Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Esch en Teunissen over het loslaten van oranje ballonnen voor TeamNL

Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 23 augustus 2021).

Vraag 1

Kent u het bericht «Ballonnen voor TeamNL»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat de Nederlandse ambassade in Japan een boot vol oranje plastic
ballonnen heeft opgelaten boven het water langs het olympisch dorp?

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3, 4

Deelt u het inzicht dat het oplaten van ballonen slecht is voor het milieu en het
onderwaterleven? Zo nee, waarom niet?

Deelt u de mening dat het oplaten van ballonen tegen het Nederlandse milieubeleid
is, dat gericht is op preventie? Zo ja, bent u bereid om de Nederlandse ambassades
op te roepen om zich minimaal aan het Nederlandse milieubeleid te houden?

Antwoord 3, 4

De impact van ballonnen is onderwerp van milieubeleid. Ballonnen behoren tot de 10
plastic producten voor eenmalig gebruik (single-use plastics) die het vaakst in het
zwerfafval op Europese stranden worden aangetroffen, en die worden aangepakt in het
kader van het beleid voor die producten. Er wordt bijvoorbeeld gewerkt aan het invoeren
van een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid om de producenten verantwoordelijk
te maken voor het verminderen en opruimen van afval ten gevolge van ballonnen. In
Nederland heeft een aanzienlijk aantal gemeenten het oplaten van ballonnen via algemene
plaatselijke verordeningen verboden of ontmoedigt dit op andere wijze. Rijkwaterstaat
licht gemeenten hierover voor. Het oplaten van ballonnen is echter niet van rijkswege
verboden. In die zin was het event van de ambassade in Japan niet in strijd met het
Nederlandse milieubeleid.

Vraag 5, 6

Deelt u de mening dat het oplaten van ballonen in het buitenland een slecht visitekaartje
is voor Nederland en dat het getuigt van onnadenkendheid met betrekking tot de gevolgen?

Deelt u het inzicht dat de actie van de Nederlandse ambassade niet had mogen geschieden?

Antwoord 5, 6

In algemene zin is het van belang dat ambassades bij het ontwerp en de uitvoering
van activiteiten rekening houden met de beleidsdoelstellingen van Nederland, inclusief
de sportieve en milieuambities. In dit specifieke geval is dit ook gebeurd, en is
in afstemming met de Japanse autoriteiten, het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse
Zaken en NOC*NSF de afweging gemaakt dat onder deze omstandigheden de activiteit verantwoord
was. Omdat er bij de Olympische Spelen in Tokio geen publiek aanwezig mag zijn, heeft
de ambassade op alternatieve en covid-verantwoorde manier de atleten van TeamNL willen
steunen en aanmoedigen. Uit duurzaamheidsoverwegingen is bewust gekozen voor biologisch
afbreekbare ballonnen van een Japans evenementenbedrijf dat dergelijke ballonnen voor
tal van gelegenheden levert en daarvoor over de juiste vergunningen beschikt. Ook
door de Japanse autoriteiten was goedkeuring verleend voor deze actie. De aanmoedigingsactie
heeft vele enthousiaste reacties opgeleverd, niet in de laatste plaats van TeamNL
zelf. Tegelijkertijd zijn er vanuit Nederland ook kritische reacties geweest, waarbij
erop werd gewezen dat ook aan biologisch-afbreekbare ballonnen nadelen zitten vanuit
het oogpunt van duurzaamheid. De ambassade heeft daarom besloten om het bij deze eenmalige
actie te houden.

Vraag 7

Bent u bereid om de Nederlandse ambassade in Japan op te roepen om het zelf veroorzaakte
plastic afval op te ruimen of om geld te geven aan een lokale NGO voor het opruimen
van het plastic afval? Zo nee, waarom niet? Zo ja, per wanneer?

Antwoord 7

Na de actie is geen afval aangetroffen in het water. Voor wat betreft eventuele vervolgactie
geldt dat de Nederlandse ambassade in Japan al buitengewoon actief is op het gebied
van duurzaamheid en die inzet zal voortzetten. Zo heeft de ambassade bijgedragen aan
het vestigen van de Tokio editie van What Design Can Do (WDCD), een Nederlands initiatief waarbij design wordt gebruikt om maatschappelijke
problemen aan te pakken. Dit jaar gebeurde dit via een «no waste challenge» waarop meer dan 50 Japanse inzendingen kwamen. De ambassade zal de WDCD Tokio editie
in ieder geval tot eind 2023 steunen. Verder is Nederland in Japan actief op het gebied
van onder andere waterstof, zonne-energie, wind op zee en energiebesparing in de bouw.
Er wordt nauw samengewerkt met Japan in het bevorderen van de circulaire economie,
inclusief circulaire landbouw. Ten slotte voert Nederland constant een dialoog met
Japan over de aanscherping van de Japanse klimaatdoelen.

Vraag 8

Bent u bereid om Nederlandse ambassades op te roepen geen onnadenkende acties uit
te voeren, waardoor Nederland bijdraagt aan vervuiling in het buitenland? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 8

Zoals hierboven in het antwoord op vragen 3 en 4 uiteengezet was geen sprake van een
onnadenkende actie. Uiteraard blijft de inzet dat werkzaamheden en activiteiten bij
de ambassades zoveel mogelijk in lijn met Nederlandse beleidsambities zijn. Dit is
staand beleid en vraagt geen aparte oproep.