Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Agema over het bericht dat een borstkankerpatiënt naaktfoto’s van zichzelf moest opsturen naar de zorgverzekeraar

Antwoord van Minister Van Ark (Medische Zorg) (ontvangen 10 juni 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht: «Wendy (51) moest naaktfoto’s naar zorgverzekeraar
sturen: «Fout op elk niveau»»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3 en 4

Deelt u de mening dat het moeten opsturen van naaktfoto’s naar je zorgverzekeraar
volstrekt onacceptabel is?

Kunt u zich voorstellen dat de vrouw in kwestie zich vernederd voelde en de foto’s
niet wilde opsturen?

Gaat u verzekeraars duidelijk maken dat het opsturen van foto’s van het lichaam niet
de bedoeling zijn? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2, 3 en 4

Ik ben van mening dat het uitwisselen van gegevens en foto’s ten behoeve van de beoordeling
(in het bijzonder wanneer het gaat om een hersteloperatie bij een borstreconstructie)
met veel respect en privacy moet worden behandeld.

Daarom zouden dit soort gegevens uitgewisseld moeten worden in een beveiligde omgeving
tussen zorgaanbieder en zorgverzekeraar. Hierdoor wordt de verzekerde zo min mogelijk
belast. Zowel de zorgaanbieder en zorgverzekeraar hebben ook de verantwoordelijkheid
om de verzekerde uit te leggen waarom een foto in het dossier wordt toegevoegd en
daarbij de verzekerde te informeren hoe met deze gevoelige informatie wordt omgegaan.

Aanspraak op behandelingen van plastisch-chirurgische aard valt slechts gedeeltelijk
onder de basisverzekering. Behandelingen die alleen cosmetisch van aard zijn en dus
medisch gezien niet nodig zijn, zijn uitgesloten van het basispakket. Voor een behandeling
van plastisch-chirurgische aard moet daarom in alle gevallen voorafgaand toestemming
(een machtiging) door de zorgverzekeraar gegeven worden, zodat vastgesteld kan worden
of de aanspraak op de basisverzekering terecht is.

De voorwaarden voor voorafgaande toestemming worden opgesteld door de wetenschappelijke
verenigingen en vastgesteld door het Zorginstituut Nederland. Zorgverzekeraars hebben
de wettelijke verplichting om vast te stellen of een vergoeding voldoet aan de voorwaarden.
De precieze voorwaarden voor vergoeding van behandelingen en een limitatieve lijst
van ingrepen van plastisch-chirurgische aard staan beschreven in de Werkwijzer beoordeling
behandelingen van plastisch-chirurgische aard.

Zorgverzekeraars moeten kunnen onderbouwen of de gevraagde persoonsgegevens noodzakelijk
zijn voor het verlenen van een machtiging.

Indien er foto’s tussen de zorgaanbieder en zorgverzekeraar worden uitgewisseld vindt
dit plaats met toestemming van de patiënt en in een beveiligde omgeving. Omdat het
sturen van foto’s voor de betrokkene confronterend kan zijn, is juist afgesproken
om de foto’s door de behandelaar te laten maken en samen met de aanvraag voor vergoeding
via VECOZO (een beveiligd platform voor het uitwisselen van aanvragen) aan een zorgverzekeraar
beschikbaar te stellen.

De zorgaanbieder is verantwoordelijk voor de volledigheid van de aanvraag, inclusief
eventuele foto’s. Het komt echter voor dat de behandelaar deze foto’s niet met de
aanvraag meestuurt. Dat ontslaat de verzekeraar niet van de plicht om de aanvraag
op rechtmatigheid te controleren. Bij het ontbreken van foto’s bij de aanvraag worden
foto’s bij de verzekerde opgevraagd.

De beoordeling van de aanvragen vindt plaats door medisch adviseurs die – net als
artsen die de foto’s versturen – een BIG-registratie hebben.

Aansluitend daarop zijn deze medewerkers gebonden aan het medisch beroepsgeheim en
kunnen zij in geval van misstappen tuchtrechtelijk worden vervolgd. Ook zijn zij –
net als artsen – gehouden aan de KNMG-richtlijnen2.

Uit het artikel blijkt dat de foto’s in eerste instantie ook via de zorgaanbieder
met de zorgverzekeraar zouden worden gedeeld. De patiënt heeft de zorgaanbieder verzocht
om deze informatie niet met de zorgverzekeraar te delen. Vervolgens heeft de verzekeraar
een incompleet dossier ontvangen en heeft de zorgverzekeraar gevraagd om de foto’s
zelf te maken met als doel de verzekerde in staat te stellen om alsnog een machtiging
te verkrijgen. Daarnaast is door de zorgverzekeraar als alternatief voor het versturen
van foto’s aangeboden dat de medisch adviseur (BIG-geregistreerde arts) van een verzekeraar
tijdens een consult de aanvraag kan beoordelen.

Vraag 5

Gaat u de verzekeraars duidelijk maken dat beslissingen over de te volgen behandeling
aan de arts en patiënt zijn en dat het niet de bedoeling is dat verzekeraars op de
stoel van de behandelend arts gaan zitten, ook niet als ze artsen in dienst nemen?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Zoals eerder aangegeven vallen behandelingen van plastisch-chirurgische aard maar
voor een beperkt deel onder de basisverzekering. Voor het vaststellen van de rechtmatigheid
van de zorg moet voorafgaand toestemming (een machtiging) door de zorgverzekeraar
gegeven worden, waarbij deze zich baseert op de richtlijnen die opgesteld zijn door
de wetenschappelijke verenigingen en door het Zorginstituut Nederland zijn vastgesteld.
Deze taak van zorgverzekeraars is opgenomen in de Zorgverzekeringswet.

Het gaat bij procedures als deze niet om beoordeling van de behandeling, waardoor
het niet zo is dat de zorgverzekeraar op de stoel van de arts gaat zitten. Het voorkomt
wel dat er sprake is van onverzekerde zorg. En met een machtiging krijgt de verzekerde
vooraf duidelijkheid over de vraag of zorgkosten worden vergoed. Hiermee wordt voorkomen
dat de declaratie achteraf wordt afgekeurd en de verzekerde geconfronteerd wordt met
onverwachte kosten.

Vraag 6

Hoe bewerkstelligt u dat patiënten geen naaktfoto’s van zichzelf meer hoeven op te
sturen naar de zorgverzekeraar?

Antwoord 6

Zorgverzekeraar Menzis heeft naar aanleiding van dit artikel laten weten de afspraken
met zorgaanbieders opnieuw actief bij de zorgaanbieders onder de aandacht te gaan
brengen. De verzekeraar onderzoekt of afspraken hierover explicieter vastgelegd moeten
worden in de contracten met zorgaanbieders. Daarbij kijkt Menzis ook naar de mogelijkheid
om een toestemmingsverklaring van de patiënt/verzekerde op te nemen in het aanvraagproces.
Ik zal ook de andere zorgverzekeraars vragen om hun procedures rondom het uitwisselen
van foto’s in het kader van machtigingen te bezien en bij zorgaanbieders actief onder
de aandacht te brengen.