Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Woude over het bericht ‘Raad van State vreest dat uitstel tot afstel leidt bij kwaliteitsafspraken’

Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen
10 mei 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Raad van State vreest dat uitstel tot afstel leidt
bij kwaliteitsafspraken»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wanneer is precies het advies van de Raad van State over «het besluit de kwaliteitsbekostiging
toe te voegen aan de lumpsum van hoger onderwijsinstellingen» aan het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gegeven?

Antwoord 2

Het advies van de Raad van State over het ontwerpbesluit tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit
WHW 2008, houdende de aanpassing van de kwaliteitsbekostiging over het jaar 2021 in
verband met de uitbraak van COVID-19 (hierna: het besluit) is op 12 augustus 2020
gegeven.

Vraag 3

Waarom is het advies van de Raad van State over «het besluit de kwaliteitsbekostiging
toe te voegen aan de lumpsum van hoger onderwijsinstellingen» destijds niet gedeeld
met de Tweede Kamer en de Eerste Kamer?

Antwoord 3

Adviezen van de Raad van State over een algemene maatregel van bestuur (amvb) worden
niet toegezonden aan de Tweede Kamer, ook adviezen over een zogenoemde voorhang-amvb
niet. De voorhangprocedure, zoals deze is opgenomen in de Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek, houdt in dat de amvb wordt toegezonden aan de Tweede
en Eerste Kamer voordat de Koning wordt verzocht het ontwerpbesluit ter advisering
aan de Raad van State voor te leggen. De Raad van State heeft dan ook pas geadviseerd
over het besluit nadat de voorhangprocedure bij de Tweede Kamer en Eerste Kamer was
afgerond. Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is de nota van toelichting
bij het besluit aangepast en is het besluit in het Staatsblad geplaatst.

Vraag 4

Waarom moet de Kamer via de publicatie in de Staatscourant op 12 april 2021 uitvinden
dat dit advies van de Raad van State aan het Ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
is gegeven?

Antwoord 4

Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 worden adviezen van de Raad van State
over een amvb niet aan de Tweede Kamer toegezonden. Op grond van de Wet op de Raad
van State vindt openbaarmaking van adviezen van de Raad van State over algemene maatregelen
van bestuur plaats door publicatie ervan in de Staatscourant. De openbaarmaking moet
gelijktijdig met de bekendmaking van de amvb plaatsvinden. Openbaarmaking kan derhalve
niet plaatsvinden voordat de amvb waarop het advies betrekking heeft is vastgesteld
en gepubliceerd in het Staatsblad.

Wel heeft in dit geval openbaarmaking van het advies ten onrechte niet gelijktijdig
met de bekendmaking van het besluit plaatsgevonden. Dit is vergeten in de hectiek
van deze met spoed (vanwege de gevolgen van Corona) tot stand gebrachte amvb. Het
advies van de Raad van State, is tezamen met het nader rapport en de aan de Raad van
State voorgelegde tekst van de amvb, alsnog gepubliceerd in de Staatscourant onmiddellijk
nadat uit een administratieve controle bleek dat openbaarmaking van het advies nog
niet had plaatsgevonden.

Vraag 5

Klopt de constatering van ScienceGuide dat het advies van de Raad van State over het
besluit voor de Tweede Kamer is achtergehouden en dat de Kamer dus niet volledig is
geïnformeerd? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u dit verklaren? Klopt het dat u in
het schriftelijke overleg van juni 2020 de vraag van de VVD-fractie «Hoe weten we
achteraf dat dit geld daadwerkelijk besteed wordt aan het verbeteren van de kwaliteit
van het onderwijs?» niet heeft beantwoord?2 Kunt u hier alsnog antwoord op geven?

Antwoord 5

In het artikel van Science Guide wordt aangegeven dat de Tweede en Eerste Kamer het
advies niet hebben kunnen betrekken bij het overwegen van het besluit. Dit vormt kennelijk
de onderbouwing voor de constatering dat het ministerie het advies achterhield. Zoals
echter aangegeven in het antwoord op vraag 3 worden adviezen van de Raad van State
over een amvb niet toegezonden aan de Tweede Kamer, ook adviezen over een voorhang-amvb
niet. Bovendien kunnen adviezen van de Raad van State niet eerder openbaar worden
gemaakt dan nadat de amvb waarop het advies betrekking heeft is vastgesteld en bekendgemaakt.
De constatering dat het advies is achtergehouden is dan ook onterecht.

