Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Hijink over het bericht '1.5 miljoen Nederlanders kunnen de tandarts niet betalen, Richard is een van hen: 'Mijn tanden waren afgebrokkeld''

Antwoord van Minister Van Ark (Medische Zorg) (ontvangen 17 mei 2021). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2315.

Vraag 1 en 2

Wat is uw reactie op het bericht «1.5 miljoen Nederlanders kunnen de tandarts niet
betalen, Richard is een van hen: «Mijn tanden waren afgebrokkeld»»?1

Wat is uw reactie op het feit dat fondsen in verschillende steden aangeven niet meer
aan de vraag naar financiële hulp voor tandartszorg te kunnen voldoen? Wat is uw reactie
op het feit dat in Amsterdam en Utrecht mensen niet meer bij het Fonds Bijzondere
Noden terecht kunnen voor financiële hulp bij tandartsbezoek, omdat het aantal aanvragen
te hoog werd?

Antwoord 1 en 2

Ik vind het van groot belang dat iedereen in Nederland toegang heeft tot goede mondzorg.
Helaas kan het voorkomen dat mensen in een situatie verkeren dat dit niet het geval
is.

Vanwege de beperkte beschikbaarheid van betrouwbare data is het moeilijk om een precieze
uitspraak te doen over de hoeveelheid mensen in Nederland dat puur vanwege financiën
mondzorg mijdt: de verschillende bronnen geven geen eenduidig beeld2.

Hoewel de mate en oorzaken van mijding van de mondzorg onduidelijk zijn, neem ik de
signalen vanuit de Tweede Kamer, de beroepsgroep en de maatschappij serieus. Ik vind
het van belang om enerzijds onderzoek te doen naar de mate en oorzaken, maar anderzijds
ook direct aan de slag te gaan.

Vraag 3 en 4

Is deze nieuwe informatie wat u betreft reden tot herziening van het standpunt om
tandartszorg niet in het basispakket op te nemen, aangezien uw voorganger aangaf dat
de reden voor het afzien van tandarstbezoeken niet duidelijk was?3

Hoe verhoudt, zoals uw voorganger van mening was, «de eigen verantwoordelijkheid die
volwassenen hebben voor de verzorging van hun gebit, waaronder het regelmatig naar
de tandarts gaan», zich tot het feit dat 1.5 miljoen Nederlanders de tandarts niet
kunnen betalen?

Antwoord 3 en 4

De basis is dat in beginsel volwassenen een eigen verantwoordelijkheid hebben voor
de verzorging van hun gebit. Er kunnen echter (financiële) omstandigheden zijn waardoor
mensen hulp nodig hebben. Gemeenten kunnen waar nodig mensen bijstaan met gemeentelijke
compensatieregelingen, de gemeentepolis en bijzondere bijstand. Gemeenten hebben hiervoor
ook financiële middelen ontvangen.

Vanaf 2017 is (na de afschaffing van de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten
(Wtcg) en Compensatie eigen risico (CER)) via het Gemeentefonds structureel 268 miljoen
euro ter beschikking gesteld aan gemeenten, ten behoeve van financieel maatwerk voor
hun ingezetenen in verband met hun kosten van zorg en ondersteuning. Momenteel werk
ik een motie4 uit waarbij wordt verkend of na de afschaffing van de Wet tegemoetkoming chronisch
zieken en gehandicapten (Wtcg) en de Compensatie eigen risico (Cer) de gewenste omslag
is gemaakt naar maatwerk toegesneden op de persoonlijke situatie van de burger. Ik
verwacht uw Kamer hier vóór het zomerreces over te informeren.

Helaas bieden gemeentelijke voorzieningen niet altijd een oplossing. Dit geeft mij
echter geen reden tot herziening van het standpunt om tandartsenzorg niet in het basispakket5 op te nemen. Opname in het basispakket is geen garantie dat mensen wel naar de tandarts
gaan, ook ten tijde van het ziekenfonds gingen er jaarlijks bijna 1 miljoen mensen
niet naar de tandarts. Daarbij komt dat opname van tandartsenzorg in het basispakket
feitelijk een kostenverschuiving is van het private naar het publieke domein. Mondzorg
wordt niet per definitie toegankelijker voor lage inkomens, omdat een groot deel van
deze kostenverschuiving via het eigen risico ook weer bij de mensen zelf wordt neergelegd.
Ook zal het verzekerd pakket voor mensen kleiner kunnen worden, omdat mensen zich
niet meer aanvullend verzekeren.

