Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid van Kent over de uitspraak van de rechter omtrent het te laat afronden van de inburgering

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 12 juli
2021).

Vraag 1

Wat vindt u van de uitspraak van de rechter van donderdag 10 juni 2021 waarin een
door de Minister opgelegde boete vanwege het te laat afronden van de inburgering nietig
wordt verklaard en de lening van een inburgeraar wordt kwijtgescholden?1

Antwoord 1

Van de uitspraak van de rechtbank heb ik kennisgenomen.

Ik leg me neer bij de uitspraak en stel geen hoger beroep in. In het kader van de
aanbevelingen van de Tijdelijke commissie Uitvoeringsorganisaties en het feit dat
in deze zaak sprake was van een zeer geringe overschrijding van de inburgeringstermijn
en veel inspanningen, is alsnog een verlenging van de inburgeringstermijn toegekend.

Vraag 2

Wat betekent deze uitspraak voor inburgeraars die eerder een boete hebben gekregen
of door de strenge regelgeving hun hele lening moeten terugbetalen of al hebben terugbetaald?
Om hoeveel mensen gaat het en hoe zullen deze mensen gecompenseerd worden?

Antwoord 2

De Wet inburgering 2013 is bewust opgezet als een strenge wet. De huidige «alles of
niets» bepaling dat een inburgeraar bij een verwijtbare termijnoverschrijding – ook
als deze gering is – de gehele lening moet terugbetalen is een van die scherpe kanten.
Met de inzichten van nu, mede gevoed door de lessen van de Kinderopvangtoeslagaffaire,
zal ik opnieuw gaan kijken naar het huidige stelsel en de positie van de veelal kwetsbare
groep inburgeraars daarin.

Op dit moment wordt daarom een verkenning uitgevoerd naar verbetermogelijkheden binnen
het huidige stelsel. In deze verkenning wordt het huidige stelsel ook onderzocht op
hardvochtige effecten op inburgeraars. In het commissiedebat van 28 juni jl. heb ik
uw Kamer toegezegd hierover na een zomer een brief te sturen.

Daarbij wordt ook gekeken naar de bestaande regels voor terugvordering van de lening
bij overschrijden van de termijn. In de huidige regelgeving bestaat immers geen mogelijkheid
voor gedeeltelijke kwijtschelding van de lening.

Om gedeeltelijke kwijtschelding mogelijk te maken moet de regelgeving inburgering
worden aangepast. De vraag is dan onder welke omstandigheden welke mate van terugvordering
van de lening proportioneel is. Ook zal dit een impact hebben op de uitvoeringspraktijk
van DUO.

Voor boetes kent het huidige stelsel wel een matigingsbeleid, vastgelegd in een beleidsregel2. Op basis van deze beleidsregel was de boete in deze casus ook gematigd.

Vraag 3

Deelt u de mening dat er ruimte moet zijn voor maatwerk wanneer een inburgeraar de
inburgering te laat afrondt door onvoorziene omstandigheden? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, hoe gaat u dit toepassen zodat een zaak als deze niet meer voor kan komen?

Antwoord 3

Het huidige stelsel houdt tot op zekere hoogte al wel rekening met individuele omstandigheden.

Zo verlengt DUO de inburgeringstermijn als er sprake is van niet-verwijtbare omstandigheden.
Dit betreft in ieder geval omstandigheden als ziekte en bijvoorbeeld het overlijden
van een familielid. Een niet-limitatieve opsomming van omstandigheden is vastgelegd
in een beleidsregel.3

Daarnaast zijn de mogelijkheden tot ontheffing op grond van aantoonbaar geleverde
inspanningen (AGI) in 2018 verruimd waardoor ook als niet aan de formele criteria
voor ontheffing AGI wordt voldaan op grond van bijzondere individuele omstandigheden
DUO op verzoek een ontheffing kan verlenen.

Tot slot wordt als onderdeel van de verkenning van de verbetermogelijkheden van het
huidige stelsel gekeken hoe nog meer maatwerk kan worden geleverd.

Vraag 4

Hoe wordt deze uitspraak betrokken bij de uitwerking van de nieuwe Wet inburgering?

Antwoord 4

In de nieuwe Wet inburgering is kwijtschelding van de lening en mogelijke terugbetaling
van de lening bij overschrijding van de termijn niet meer aan de orde.

Asielmigranten krijgen immers een persoonlijk inburgeringstraject aangeboden van gemeenten
in het nieuwe stelsel.

Ook wordt in de nieuwe wet een hardheidsclausule opgenomen waardoor er meer ruimte
komt voor maatwerk bij het opleggen van een boete.