In het schriftelijk overleg heb ik de uitgangspunten en het proces van de kwaliteitsafspraken
geschetst en daarbij de vragen beantwoord. Ik zal hier nogmaals ingaan op de vraag.
Met de kwaliteitsafspraken hebben we beoogd dat instellingen de middelen werkelijk
investeren in de kwaliteit van het onderwijs. Daartoe hebben instellingen een plan
ingediend of moeten dat nog doen. Indien het plan van een instelling niet wordt goedgekeurd
ontvangen zij over de jaren 2022 tot en met 2024 geen kwaliteitsbekostiging. Wanneer
een plan bij de realisatiebeoordeling in 2022 onvoldoende voortgang heeft geboekt,
ontvangt de instelling de oploop tussen 2023 en 2024 niet. Instellingen dienen ook
jaarlijks, al vanaf 2019, verantwoording af te leggen over de voortgang van de realisatie
van de plannen én het proces dat is gevolgd, waarbij afspraken met de medezeggenschap
over de besteding van de studievoorschotmiddelen terugkomen3. De medezeggenschap wordt ook in de gelegenheid gesteld om jaarlijks te reflecteren
op de stand van zaken en het proces in een bijlage van het jaarverslag van 2021 te
voegen. De NVAO zal bij de realisatiebeoordeling zich ook mede baseren op deze reflectie
voor het oordeel van de medezeggenschap.

Vraag 6

Wat is uw reactie op het advies van de Raad van State? Bent u bereid om de kritiek
van de Raad van State op de regeling serieus te nemen en in te grijpen wanneer er
onvoldoende zicht is op de besteding van de kwaliteitsgelden?

Antwoord 6

In het nader rapport met datum 26 augustus 2020, gepubliceerd op 12 april 2021, heb
ik gereageerd op het advies van de Raad van State. Met de kwaliteitsafspraken hebben
we beoogd dat instellingen de middelen werkelijk investeren in de kwaliteit van het
onderwijs. In de jaarverslagen reflecteren de instelling op de inzet van de kwaliteitsmiddelen.
Bij de realisatiebeoordeling in 2022 zal de NVAO naar de voortgang kijken en ook de
reflectie van de medezeggenschap hierop betrekken. Als de voortgang als onvoldoende
wordt beoordeeld, zal de oploop voor 2023 en 2024 niet worden toegekend.

Vraag 7

Welke instellingen hebben nog steeds geen goedkeuring voor hun kwaliteitsafspraken
maar hebben door uw regeling wel de kwaliteitsbekostiging ontvangen? Welke instellingen
hebben inmiddels een herstelplan ingediend?

Antwoord 7

De volgende instellingen hebben een aangepast plan ingediend en vervolgens een positief
besluit ontvangen:

Hogeschool Utrecht;

Fontys Hogescholen;

Hogeschool van Amsterdam;

Hogeschool VIAA;

Gerrit Rietveld Academie;

Iselinge Hogeschool;

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen;

Hogeschool Rotterdam;

Tilburg University;

Hogeschool IPABO Amsterdam Alkmaar;

Hogeschool The Hague;

Pedagogische hogeschool De Kempel;

Breda University Applied Science;

Aeres Hogeschool, en;

NHL Stenden Hogeschool.

Er dient nog een besluit genomen te worden over de aangepaste plannen van de volgende
instellingen:

Hogeschool Van Hall Larenstein;

Vrije Universiteit van Amsterdam;

Christelijke Hogeschool Ede, en;

Haagse Hogeschool.

Vraag 8

Deelt u de mening dat u het advies van de Raad van State op «het besluit de kwaliteitsbekostiging
toe te voegen aan de lumpsum van hoger onderwijsinstellingen» wel met de Tweede Kamer
en Eerste Kamer had moeten delen? Zo nee, waarom niet? Op welke wijze gaat u er nu
voor zorgen dat alle instellingen zo snel als mogelijk voldoen aan de kwaliteitsafspraken,
zodat studenten van deze instellingen ook daadwerkelijk kunnen profiteren van de vrijgekomen
kwaliteitsgelden?

Antwoord 8

Ik deel de mening dat ik het advies van de Raad van State met de Tweede en Eerste
Kamer had moeten delen niet. Ik verwijs hierbij naar mijn antwoorden op vraag 3 en
4.

De NVAO heeft de afgelopen periode meerdere aangepaste plannen beoordeeld. Dit heeft
ertoe geleid dat er op dit moment nog 4 instellingen zijn die nog geen besluit op
hun nieuwe aanvraag hebben ontvangen. Ook de genoemde 4 instellingen zijn op dit moment
bezig met het aanpassen van het plan of het ingediende plan ligt nu voor advies voor
bij de NVAO.

Vraag 9

Kunt u alle vragen afzonderlijk beantwoorden?

Antwoord 9

Ja.