Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van leden Kuiken, Paternotte, Aukje de Vries, Bikker en Westerveld over AstraZeneca en een nieuw advies van de Gezondheidsraad

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 12 mei
2021).

Vraag 1

Kent u de nadere analyse van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) van de data aangaande
bijwerkingen van het AstraZeneca-vaccin,1 waarin het EMA constateert dat voor alle leeftijdscategorieen de voordelen van het
vaccin opwegen tegen de nadelen, het besluit van België om de leeftijdsgrens van AstraZeneca
(alsnog) naar 41 jaar te verlagen en het advies van de National Advisory Committee on Immunization (NACI) in Canada om AstraZeneca aan te bieden vanaf 30 jaar?2,

3

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u bereid om op basis van deze nieuwe data en inzichten de Gezondheidsraad om
advies te vragen aangaande de beschikbaarheid van AstraZeneca andere leeftijd- of
risicogroepen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Ik heb de Gezondheidsraad op 26 april jl., gevraagd met spoed te adviseren of de nieuwe
informatie van het EMA tot een heroverweging van de inzet van het AstraZeneca-vaccin
leidt. Hierover heb ik uw Kamer diezelfde dag per brief geïnformeerd (Kamerstuk 25 295, nr. 1169).

Vraag 3

Indien het antwoord op de tweede vraag positief is, bent u bereid de Gezondheidsraad
ook te vragen te kijken naar de man/vrouw-verdeling in de incidenties en de mogelijkheid
dat het vaccin door onderscheid te maken breder kan worden ingezet op basis van deze
verdeling?

Antwoord 3

De Gezondheidsraad betrekt alle relevante wetenschappelijke informatie bij zijn adviezen.
Het EMA en het CBG geven aan dat de risicofactoren die ten grondslag liggen aan deze
zeer zeldzame bijwerking nog onbekend zijn. Hoewel bij vrouwen vaker melding is gedaan
van de combinatie van stolselvorming en een verlaagd aantal bloedplaatjes, is niet
duidelijk of vrouwen een groter risico lopen dan mannen. Mogelijk heeft dit ook te
maken met het aantal mannen en vrouwen dat tot op heden een vaccinatie met het AstraZeneca-vaccin
heeft ontvangen. Mocht hierover nieuwe informatie beschikbaar komen, dan zal ik de
Gezondheidsraad vanzelfsprekend vragen dit te betrekken bij de adviezen.

Vraag 4

Heeft u kennisgenomen van het alarm dat huisartsen slaan ten aanzien van een dreigende
vaccinatiekloof?4 Zo ja, wat gaat u doen met de oproep van deze huisartsen om te zorgen voor meer eenduidige
comminicatie en voorlichting? Welke rol kunnen gemeenten met welzijnswerkers en de
regionale GGD hier in spelen?

Antwoord 4

Ja. Het is goed dat aandacht wordt gevraagd voor de communicatie met kwetsbare mensen
in de samenleving. We hebben de initiators van het manifest, dat afgelopen week werd
gepubliceerd, uitgenodigd om met ons om de tafel te gaan om van gedachten te wisselen.

Deze week heeft dat gesprek plaatsgevonden. Bij dit gesprek waren vier huisartsen
uit achterstandswijken in de grote gemeente aanwezig, een vertegenwoordiger uit een
ziekenhuis, een hoogleraar Gezondheidswetenschappen en een vertegenwoordiger van GGD
Utrecht. Er is uitgebreid gesproken over hun ervaringen, welke problemen zij tegenkomen
in hun verschillende praktijken en welke aanpak vanuit de verschillende perspectieven
succesvol zouden kunnen zijn. Daaruit kwam onder andere naar voren dat het belang
is om dichtbij mensen te komen, door het aanspreken van het netwerk in de wijken en
het inzetten van herkenbare figuren voor het delen van de vaccinatieboodschap.

Het gesprek wordt uitgewerkt en vervolgd.

Juist lokale partijen spelen een grote rol bij het bereiken van de toch soms moeilijker
bereikbare doelgroepen. GGD-en, gemeenten, welzijnsorganisaties weten wat lokaal speelt
en hoe de mensen geïnformeerd kunnen worden. Vanuit VWS ondersteunen we daar graag
bij. Wekelijks stemmen we af met experts en organisaties die zijn gespecialiseerd
in de communicatie met deze groepen, zoals Pharos, Stichting Lezen en Schrijven en
ABC. Ook is er intensief contact met communicatieprofessionals van de vier grote steden
en GGD-en in de regio’s met relatief grote groepen die baat hebben bij dergelijke
voorlichtingsmiddelen. Natuurlijk bespreken we met hen wat al wordt ondernomen op
lokaal of regionaal niveau en op welke manier het Rijk daarbij kan ondersteunen.

Vanuit VWS zijn al veel informatiemiddelen geproduceerd en verspreid. Het betreft
materiaal dat geschikt is voor specifieke doelgroepen, zoals laaggeletterden, mensen
met een lagere opleiding of een lagere sociaal economische status, mensen met een
migratieachtergrond. Specifiek is een basisfolder in 13 talen vertaald, een praatplaat
waarin met pictogrammen en eenvoudige tekst uitleg wordt gegeven over coronavaccinatie
(ook vertaald in 7 talen) en een Steffie-module, die in eenvoudige taal uitleg geeft
over vaccineren. Deze is ook vertaald in meerdere talen. Maar ook regionaal en gemeentelijk
(door GGD-en en gemeenten) is al veel gedaan om de specifieke doelgroepen te informeren
over vaccineren.

