Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Werner en Peters over "studenten met een beperking die nog steeds te weinig studietoeslag krijgen"

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 1 juni
2021).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de inventarisatie van de Landelijke Studentenvakbond (LSVB),
waaruit blijkt dat van de vijfentwintig grootste gemeenten er nog maar elf de beloofde
300 euro studietoeslag aan functiebeperkingen uitkeren?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat is uw reactie op deze inventarisatie en wat vindt u van de bevindingen van de
LSVB dat slechts 7% van de 66.000 studenten met een vorm van beperking in het hoger
onderwijs op de hoogte is van deze studietoeslag?

Antwoord 2

De individuele studietoeslag (IST) is een regeling in de Participatiewet voor studenten
en scholieren van 18 jaar en ouder die vanwege een structurele medische beperking
geen inkomsten uit arbeid (bijvoorbeeld uit een bijbaan) kunnen verwerven naast hun
voltijd studie. De uitvoering en het bepalen van de hoogte van de IST is de bevoegd-
en verantwoordelijkheid van het college van B&W. Om in aanmerking te komen voor de
IST moet de beperking structureel van aard en voldoende ernstig zijn. Verder dient
een rechtstreeks verband gelegd te kunnen worden tussen het gebrek en het niet in
staat zijn van het verwerven van inkomsten uit arbeid door betrokkene naast de studie.
Het vereiste dat de medische beperking een structureel karakter heeft betekent dat
bij de beoordeling in ieder geval geen verbetering van de medische beperking te verwachten
valt binnen een afzienbare termijn. Dat betekent dat de aanwezigheid van een functiebeperking
niet automatisch leidt tot recht op de IST.

Ik vind het van groot belang dat studenten of scholieren met een structurele medische
beperking die daardoor niet naast hun studie kunnen werken, gebruik kunnen maken van
de regeling. Het is niet wenselijk dat de hoogte van de IST per gemeente verschilt.
Daarom heeft het kabinet besloten om de regeling te verbeteren en heeft daartoe een
nota van wijzing ingediend bij het wetsvoorstel Breed Offensief.2 Onderdeel van de verbetering is het schrappen van de vermogenstoets en de harmonisatie
van de hoogte van de studietoeslag. De verwachting is dat hierdoor meer studenten
en scholieren in aanmerking zullen komen voor de studietoeslag. Daarnaast creëert
de harmonisatie duidelijkheid over de hoogte van de studietoeslag, die bij algemene
maatregel van bestuur zal worden vastgesteld, en wordt de onwenselijke situatie waarbij
twee studiegenoten een verschillend bedrag aan studietoeslag ontvangen omdat zij in
verschillende gemeenten wonen, voorkomen.

Het wetsvoorstel Breed Offensief, waarin de aangepaste studieregeling met een centrale
normering van de studietoeslag is opgenomen, is door de Tweede Kamer controversieel
verklaard.3 Het is aan de Tweede Kamer om na het aantreden van een nieuw kabinet een besluit
te nemen over de verdere behandeling van het wetsvoorstel.

Vraag 3

Hoe gaat u ervoor zorgen dat alle studenten op de hoogte zijn van deze regeling?

Antwoord 3

Ik neem het aanbod van de Landelijke Studentenvakbond (De LSVb) en CNV Jongeren aan,
om mee te denken over het verbeteren van de informatievoorziening aan studenten en
zal met de organisaties hierover in gesprek gaan.

Overigens heeft DUO op verzoek van mijn departement de individuele studietoeslag en
de voorgenomen herziening van deze regeling onder de aandacht gebracht van de landelijke
organisatie van studentendecanen. Ook is de IST en de voorgenomen herziening van de
regeling onder de aandacht gebracht van de MBO raad. Verder is mij uit contacten met
een aantal gemeenten, de VNG en Divosa bekend dat gemeenten de afgelopen periode extra
inzet hebben gepleegd om de doelgroep beter te bereiken door bijvoorbeeld contacten
met lokale onderwijsinstellingen of het WMO loket. De inzet van gemeenten blijft niet
onopgemerkt. De CBS cijfers laten een stijgende lijn zien in de totale uitgaven aan
dit instrument door gemeenten: van circa 2,5 miljoen euro in 2017 naar 4,6 miljoen
euro in 2019. Het voorlopige beeld van de uitgaven in 2020 is 7,1 miljoen euro.

Vraag 4, 5 en 6

Constaterende dat in een aantal gemeenten helderheid ontbreekt over de hoogte van
de studietoelage en de onderbouwing daarvan en studenten eerst een aanvraag indienen
en daarna bekend wordt gemaakt hoe hoog de studietoelage is, hoe gaat u ervoor zorgen
dat er in beginsel al transparantie is over het proces?

Realiseert u zich dat het hier ook gaat om kwetsbare studenten met een hoge kans op
uitval? Hoe gaat u ervoor zorgen dat studenten met een beperking zorgeloos kunnen
studeren?

Kunt u aangeven hoe het recht op gelijke studietoeslag voor huidige en toekomstige
studenten gewaarborgd is?

Antwoord 4, 5 en 6

Burgers – zeker kwetsbare burgers – dienen de voorzieningen te krijgen waar zij recht
op hebben. Die voorzieningen dienen op een zo eenvoudig mogelijke manier bereikbaar
te zijn. Dat geldt ook voor de IST. Vanwege de vertraging van de wetsbehandeling van
het wetsvoorstel Breed Offensief heeft de toenmalige Staatssecretaris via het gemeentenieuws
van SZW 2020-94 gemeenten opgeroepen om de IST in de geest van de herziening te verstrekken. Ik zal
in het Gemeentenieuws SZW gemeenten hier nogmaals toe oproepen. Deze oproep houdt
in dat ik gemeenten vraag de IST vanaf de leeftijd van 21 jaar op 300 euro per maand
vast te stellen. Voor studenten jonger dan 21 jaar kunnen gemeenten conform het toepasselijke
jeugd-minimumloon een lager bedrag hanteren. Onderstaande tabel geeft de verschillende
bedragen weer.

Voorstel bedragen IST per leeftijdscategorie per maand

Leeftijd in jaren

Verhouding jeugd WML t.o.v regulier WML

Netto bedragen studietoeslag per maand

21 en ouder

100%

€ 300,00

20

80%

€ 240,00

19

60%

€ 180,00

18

50%

€ 150,00

Ook zal ik in het Gemeentenieuws SZW aandacht vragen voor een eenvoudige aanvraagprocedure,
een betere informatievoorziening over de hoogte van de IST en de blijvende investering
om de doelgroep beter te bereiken. Ook de VNG heeft mij naar aanleiding van de inventarisatie
door de LSVb en CNV Jongeren laten weten een oproep aan haar leden te hebben gedaan
om in de geest van het wetsvoorstel de studietoeslag als zodanig vast te stellen.

Vraag 7

Welk landelijk nummer kan gebeld worden als studenten vragen hebben over de studietoeslag?

Antwoord 7

De uitvoering van de individuele studietoeslag is gedecentraliseerd en is de verantwoordelijkheid
van het College van burgemeester en wethouders. Indien studenten of scholieren vragen
hebben over de IST dan kunnen zij het beste contact opnemen met de gemeente waar zij
op dat moment woonachtig zijn.