Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Houwelingen over een dreigende gedwongen herindeling van de gemeente Scherpenzeel

Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
14 juni 2021).

Vraag 1

Kent u het bericht «GS houden vast aan fusie Scherpenzeel»?1

Antwoord 1

Ja, ik heb kennisgenomen van het betreffende bericht. Daarnaast hebben gedeputeerde
staten (GS) mij ook rechtstreeks geïnformeerd over hun besluit en overwegingen daarbij.

Vraag 2

Is de Minister bekend met de afwezigheid van elk democratisch draagvlak – meer dan
80% van de inwoners van Scherpenzeel is tegen een herindeling – voor het vernietigen
van de gemeente Scherpenzeel?

Antwoord 2

Ik volg de ontwikkelingen in de gemeente Scherpenzeel. Ook ambtelijk is er contact
met de betrokken gemeenten en provincie. Op gezette tijden word ik geïnformeerd over
de actualiteiten in dit dossier. De mate van draagvlak voor de door GS voorgestelde
herindeling is daarbij een van de elementen die daarbij aan de orde is geweest, evenals
de mate van urgentie van de beoogde bestuurskrachtversterking voor Scherpenzeel.

Vraag 3

Is de Minister, bij afwezigheid van democratisch draagvlak, van mening dat een gedwongen
herindeling van de, financieel verder gezonde, gemeente Scherpenzeel, sowieso onaanvaardbaar
is vanuit democratisch oogpunt? Zo nee, waarom niet en hoe verhoudt een gedwongen
opheffing door het Rijk van een gemeente zich met het Europese Handvest voor Lokale
Autonomie, dat Nederland heeft ondertekend?

Antwoord 3

Op 25 mei 2021 hebben GS van de provincie Gelderland besloten een (concept) herindelingsadvies
voor de gemeenten Barneveld en Scherpenzeel ter vaststelling voor te leggen aan PS.
Besluitvorming door PS is thans voorzien op 7 juli a.s. Pas nadat het herindelingsadvies
is vastgesteld door PS en aan mij is aangeboden, zal ik het advies beoordelen aan
de hand van de inhoudelijke beoordelingscriteria van het Beleidskader gemeentelijk
herindeling. Artikel 123 van de Grondwet stelt dat bij wet provincies en gemeenten
kunnen worden opgeheven en nieuwe ingesteld. Gemeenten kunnen dus wel zelf het initiatief
nemen voor een herindeling, maar zijn daarbij altijd afhankelijk van de wetgever.
Dit past binnen de kaders van onze gedecentraliseerde eenheidsstaat. Indien er sprake
is geweest van een ordentelijk proces waarbij de lokale gemeenschappen zijn geraadpleegd
is er naar mijn mening geen sprake van strijdigheid met het Europese Handvest voor
Lokale Autonomie.

Vraag 4

Zijn er op dit moment wettelijke of niet-wettelijke taken die de gemeente Scherpenzeel
niet kan uitvoeren? Zo ja, welke zijn dit?

Antwoord 4

De provincie Gelderland heeft als naastgelegen bestuurslaag en vanuit het interbestuurlijk
toezicht (IBT) het beste zicht op de taakuitvoering van de gemeente Scherpenzeel.
De provincie heeft verschillende instrumenten om op te treden als taken niet goed
worden uitgevoerd. In het eventuele herindelingsadvies – waar ik in mijn antwoord
op vraag 3 naar verwees – verwacht ik een goede onderbouwing aan te treffen waaruit
de noodzaak voor dit provinciale initiatief blijkt. In het Beleidskader gemeentelijke
herindeling is toegelicht dat hiervoor sprake moet zijn van evidente bestuurskrachtproblematiek
waarvoor de gemeente zelf geen oplossing kan vinden.