Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kops over het bericht ‘Ruimte voor half miljoen woningen in het groen’

Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
5 juli 2021).

Vraag 1

Hoe reageert u op het rapport «Ruimtelijke ordening en bouwlocaties – De potentie
van woningbouw in de groene omgeving» van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB),
waaruit blijkt dat er 500.000 woningen in het groen gebouwd kunnen worden? Deelt u
de mening dat dit heel goed nieuws is?1 2

Antwoord 1

In de brief «Voortgang versnelling woningbouw»3 en de meegestuurde inventarisatie plancapaciteit geef ik aan dat er tot 2030 voldoende
plancapaciteit is om de verwachte huishoudensgroei te accommoderen alsmede het woningtekort
te verminderen. Dit komt mede doordat de plancapaciteit het afgelopen halfjaar met
140.000 woningen is toegenomen. Deze toename betreft grotendeels de provincie Zuid-Holland.
Ten opzichte van een half jaar geleden in deze provincie voor de periode tot 2030
met 110.000 woningen toegenomen. Ook in Gelderland en Overijssel is de capaciteit
relatief sterk toegenomen. Ondanks deze toename in plancapaciteit zal ik intensief
in gesprek blijven over de versnelling van de woningbouw en de voortgang monitoren.

Er zijn voldoende locaties waar gebouwd kan gaan worden, deels binnen- en deels buitenstedelijk.
Ik zet me nu in op het tot uitvoering brengen van deze locaties. Dit doe ik met de
woningbouwimpuls en de aanpak 14 grootschalige woningbouwgebieden. Door de inzet van
de woningbouwimpuls en cofinanciering van medeoverheden worden er vanuit de eerste
twee tranches 96.000 woningen sneller en meer betaalbaar gebouwd de komende jaren.

Met de NOVI leggen geven we voorkeur aan binnenstedelijke ontwikkeling, daarna de
randen van de stad en dan buitenstedelijke locaties. Dit vanwege efficiënt gebruik
van de bestaande infrastructuur, versterken van de agglomeratiekracht en efficiënt
gebruik van de ruimte. Binnenstedelijke ontwikkeling en bijvoorbeeld de daaraan verbonden
investeringen in OV-infrastructuur draagt ook bij aan verbetering van andere gebieden
in de stad.

Met de regio’s maak ik een gezamenlijke afweging in de regionale verstedelijkingsstrategieën.
Daar kijken we naar alle locaties, in samenhang met onder andere mobiliteit, landschap,
klimaat en energie. Een aantal van de gebieden die het EIB aandraagt zijn hierbij
ook in beeld. Dat buitenstedelijk bouwen snel en goedkoper zou zijn, geldt niet overal
en is locatie gebonden. Buitenstedelijk bouwen betreft een complexe opgave: de genoemde
locaties omvatten grote aantallen woningen met grote impact op bijvoorbeeld infrastructuurnetwerken
en waterhuishouding. Er zijn investeringen nodig in weg en spoor om deze locaties
te ontsluiten. Dat is vooralsnog niet haalbaar voor 2030. Het is aan het nieuwe kabinet
om, samen met de regio, een afweging te maken voor nieuwe locaties na 2030. Daarbij
zijn er meerdere opgaven die ruimte nodig hebben: de opwekking van duurzame energie,
meer extensieve landbouw vraagt meer ruimte, de klimaatopgave vraagt om meer ruimte
voor waterberging.

Voor de realisatie van de woningbouwopgave, binnen de integrale afweging, is versterking
van de regie in samenwerking met alle overheden, corporaties en marktpartijen nodig.
Samen met medeoverheden en met betrokkenheid van marktpartijen en corporaties werk
ik de wijze waarop deze regie vorm moet worden gegeven nader uit.

Vraag 2

Deelt u de conclusie van het EIB dat het niet zal lukken om een miljoen woningen alleen
binnenstedelijk te bouwen en dat het efficiënter is om ook op grote locaties in het
groen te bouwen?