De opname van mondzorg in het basispakket is een grote verandering in het stelsel,
met fundamentele vragen ten aanzien van welke mondzorg onder welke voorwaarde vanuit
de basiszorg verzekerd is, en wat mensen zelf zouden moeten betalen of aanvullend
verzekeren.

Ik ben van mening dat een doelgerichte en specifieke aanpak meer opportuun is. Dit
is in lijn met de aanbevelingen van de beroepsverenigingen: de Koninklijke Nederlandse
Maatschappij tot Bevordering der Tandheelkunde (KNMT), de Nederlandse Vereniging voor
Mondhygiënisten (NVM) en de Organisatie van Nederlandse Tandprothetici (ONT). Ik wil
de komende periode samen met de beroepsverenigingen, gemeenten en zorgverzekeraars
verkennen hoe we invulling kunnen geven aan een doelgerichte en specifieke aanpak.
Ik denk dan onder andere aan het voorkomen en sneller oplossen van betalingsachterstanden
zorgpremie, waardoor de aanvullende zorgverzekering sneller kan worden afgesloten/hervat
en oplossingen vanuit samenwerkingsverbanden van gemeenten en zorgverzekeraars, zoals
de inzet van lokale maatwerkbudgetten (in combinatie met vroegsignalering).

Daarnaast vind ik het van belang dat er structurele informatie beschikbaar komt over
de mondgezondheid van mensen in Nederland. Ik zet daarom een langdurige monitor op
om de mondgezondheid in Nederland te meten. In afstemming met het veld zal hiertoe
een set indicatoren worden opgesteld, waarna de informatie driejaarlijks zal worden
uitgevraagd. Het eerste meetmoment start in 2022. Met het verkrijgen van meer informatie
over de staat van de mondgezondheid in Nederland, wordt ook de mondgezondheid onder
specifieke groepen beter inzichtelijk. Op basis daarvan kan, zo nodig, aanvullend
beleid worden gemaakt.

Vraag 5

Als uw inschatting is dat het terugbrengen van de tandartszorg in het basispakket
ongeveer 1.45 miljard euro gaat kosten, terwijl het Radboud UMC de economische gevolgschade
van uitgestelde mondzorg op 3 miljard euro schat, wat is dan volgens u het meest logische
besluit?

Antwoord 5

Het onderzoek waar het Radboud UMC aan heeft meegewerkt gaat over de economische impact
van ziekten aan het gebit6. In dit onderzoek wordt berekend dat mondgezondheidsproblemen in Nederland samenhangen
met een gemiddeld verlies van productiviteit van $ 209 dollar per persoon. Omgerekend
op de Nederlandse bevolking wordt het productiviteitsverlies als gevolg van mondziekten
dan geschat op ca. 3 miljard euro. Het onderzoek geeft zelf aan welke kanttekeningen
er te plaatsen zijn tegen de gebruikte methodiek en schatting. Daarbij betreft dit
niet alleen productiviteitsverlies door mondziekten vanwege uitgestelde mondzorg,
maar ook het verlies van arbeidsproductiviteit van mensen die wel regelmatig naar
de tandarts gaan. De daadwerkelijke economische gevolgschade van uitgestelde mondzorg
is dus niet bekend.

Vraag 6

Deelt u de mening dat het terugbrengen van de acute mondzorg in de basisverzekering
veel leed én veel geld kan besparen? Zo ja, bent u van plan mondzorg weer op te nemen
in de basisverzekering?

Antwoord 6

Ik vind het belangrijk om te voorkomen dat mensen mondgezondheidsproblemen krijgen
doordat zij om financiële redenen niet naar de tandarts gaan. Mondziekten kunnen lijden
tot pijn, schaamte, verminderde kwaliteit van leven en verminderde arbeidsproductiviteit.
Slechte mondgezondheid kan de problematiek van mensen met sociale problemen en kwetsbare
doelgroepen verergeren, omdat het sociale integratie belemmert en kansen op de arbeidsmarkt
beperkt. Ik denk dat dit leed sneller en doelgerichter kan worden aangepakt via lokaal
maatwerk. Ik heb bij mijn antwoord op vraag 3 en 4 beschreven hoe ik dit met SZW,
de beroepsbeoefenaren, gemeenten en verzekeraars wil realiseren.