Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Gijs van Dijk over grootontvangers betalen onterecht ontvangen loonsteun niet terug

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 11 augustus
2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Weinig grootontvangers volgen voorbeeld Booking.com
bij terugbetalen loonsteun»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u aangeven welke bedrijven de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid
(NOW) hebben ontvangen, maar in de tussentijd wel dividend of bonussen (via het moederbedrijf)
hebben uitgekeerd? Kunt u per bedrijf aangeven wat de overheidssteun is en hoeveel
winst of dividend zij, o.a. via het moederbedrijf, hebben uitgekeerd?

Antwoord 2

Het bonus- en dividendverbod verschilt voor NOW1 met de daaropvolgende tranches van
de NOW. Bij NOW1 is er alleen sprake van een dergelijk verbod bij een aanvraag op
werkmaatschappijniveau. Vanaf de NOW2 geldt dat elk bedrijf dat subsidie ontvangt
vanuit de NOW, en een voorschot van € 100.0002 of een definitieve subsidie van € 125.000 of meer ontvangt, geen bonussen aan directie
en bestuur mag uitkeren, geen dividend aan aandeelhouders mag uitkeren en geen eigen
aandelen mag inkopen.

De gevraagde gegevens zijn derhalve niet beschikbaar voor NOW1. Ook voor NOW2 zijn
de gegevens nog niet voorhanden, aangezien het loket voor de aanvragen voor de definitieve
berekening van deze subsidieperiode nog niet is gesloten. Deze aanvragen kunnen tot
en met 5 januari 2022 worden ingediend. Het loket voor NOW3.1 tot en met 3.3 opent
op 4 oktober aanstaande.

Bij de vaststellingsaanvraag van het definitieve subsidiebedrag voor NOW2, moet middels
een accountantsverklaring worden aangetoond dat er geen bonus- of dividend is uitgekeerd
over het boekjaar 2020. Als de accountant vaststelt dat dit wel het geval is, volgt
een verklaring met een afkeurend oordeel waardoor de subsidie nihil gesteld wordt.
De aanvrager moet dan het gehele voorschot terugbetalen. Voorgaande is echter niet
op dezelfde manier van toepassing op NOW1, daar gold het verbod immers enkel bij aanvragen
op werkmaatschappijniveau.

Het gevraagde overzicht van het aantal afkeurende oordelen door de accountant is pas
na afronding van alle definitieve berekeningen per tranche beschikbaar. Over de gegevens
óf er dividend is uitgekeerd en zo ja hoeveel, beschik ik niet.

Vraag 3

Welke maatregelen heeft u genomen om bij bedrijven die toch dividend of bonussen hebben
uitgekeerd deze NOW terug te halen? Heeft u deze bedrijven bijvoorbeeld aangesproken
op hun gedrag en daarbij aangegeven dat zij de loonsteun moeten terugbetalen? Kunt
u de reacties van deze ondernemingen met de Kamer delen?

Antwoord 3

Zoals in het antwoord op vraag 2 toegelicht, gold er bij NOW1 slechts een beperkt
verbod. De accountant toetst of er is voldaan aan het bonus- en dividendverbod. Als
een aanvrager zich niet aan het verbod heeft gehouden, zal de NOW op nihil worden
gesteld. Overigens is het niet in alle situaties verboden om bonussen en dividend
uit te keren. Voor een gedetailleerde toelichting, verwijs ik u naar de op 1 juni
jl. door mij verstuurde reactie op de motie van het lid Ploumen c.s. over voorwaarden
aan loonsteun ten aanzien van het uitkeren van winsten en bonussen door multinationals
in het buitenland.3

Vanwege bovenstaande heb ik geen bedrijven aangesproken of verzocht de ontvangen steun
terug te betalen. Wel heb ik in het Kamerdebat van 2 juni jl. aangegeven dat ik in
gesprek wil met een bredere vertegenwoordiging van het bedrijfsleven om in brede context
te bespreken welke afwegingen een rol hebben gespeeld bij het aanvragen van de NOW-steun
en het al dan niet uitkeren van bonussen of dividend. Ook andere dilemma’s die spelen
bij gebruik maken van NOW wil ik bespreken.

Vraag 4

Vindt u het ook opmerkelijk dat, ondanks uw gesprek op 26 januari 2021 met de Algemene
Bond UItzendondernemingen (ABU) over onterechte ontvangen loonsteun, opnieuw allerlei
uitzend- en payrollwerkgevers, die ABU-lid zijn, staatssteun ontvangen maar tegelijkertijd
dividend aan aandeelhouders uitkeren? Bent u bereid de ABU te herinneren aan haar
eigen morele appel en er zo voor te zorgen dat de ABU haar eigen leden ook aanspreekt,
zodat deze uitzend- en payrollwerkgevers de loonsteun terugbetalen?4

Antwoord 4

Het kabinet heeft meermaals bedrijven verzocht om alleen steun aan te vragen als dat
noodzakelijk is. Dat geldt ook voor bedrijven die de steun achteraf niet nodig hebben
gehad en voor bedrijven die dividend uitkeren. Tijdens ons gesprek op 26 januari 2021,
gaf de ABU aan dat zij al eerder een moreel appèl had gedaan op haar leden om steun
terug te betalen als deze niet nodig blijkt, en dit zou herhalen, gezien het belang
van verantwoorde omgang met publiek geld. Hiermee heeft de ABU haar verantwoordelijkheid
genomen. Dit laat echter onverlet dat individuele leden een andere afweging maken
om, als zij aan de voorwaarden voldoen, toch een beroep te doen op loonsteun. Wanneer
de steun rechtmatig is verstrekt, heeft de overheid geen mogelijkheden om deze steun
terug te vorderen.

Daarnaast is er bij de totstandkoming van de NOW nadrukkelijk voor gekozen om de steun
ook toegankelijk te maken voor payroll- en uitzendbedrijven. Middels deze financiële
steun konden op die manier ook de salarissen worden doorbetaald van flexibel personeel.

Vraag 5

Klopt het dat door uitwerking van de NOW payrollbedrijven die vanwege de aangescherpte
maatregelen rond payroll in de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) minder omzet in 2020
hebben gehaald deze omzetdaling tijdens de gehele NOW-periode kunnen hanteren, waardoor
zij dus aanspraak kunnen blijven houden op de NOW?

Antwoord 5

Het klopt inderdaad dat payrollbedrijven in aanmerking kunnen komen voor NOW-subsidie,
ook als de vereiste omzetdaling niet veroorzaakt wordt door het coronavirus. Alle
bedrijven die met ten minste 20% omzetverlies kampen, komen in aanmerking voor de
NOW ongeacht de oorzaak van het omzetverlies. Dit is een gevolg van hoe de NOW-regeling
in korte tijd is opgezet als reactie op de ontstane crisis. Dit brengt ongewenste
en gewenste effecten met zich mee. Zo kan hierdoor de NOW-steun ook financiële verlichting
bieden aan ondernemers die recent getroffen zijn door de watersnood in Limburg. Het
kabinet ziet op dit moment geen mogelijkheden om de steun verder in te kaderen.