Vanaf mei wordt de grote groep Nederlanders gevaccineerd. Het is dan ook belangrijk
dat nog meer vragen worden beantwoord in eenvoudige taal en andere talen. Daarom breiden
we het pakket aan informatie- en voorlichtingmateriaal de komende weken steeds verder
uit. Onder andere met informatiekaarten en filmpjes over onderwerpen waar veel vragen
over zijn (zoals bijwerkingen, zwangerschap, vaccineren ja/nee).

Vanaf half mei zetten we sleutelpersonen vanuit verschillende gemeenschappen in om
(online) bijeenkomsten te organiseren. Zo krijgen deze groepen informatie van mensen
die zij vertrouwen en die hun taal spreken. Uit ervaring blijkt dat deze manier van
informeren goed werkt. De voorlichters verspreiden de informatie over vaccineren (korte
filmpjes, animaties, informatiekaarten) ook via Whatsappgroepen. Zo bereiken we o.a.
Marokkaanse, Arabischtalige (o.a Iraakse, Syrische, Yemen, Soedanese), Turkse, Surinaamse,
Caribische, Somalische, Bulgaarse / Hongaarse en vluchtelingen (diverse Afrikaanse
landen) gemeenschappen.

Voor meer informatie zie o.a.:

– Informatie over de prik tegen corona in begrijpelijke taal | Vaccinatie tegen het
coronavirus | Rijksoverheid.nl

– Kijk ook op Steffie legt corona eenvoudig uit

Vraag 5

Is er sprake van significante verschillen in vaccinatiebereidheid c.q. opkomst bij
vaccinatie-afspraken per GGD-regio? Zo ja, kunt u deze verschillen verklaren?

Antwoord 5

De opkomst voor vaccinaties bij de GGD’en is hoog: slechts een half procent van de
mensen die een afspraak maakt voor vaccinatie komt niet opdagen. De verschillen tussen
de GGD-regio’s zijn minimaal.

Vraag 6

Herkent u het beeld dat huisartsen regelmatig aangeven moeite hebben om mensen te
hebben om ervan te overtuigen zich te laten vaccineren, met name in het geval van
het AstraZeneca-vaccin? Hoe beoordeelt u in dit licht de uitspraken van de heer Van
Delden in het Algemeen Dagblad van 24 april, en specifiek de uitspraak: «Als ik 66 zou zijn en de huisarts zou me bellen, zou ik me ook afvragen: vandaag
AstraZeneca, of over twee of drie weken Pfizer?»5Bent u het met de vraagstellers eens dat hiermee nog meer verwarring wordt gezaaid
over het prikken met AstraZeneca juist bij groepen mensen die het meest kwetsbaar
zijn om in het ziekenhuis te belanden? Zo nee, waarom niet?6

Antwoord 6

Ja, de signalen van de huisartsen zijn bekend. Gezien de reacties die het interview
oproept concludeer ik achteraf dat de woordkeuze ongelukkig is en dat mensen daardoor
in verwarring zijn geraakt. Ik wil benadrukken dat dat nooit de bedoeling is geweest.
De heer Van Delden heeft slechts willen aangeven dat men met een BioNTech/Pfizer prik
na 6 weken volledig is gevaccineerd en bij AstraZeneca duurt dat 12 weken. Hij begrijpt
dat dat voor mensen een afweging kan zijn om te kiezen voor een vaccin met een korter
interval. Beide vaccins zijn effectief gebleken. Voor AstraZeneca heb ik op advies
van de GR besloten dat dit vaccin ingezet kan worden bij mensen boven de 60. Inmiddels
is gelukkig het grootste deel van de 60 plussers gevaccineerd. Voor het laatste deel
van deze groep, mensen in de leeftijd 60–64 moet duidelijk zijn dat AstraZeneca een
veilig en effectief vaccin is en zij door in te gaan op de oproep van de huisarts
snel beschermd worden met een eerste prik.

Vraag 7

Hoe beoordeelt u verder de stelling van de heer Van Delden dat de doses AstraZeneca
die na half mei geleverd kunnen worden niet meer voor Nederland nodig zijn? Deelt
u de mening van de vragenstellers dat de eerdere leveringsonzekerheden en prikpauzes
juist aantonen dat je altijd met onzekerheden rekening moet houden in plaats van de
meest gunstige scenario’s? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

De stelling van de heer van Delden is dat de miljoenen doses die Nederland dit jaar
nog ontvangt grotendeels niet zal worden gebruikt. AstraZeneca is nog zeker tot de
tweede helft van mei nodig om de groep 60–65 jarigen te vaccineren en daarna voor
de tweede prik van dit leeftijdscohort. Ook voor tweede prikken van zorgmedewerkers
is nog vaccin nodig.

Voorlopig zijn, uitgaande van alle toegezegde leveringen, alle vaccins nog nodig.
Daarnaast is er nog altijd leveringsonzekerheid. Nu er inmiddels beschikking is over
4 verschillende vaccins betekent dit dat deze leveringsonzekerheid in de komende periode
naar verwachting makkelijker opgevangen kan worden. Ondertussen werk ik met het RIVM
verschillende scenario’s uit voor alternatieve inzet van het AstraZeneca-vaccin, waaronder
inzet van AstraZeneca onder de 60 jaar met additionele informed consent. Ook heb ik
de Gezondheidsraad op 26 april jl., gevraagd om nogmaals te adviseren over de inzet
van dit vaccin.

Vraag 8

Kunt u deze vragen elk afzonderlijk voor donderdag 29 april beantwoorden?

Antwoord 8

Dit is helaas niet gelukt.