook voor een rapport
van de Duitse Beauftragter für weltweite Religionsfreiheit over 2018/19, dat onlangs
in het Engels werd gepubliceerd en diverse eerder door Open Doors, Jubilee Campaign
en Actie Kerk in Nood uitgebrachte rapportages.2

Door de Indiase geschiedenis heen verlopen de spanningen tussen de verschillende religieuze
groeperingen met golfbewegingen: ze nemen toe of af of verdwijnen voor een tijd, afhankelijk
van de politieke context. Officieel is India een land van «eenheid in verscheidenheid»
– door de grote variatie aan culturen, religies en talen, alsmede een politiek systeem
gebaseerd op secularisme en democratie.

In de praktijk blijkt dat die diversiteit van verschillende kanten onder druk staat
en dat de spanningen tussen de verschillende religieuze groeperingen sinds eind 2019
toegenomen zijn en verder versterkt lijken door de impact van de Covid19-crisis. Nederland
brengt de zorgen over deze ontwikkelingen over bij de Indiase autoriteiten.

Vraag 4

Bent u het eens met de conclusie dat dit niet om losstaande incidenten gaat in specifieke
staten maar dat het een wijdverbreid fenomeen betreft dat benadrukt wordt door verspreiding
van leugens, propaganda en ophitsende boodschappen via de media en sociale media?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Zoals in het rapport van Open Doors ook naar voren komt, spelen sociale media een
rol in de verspreiding van desinformatie. Desinformatie kan (religieuze) minderheden
verder marginaliseren, de samenleving verder polariseren en maatschappelijke cohesie
verder afbreken. Zo kan desinformatie bijdragen aan discriminatie, vreemdelingenhaat,
intolerantie en geweld. Vrijheid van meningsuiting, waar toegang tot informatie een
belangrijk onderdeel van is, is een prioriteit van het Nederlands mensenrechten buitenlandbeleid.
Dit uit zich in zowel diplomatieke inzet als ondersteuning van maatschappelijk middenveld.
In augustus 2020 is een nieuw project van de Nederlandse ambassade in India gestart,
gericht op het aanpakken van de wortels van desinformatie.

Vraag 5, 6 en 7

Bent u bereid zich in te zetten voor een internationale onderzoekscommissie die met
de Indiase overheid voortbouwt op onderzoek en verder onderzoek stimuleert naar geweld
en mensenrechtenschendingen tegen religieuze minderheden in India? Zo ja, hoe kunt
u dit doen? Zo nee, waarom niet?

Welke mogelijkheden ziet u voor het tegengaan van publieke uitingen vanuit de Hindutva
aanhangers binnen en buiten de overheid die oproepen tot geweld en discriminatie van
christenen en moslims en deze acties ook nog legitimeren?

Kunt u op Europees of VN-niveau een halt toeroepen aan de schijnbare onschendbaarheid
en straffeloosheid van leden van politie, de rechterlijke macht en politici die zich
schuldig maken aan pogroms tegen religieuze minderheden, en betrokken zijn bij het
ophitsen tot geweld of het goedpraten van geweld? Ziet u mogelijkheden hen verantwoordelijk
te houden voor hun daden en gerechtelijk te laten vervolgen?

Antwoord 5, 6 en 7

Nederland volgt de mensenrechtensituatie in India nauwgezet en bespreekt deze met
de Indiase autoriteiten, zowel bilateraal als in multilateraal verband.

Verder steunt de ambassade in New Delhi sinds 2016 een aantal projecten die de vrijheid
van religie en levensovertuiging bevorderen. Tot nu toe zijn de projecten uitgevoerd
in zes deelstaten waar de situatie voor religieuze minderheden het meest precair is.
Drie van deze deelstaten, Jhakarand, Karnataka en Odisha worden ook genoemd in het
rapport van Open Doors.

In genoemde projecten zijn twee componenten opgenomen: 1) rechtsbijstand en opleiding
voor mensenrechtenverdedigers die ondersteuning bieden aan personen die slachtoffer
zijn geworden van geweld tegen religieuze minderheden, en 2) interreligieuze dialoog.

