Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Stoffer over het bericht dat grote steden verloedering van winkelstraten vrezen nu de leegstand in winkelstraten oploopt

Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 9 juli
2021).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Grote steden vrezen verloedering nu leegstand
in winkelstraten snel oploopt»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Erkent u de grote waarde van gezonde en bloeiende winkelstraten, zeker in kleinere
en middelgrote steden en dorpen, dat deze winkelstraten belangrijk zijn voor de leefbaarheid
van steden en dorpen en dat leegstand en verloedering daarom snel aangepakt moet worden?

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3

Kunt u een zo compleet mogelijk overzicht geven van de leegstand in winkelstraten
in de afgelopen vijf jaar, en kunt u in dat overzicht in ieder geval enkele grote,
enkele middelgrote en enkele kleine steden betrekken?

Antwoord 3

Ieder jaar wordt er een compleet overzicht gemaakt van alle gemeenten door het bedrijf
Locatus. Dit overzicht wordt breed in de sector gebruikt en het is tegen betaling
verkrijgbaar. Wanneer ik deze gegevens gratis openbaar zou maken, dan zou daarmee
het verdienmodel van Locatus worden ondergraven. In het verleden is uw Kamer regelmatig
geïnformeerd over de hoofdlijnen van de ontwikkeling in Kamerbrieven.

Vraag 4

In hoeverre verwacht u dat de oplopende leegstand in winkelstraten een structureel
probleem wordt?

Antwoord 4

Leegstand is uiteindelijk niet de oorzaak van de maatschappelijke uitdagingen waarmee
de winkelgebieden in binnensteden te kampen hebben, maar een symptoom van dieper liggende
oorzaken. Deze ontwikkelingen zijn een reactie op structurele, achterliggende onderwerpen
als demografische veranderingen, de online-ontwikkelingen en veranderende consumentenvoorkeuren.
Pas door de onderliggende veranderingen serieus te nemen en hierop in te spelen kunnen
winkelgebieden ook in de toekomst vitaal en toekomstbestendig zijn.

Vraag 5

Welke soorten winkels/ondernemers dragen het meest bij aan de oplopende leegstand?

Antwoord 5

De leegstand loopt het snelst op in winkelgebieden in binnensteden, die zich de afgelopen
jaren steeds eenzijdiger gericht hebben op recreatief winkelen. De branches mode,
schoenen en sport hebben een groot aandeel in deze vorm van winkelen en maken gemiddeld
ongeveer 60% van het winkelbestand uit. Het zijn dan ook deze winkels die voor een
belangrijke transitie-uitdaging staan.2

Vraag 6

Ervaren kleinere en middelgrote steden relatief meer problemen met leegstand en in
hoeverre zijn specifieke oplossingen voor dat soort steden nodig?

Antwoord 6

Met name middelgrote steden worden hard geraakt omdat ze in een aantal gevallen hun
centrumfunctie verliezen. Veelal is het compact maken van de winkelgebieden en het
terugbrengen van andere functies een onderdeel van de oplossing. In alle gevallen
is maatwerk nodig als het gaat om het weer vitaal en toekomstbestendig maken van winkelgebieden
in binnensteden

Vraag 7

In hoeverre heeft de coronacrisis bijgedragen aan de toenemende leegstand in winkelstraten?

Antwoord 7

De coronacrisis maakt een ontwikkeling zichtbaar, die ook al voor corona gaande was,
maar door corona versnelt en versterkt wordt.

Vraag 8

Hoe groot acht u de kans dat de leegstand op korte termijn verder oploopt, en in hoeverre
speelt daarin de verslechterde situatie van bijvoorbeeld filiaalbedrijven (met veel
filialen in winkelstraten) een rol?

Antwoord 8

De kans dat de leegstand op korte termijn op zal lopen acht ik groot. Op dit moment
worden weinig faillissementen gemeld. Het is aannemelijk dat een deel van de marginale
bedrijven die de afgelopen maanden geprofiteerd hebben van het steunpakket van het
kabinet, alsnog in moeilijkheden zal komen nu het steunpakket zal worden afgebouwd.

Afgelopen jaren zien we dat filiaalbedrijven regelmatig filialen sluiten. Dit heeft
te maken met de algemene ontwikkelingen in de retail en in antwoord daarop het volgen
van een andere vestigingsstrategie. Waar filiaalbedrijven eerder de lijn volgden om
zoveel mogelijk filialen te stichten, is de lijn nu vaker dat kritisch gekeken wordt
naar waar vestiging vanuit bedrijfseconomisch oogpunt gewenst is. Per saldo betekent
dit dat veel filiaalbedrijven vestigingen sluiten op minder renderende locaties.

Vraag 9

Bent u van mening dat in het kader van het herstelbeleid dan wel het steunpakket gerichte
steun voor (lokale) winkelstraten en herstructurering daarvan noodzakelijk is?

Antwoord 9

Ja. De Impulsaanpak winkelgebieden (Aanpak herstructurering winkelgebieden in binnensteden
en kernen) zie ik als een uitwerking daarvan.

Vraag 10

Deelt u de mening dat de voorgestelde investering van 100 miljoen euro in herstructurering
van winkelgebieden verspreid over vier jaar onvoldoende is om snel substantiële stappen
te zetten en dat extra maatregelen nodig zijn?

Antwoord 10

De Impulsaanpak Winkelgebieden richt zich op het mogelijk maken van gebiedsgerichte,
integrale aanpak van (delen van) winkelgebieden in binnensteden en kernen door gemeenten,
samen met private partijen. Deze gebieden krijgen daardoor weer een stevige sociale
en economische basis en dienen tegelijkertijd als showcases voor andere gemeenten,
om op die manier een vliegwieleffect te bereiken. De maatschappelijke opgave voor
de binnenstedelijke problematiek is echter groter en breder.

Vraag 11

Bent u bereid de investering van 100 miljoen euro in herstructurering van winkelgebieden
naar voren te halen, zodat herstructurering vooral op korte termijn gestimuleerd kan
worden?

Antwoord 11

Wanneer zich veel meer kwalitatief goede projecten aandienen dan ondersteund kunnen
worden uit het voorziene verplichtingenbudget, dan ben ik bereid te overwegen om een
deel van het beschikbare budget naar voren te halen.3

Vraag 12

Hoe gaat u ervoor zorgen dat winkeleigenaren voldoende betrokken worden bij de herstructureringsplannen
en baat kunnen hebben bij de investeringssubsidies?

Antwoord 12

Het is mijn inzet om de beste projecten te steunen door de ingediende projecten te
laten beoordelen door een Adviescommissie van onafhankelijke deskundigen. De commissie
dit doen aan de hand van criteria, waaronder de vraag of het project kan rekenen op
lokaal draagvlak. Alleen wanneer lokale winkeleigenaren voldoende betrokken worden
bij het vorm geven van een project, kan sprake zijn van een kwalitatief goed project.