Antwoord 2

Ik deel de conclusie dat het niet zal lukken om een miljoen woningen alleen binnenstedelijk
te bouwen. De huidige opgave behelst het realiseren van 900 duizend woningen voor
de komende 10 jaar. ABF schat dat van de huidige plancapaciteit ongeveer 35 – 40%
van de plannen buitenstedelijk ligt. De definities van wat binnen en buitenstedelijk
is, verschilt per provincie. In de NOVI zijn 14 grootschalige woningbouwgebieden benoemd.
Een deel daarvan is buitenstedelijk: Pampus en de Haarlemmermeer West. Daarnaast liggen
de plannen voor bijvoorbeeld Valkenhorst en het vijfde dorp in de Zuidplaspolder ook
buitenstedelijk.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het Rijk – u dus – veel méér de regie moet nemen bij de bouwopgave?
Zo ja, wanneer neemt u die regie, opdat de benodigde nieuwbouw – dus óók in het groen
– daadwerkelijk gerealiseerd wordt? Bent u ertoe bereid om gemeenten en provincies
die daarbij dwarsliggen op de vingers te tikken?

Antwoord 3

Het is van groot belang om aan de slag te gaan met de uitvoering van de gemaakte plannen.
Voor de realisatie van de woningbouwopgave is versterking van de regie in samenwerking
met alle overheden, corporaties en marktpartijen nodig. Samen met hen werk ik de wijze
waarop deze regie vorm moet worden gegeven nader uit. Regie ziet onder meer op de
manier van samenwerken, het nemen van verantwoordelijkheden en de besluitvorming over
de realisatie van woningen. Ik denk daarbij aan wederkerige afspraken over het aantal
te bouwen woningen, het aandeel betaalbare woningen, bereikbaarheid, herstructurering
en duurzaamheid en afspraken over invulling van randvoorwaarden die nodig zijn zoals
beschikbaarheid van grond, financiële bijdragen, kennis en capaciteit en het versnellen
van planologische procedures. Het is aan het nieuwe kabinet om hieraan verder invulling
te geven.

Vraag 4

Deelt u de mening dat er geen windturbines gebouwd moeten worden, maar woningen? Bent
u er daarom toe bereid alsnog een aanwijzing te geven voor woningbouw op locatie Rijnenburg
in plaats van de door Utrecht geplande windturbines?

Antwoord 4

Ter uitvoering van de motie Terpstra/Koerhuis over «een proactieve aanwijzing voor
Rijnenburg en Reijerscop»4 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de afweging om te bouwen in Rijnenburg en de manier
waarop hier nu aan gewerkt wordt. Voor een uitgebreider antwoord over het bouwen in
de polder Rijnenburg verwijs ik graag naar de brief5 die is gestuurd naar aanleiding van deze motie.

Vraag 5

Bent u bekend met «Bevolkingsprognose 2020–2070» van het CBS, waaruit blijkt dat Nederland
in 2070 20,4 miljoen inwoners zal tellen en dat «internationale migratie [...] een
belangrijke rol [speelt] bij de toekomstigebevolkingsgroei»?6 Bent u tevens bekend met het onderzoek van ABF Research, waarin wordt geconcludeerd
dat immigratie de woningnood aanjaagt en dat woningbouwers niet kunnen opbouwen tegen
de enorme groei van het aantal immigranten?7

Antwoord 5

Ja, ik ben bekend met beide onderzoeken.

Vraag 6

Deelt u de conclusie dat het sluiten van de Nederlandse grenzen voor asielzoekers
en immigranten uit islamitische landen ook de woningmarkt ten goede komt? Hoe groot
bedraagt de bouwopgave tot 2030 indien de grenzen voor asielzoekers en immigranten
uit islamitische landen worden gesloten?

Antwoord 6

Nee. Het kabinet kiest ervoor en is daar ingevolge internationale en Europese wet-
en regelgeving ook toe gehouden, om asielbescherming te bieden aan hen die daar recht
op hebben. Het kabinet vindt dat het categorisch sluiten van de Nederlandse grenzen
geen realistische en geen structureel wenselijke oplossing is voor het complexe migratievraagstuk.

De toename van de woningbehoefte voor de komende 10 jaar wordt voor een kwart gevormd
door de natuurlijke aanwas (het verschil tussen geboorte en sterfte). De overige driekwart
wordt gevormd door het migratiesaldo (het verschil tussen immigratie en emigratie).
Bij de raming die ik voor de bouwopgave gebruik (Primos) wordt niet onderscheiden
welk deel van de opgave specifiek voortkomt uit asielmigratie en migratie uit islamitische
landen.