De inzet van het kabinet is dat de Speciaal gezant voor religie en levensovertuiging
India bezoekt, zijn bezoek is vorig jaar wegens COVID uitgesteld. De mogelijkheid
wordt onderzocht op welke termijn, gegeven de huidige COVID-situatie in India, dit
kan plaatsvinden. Hij heeft hierover en over godsdienstvrijheid in het algemeen goed
contact met de Indiase ambassadeur in Nederland.

Op 12 april jl. heeft de lokale EU-India Mensenrechtendialoog in Delhi plaatsgevonden.
Tijdens deze dialoog zijn burger- en politieke rechten, vrijheid van godsdienst of
levensovertuiging, empowerment van vrouwen, kinderrechten, rechten van minderheden
en kwetsbare groepen besproken. Zowel de EU als India spraken de noodzaak uit om een
grotere betrokkenheid bij mensenrechtenkwesties te bevorderen, op basis van internationaal
erkende mensenrechtenwetten en -normen. Daarnaast heeft Nederland zich ook ingezet
voor aandacht voor de mensenrechtensituatie in het kader van de recent gehouden EU-India
top op 8 mei. Mede als gevolg daarvan is in de slotverklaring een passage opgenomen
over het beschermen van mensenrechten.

Verder zal in 2022 in het kader van de VN-Mensenrechtenraad de UPR (Universal Periodic
Review) van India plaatsvinden, waarbij de ontwikkelingen in de mensenrechtensituatie
in India in VN-Mensenrechtenraadverband aan de orde zullen komen. Nederland zal zich
inzetten voor de situatie van religieuze minderheden tijdens deze UPR. Overigens heeft
ook het maatschappelijk middenveld (in India en internationaal) een belangrijke rol
in de UPR.

Vraag 8

Ziet u mogelijkheden om mediabedrijven en sociale mediabedrijven op te roepen tot
betere monitoring en tot training in religieuze geletterdheid, om zo met in achtneming
van vrijheid van meningsuiting, misleidende informatie die oproept tot geweld en discriminatie
tegen religieuze minderheden uit te bannen, in lijn met artikel 20 van het Internationaal
Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (ICCPR)? Zo ja, welke? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 8

In juli 2021 nam de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie aan
ter bevordering van «interreligious and intercultural dialogue and tolerance in countering
hate speech», waarin onder andere «any advocacy of hatred that constitutes incitement
to discrimination, hostility or violence, whether it involves the use of print, audiovisual
or electronic media, social media or any other means» werd veroordeeld. Zonder afbreuk
te doen aan de vrijheid van meningsuiting zoals vastgelegd in internationale verdragen.

In het kader van het Istanbul Process steunt Nederland het werk van de VN Speciaal Rapporteur voor Vrijheid van Religie
en Levensovertuiging en enkele leidende landen om onder andere mediabedrijven hun
verantwoordelijkheid te doen onderkennen en nemen. Een deel van het bij amendement
op de BZ begroting vrijgemaakte budget voor de VN Speciaal Rapporteur voor religie
en levensovertuiging en OHCHR (Office of the High Commissioner Human Rights) is bestemd voor dat proces. De Nederlandse Speciaal gezant voor religie en levensovertuiging
heeft de Speciaal Rapporteur van de VN op uw verzoek gewezen. De VN Speciaal Rapporteur
en enkele collega’s hebben vruchtbare gesprekken gehad met vertegenwoordigers van
betrokken bedrijven in het kader van de UN Strategy and Plan of Action on Hate Speech: tackling discrimination, hostility
and violence.

Verder steunt sinds augustus 2020 de Nederlandse ambassade in Delhi via het mensenrechtenfonds
een project dat gericht is op het aanpakken van de wortels van desinformatie. Nederland
hoopt hiermee een bijdrage te leveren aan de vermindering van verspreiding van misleidende
informatie. Bij gebleken succes kan dit project mogelijk verder worden uitgebouwd.