Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Alkaya over het nieuws dat het openbaar vervoer in Utrecht volgend jaar op peil blijft

Antwoord van Staatssecretaris Van Weyenberg (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
19 augustus 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met de berichtgeving over het voornemen van de provincie Utrecht om
het bestaande aanbod van openbaar vervoer zoveel mogelijk voort te zetten?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u de Kamer, in aanvulling op uw brief over de verlenging van de beschikbaarheidsvergoeding,
informeren over de voortgang van uw inventarisatie bij provincies over de herstart
van het openbaar vervoer?2

Antwoord 2

In de Kamerbrief van 25 juni jl. is uw Kamer geïnformeerd dat de decentrale overheden
en stad- en streekvervoerders noodzakelijke maatregelen hebben geïnventariseerd om
de continuïteit en kwaliteit van het vervoer te borgen en de mogelijkheden om het
vervoersaanbod te optimaliseren. Die plannen gingen er van uit dat er na het derde
kwartaal van 2021 geen sprake meer zou zijn van een beschikbaarheidsvergoeding. Dit
scenario zou op veel plaatsen leiden tot een aanzienlijke verschraling van het OV
en de dienstverlening. Met het huidige financiële kader voor 2022 kunnen de vervoerders
dit nu actualiseren en in overleg met hun concessieverlener, volgens de reguliere
systematiek, vertalen in vervoerplannen voor 2022. Uitgangspunt bij de vervoerplannen
2022 is dat er een passend voorzieningenniveau is, in omvang vergelijkbaar met 2021.
Actualisatie van de transitieplannen vindt deze zomer plaats en de Kamer zal hier
dit najaar over geïnformeerd worden.

Vraag 3

Wat is de huidige status en waarde van de op crisissituaties gebaseerde transitieplannen,
nu is besloten om de beschikbaarheidsvergoeding voort te zetten?

Antwoord 3

Zie ook antwoord 2. De op crisissituaties gebaseerde transitieplannen zijn achterhaald
en worden geactualiseerd.

Vraag 4

Is u bekend in hoeverre regionale vervoersbedrijven ondanks het voortzetten van de
beschikbaarheidsvergoeding toch kiezen voor het afschalen van (minder rendabele) trajecten
en dienstlijnen onder het mom van «optimalisatie»? Zo nee, bent u bereid om dit alsnog
in kaart te brengen?

Antwoord 4

In de Kamerbrief van 25 juni jl. en tijdens het Tweeminutendebat OV en Taxi op 8 juli
jl. heeft mijn ambtsvoorganger aangegeven dat ze met de sector afgesproken heeft dat
het OV-aanbod niet verschraalt. Het is gebruikelijk dat overheden en vervoerders op
concessieniveau (doorlopend) kijken naar de optimalisatie van het aanbod. Dat was
voor de corona pandemie al zo en dat blijft zo.

De verwachting is dat na opheffing van de reisbeperkingen reizigers niet meteen, maar
geleidelijk zullen terugkeren naar het OV. Om ondanks de onzekere ontwikkeling van
de reizigersinkomsten een adequaat OV-voorzieningenniveau te kunnen bieden is duidelijkheid
nodig over het financiële kader en maatwerk op concessieniveau. In het NOVB worden
de ontwikkelingen in het OV gemonitord. En de Kamer wordt in het najaar over de vervoerplannen
voor 2022 geïnformeerd.

Vraag 5

Hoe vaak is het voorgekomen dat provincies het afgelopen jaar zijn overgegaan tot
het sluiten van noodconcessies en vallen verslechteringen uit deze concessies terug
te draaien nu de voortzetting van de beschikbaarheidsvergoeding definitief is?

Antwoord 5

Een concessie is een wederzijdse overeenkomst, waar beide partijen mee in moeten stemmen.
Bij het afsluiten van een concessie gelden de juridische regels uit de PSO-verordening.

