Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Lee over het bericht dat vicepremier Dritan Abazovic wordt bedreigd door een drugsbende

Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 4 juni 2021).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht dat de vicepremier van Montenegro Dritan Abazovic
wordt bedreigd door een drugsbende vanwege zijn anti-corruptiebeleid?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Heeft u contact met uw ambtsgenoten in Montenegro om deze bedreigingen te adresseren?
Zo ja, hoe verloopt dit contact? Zo nee, bent u bereid om op korte termijn contact
op te nemen met de regering van Montenegro om deze bedreigingen te adresseren, Nederlandse
steun voor bedreigde politici als Dritan Abazovic uit te spreken en daarbij indien
gewenst hulp van Nederlandse zijde aan te bieden?

Antwoord 2

Het onder druk zetten en bedreigen van politici door de georganiseerde misdaad keur
ik uiteraard af. Het versterken van de rechtsstaat en de bestrijding van georganiseerde
misdaad en corruptie zijn prioriteit in de dialoog met Montenegro als kandidaat-lidstaat
van de EU.

De bestrijding van georganiseerde misdaad vormt tevens onderwerp van gesprek tussen
Nederland en Montenegro. Nederland ondersteunt de hervormingen van de rechtsstaat
in Montenegro, zowel bilateraal als via EU-programma’s. Zo helpt Nederland Montenegro,
via bilaterale projecten gesteund uit het Matrafonds, bij het bevorderen van de integriteit
van het openbaar bestuur, het vergroten van toegang tot de rechtspraak, het zorgen
voor een veilige omgeving voor klokkenluiders en het versterken van de onafhankelijkheid
van de rechtspraak.

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken van Montenegro heeft bekend gemaakt aanvullende
beschermingsmaatregelen voor vicepremier Abazovic te hebben getroffen en de politie
doet onderzoek.

Aanvullende actie door Nederland is op dit moment dan ook niet nodig.

Vraag 3

Hebben uw Europese ambtsgenoten en/of EU-functionarissen contact met de regering van
Montenegro over deze kwestie? Zo ja, hoe verloopt dit proces? Zo nee, bent u bereid
hiervoor in EU-verband aandacht te vragen?

Antwoord 3

De Montenegrijnse overheid heeft de EU-ambassades (inclusief de Nederlandse ambassade
in Belgrado, geaccrediteerd voor Montenegro) schriftelijk geïnformeerd over de kwestie
en de door hen getroffen maatregelen.

Vraag 4

Kunt u toelichten hoe de EU-Montenegro Stabilisatie- en Associatieovereenkomst de
bestrijding van corruptie in Montenegro adresseert en hoeveel EU-middelen er worden
toegekend hieraan, uitgesplitst per project? In hoeverre worden er beleid, instituties
en projecten gesteund die de criminaliteit van drugsbendes zoals de Kavac and Skaljari
tegengaan?

Antwoord 4

De EU-Montenegro Stabilisatie- en Associatieraad bespreekt met enige regelmaat de
ontwikkelingen in het kader van de stabilisatie- en associatieovereenkomst en de progressie
in de uitvoering van de overeenkomst. Bestrijding van corruptie valt onder rechtsstaathoofdstukken
23 en 24. Elk jaar wordt de voortgang van de individuele landen op de Westelijke Balkan
geëvalueerd in de voortgangsrapportages van de Europese Commissie, uw Kamer ontvangt
hierover een appreciatie van het kabinet.

Via het EU Instrument voor Pretoetredingssteun (IPA) worden (potentiële) kandidaat-lidstaten
ondersteund in hun toetredingsproces en bij de daarvoor noodzakelijke hervormingen.
Over de periode 2014–2020 is er EUR 279 miljoen IPA-geld gealloceerd voor Montenegro,
EUR 42.3 miljoen daarvan is bedoeld voor de versterking en verbetering van de Rule of Law en fundamentele vrijheden2. Daarmee zijn de volgende vijf programma’s opgezet:

– Montenegro Annual Action Plan 2.014 EUR 3.6 mln «Support to the implementation of
Chapters 23 and 24 Action Plans»;

– Montenegro Annual Action Plan 2.014 EUR 3.3 mln «Support to the Customs administration»;

– Montenegro Annual Action Plan 2.014 EUR 1.7 mln «Support to the anti-discrimination
and gender equality policies»;

– Montenegro Annual Action Plan 2.015 EUR 20 mln «support Montenegro to implement the
2014–2018 Integrated Border Management Strategy and Action Plan on Corruption at the
Border»;

– Montenegro Annual Action Plan 2.018 EUR 13.5 mln «improving access to justice and
fundamental rights».

Vraag 5

Bent u het ermee eens dat anti-corruptiebestrijding in Montenegro een van de belangrijkste
prioriteiten is in het kader van de toetredingsonderhandelingen met de EU, welke ook
uitgebreid aan bod komt in voortgangsrapporten van de Commissie?3 Bent u bereid te pleiten voor ophoging van dit budget om de instituties – zoals de
Anti-Corruptie Autoriteit – en middelen die corruptie tegengaan, te versterken? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 5

De aanpak van georganiseerde misdaad en het bestrijden van corruptie zijn prioriteit
in het toetredingsproces van (potentiële) kandidaat-lidstaten. Elk jaar wordt de voortgang
van de individuele landen op de Westelijke Balkan geëvalueerd in de voortgangsrapportages
van de Europese Commissie. Het kabinet blijft ook de komende periode nauwlettend monitoren
of er politieke wil en voldoende onafhankelijkheid binnen de strafrechtketen bestaat
om door te pakken op pijnpunten zoals bestrijding van corruptie en georganiseerde
misdaad. Vanuit het Instrument voor Pretoetredingssteun (IPA) ondersteunt de EU diverse
programma’s voor de aanpak van georganiseerde misdaad en het bestrijden van corruptie.
In de discussie over de toekenning van nieuwe IPA-fondsen (IPA III) zal het kabinet
wederom inzetten op voldoende aandacht voor dit thema.

Vraag 6

Kunt u bij de eerstvolgende toetredingsconferentie toezeggen namens Nederland expliciete
aandacht te besteden aan de bestrijding van corruptie en het bedreigen van politici
zoals vicepremier Dritan Abazovic? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Nederland besteedt in interventies tijdens EU vergaderingen over het toetredingsproces
van de kandidaat-lidstaten op de Westelijke Balkan, inclusief Montenegro, vrijwel
altijd aandacht aan de noodzakelijke vooruitgang op het terrein van de rechtsstaat,
inclusief de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie en de implementatie
van de hervormingen op dit terrein.

Vraag 7

Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?

Antwoord 7

Ja.