Per 1 september 2020 zijn alle concessies in Nederland aangepast zodat de beschikbaarheidsvergoeding
OV uitgekeerd kon worden. Daarnaast zijn er recent twee noodconcessies afgesloten
door de Vervoerregio Amsterdam omdat de betreffende concessies afliepen, terwijl een
nieuwe openbare aanbesteding vanwege de huidige onzekerheid door corona niet opportuun
is. Het betreft de concessies Waterland en Zaanstreek. Ook over de concessiegebied
Valleilijn (provincie Gelderland) vinden gesprekken plaats om een noodconcessie aan
te gaan. Voor alle concessies in Nederland geldt de afspraak van een passend voorzieningenniveau,
vergelijkbaar met 2021.

Vraag 6, 7

Zijn u vervoersbedrijven bekend die niet kiezen voor het herstarten met lijndiensten
die grotendeels zijn bestemd voor vervoer van scholieren en studenten?

Zijn u vervoersbedrijven bekend die niet kiezen voor het herstarten met door vrijwilligers
bemande (buurt)bussen die tijdens de coronacrisis stil hebben gestaan vanwege gezondheidsrisico’s?

Antwoord 6, 7

Zie ook antwoord 4. Deze zomer worden de vervoerplannen geactualiseerd en de Kamer
wordt in het najaar geïnformeerd over de vervoerplannen in 2022.

Vraag 8

Is u bekend of – en zo ja hoeveel – vervoersbedrijven in acute financiële nood verkeren?
Zijn hierbij bedrijven die dreigen om te vallen?

Antwoord 8

Ik ken op dit moment geen gevallen van vervoerbedrijven met acute financiële problemen.
Vorig jaar heeft het kabinet twee bedrijven die in concessie veerdiensten naar de
Waddenveren verzorgen een tijdelijk lening verstrekt om acute problemen te voorkomen.

Sinds eind mei kunnen vervoerders bij hun concessieverlener een aanvraag indienen
voor de beschikbaarheidsvergoeding 2021. IenW en de decentrale overheden hebben inmiddels
de eerste voorschotten uitgekeerd.

Vraag 9

Kunt u aangeven hoe het gebruik van het openbaar vervoer zich over de laatste weken
heeft ontwikkeld? Wat zijn de meest recente prognoses voor de ontwikkeling van de
reizigersaantallen?

Antwoord 9

Een actueel overzicht van het aantal in- en uitstappers met de OV chipkaart is te
raadplegen via www.translink.nl/library. In de monitor wordt op dag, week en maandniveau het OV-gebruik getoond en de impact
van het coronavirus hierop.

In juni 2021 is het OV gebruik 59% ten opzichte van 2019. Dat is een stijging ten
opzichte van de weken ervoor en is ook hoger dan de weken erna in juli toen het OV
gebruik 55% was ten opzichte van dezelfde periode in 2019.

Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) verwacht dat het gebruik van het
OV in Nederland in 2025 weer op het niveau van voor de coronacrisis in 2019 kan uitkomen.
Voor 2022 verwacht het KiM dat het OV-gebruik nog 6% tot 14% onder het niveau van
2019 uitkomt. Het kennisinstituut veronderstelt hierbij dat na 2021 geen contact beperkende
maatregelen meer gelden3.

Vraag 10

Hoe wordt, bij het beoordelen van geschrapte lijnen, onderscheid gemaakt tussen «optimalisatie»
of afschaling vanwege de coronacrisis?

Antwoord 10

Vervoerders optimaliseren de dienstregeling door het aanbod aan te passen aan de vraag
zonder dat de beschikbaarheid en veiligheid van het OV daar onder lijdt. Door een
veranderd reisgedrag kan er op de ene dienst iets opgeschaald worden en op een andere
afgeschaald. Dat is dus gebaseerd op het gebruik van het OV door de reizigers.

Vraag 11

Deelt u de vrees dat op basis van onder crisisomstandigheden opgestelde transitieplannen
wordt gekozen voor onnodig afgeschaalde dienstverlening? Zo ja, wat valt hiertegen
te beginnen?

Antwoord 11

Zie ook antwoord 2. De transitieplannen waaraan wordt gerefereerd zijn achterhaald.
De transitieplannen worden nu geactualiseerd op basis van de afspraken die samenhangen
met de BVOV 2022. Uw Kamer zal hier in het najaar over worden geïnformeerd.