Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Kent en Jasper van Dijk over 'onveilige distributiecentra'

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 29 maart
2021).

Vraag 1, 2 en 3

Wat is uw reactie op het artikel «Zeven op de tien distributiecentra overtreden veiligheidsregels»?1

Wat vindt u van de conclusie dat zeven op de tien distributiecentra corona- en veiligheidsregels
overtreden?

Bent u het ermee eens dat het verbijsterend is dat bij zoveel centra overtredingen
worden geconstateerd?

Antwoord 1, 2 en 3

Werkgevers zijn er verantwoordelijk voor dat werknemers in gezonde, veilige en eerlijke
omstandigheden hun werk kunnen uitvoeren. Dat houdt in dat werkgevers o.a. moeten
zorgen voor het juiste loon en fatsoenlijke arbeidstijden, maar ook maatregelen moeten
nemen om het risico op besmetting met SARS-CoV-2 te voorkomen of te beperken. Dat
de Inspectie SZW heeft geconstateerd dat bij zeven op de tien distributiecentra die
zij hebben gecontroleerd de wet- en regelgeving die hierop van toepassing is wordt
overtreden, vind ik zorgelijk.

Vraag 4

Welke corona- en veiligheidsregels worden precies overtreden? Kunt u een lijst leveren
van het exacte aantal overtredingen?

Antwoord 4

Over individuele bedrijven of lopende onderzoeken kan ik geen uitspraken doen of lijsten
aanleveren. Wel kan ik in algemene zin melden, dat de aanpak van de Inspectie SZW
gericht is op gedragsverandering bij bedrijven en werknemers om de risico’s door corona
te verkleinen. Handhaving is daarvan een onderdeel.

Onderdeel van deze aanpak is ook om indien nodig ter plaatse te inspecteren. In 2020
zijn er ruim tweehonderd bedrijven in de distributie gecontroleerd, waarbij er ook
overtredingen op grond van de Arbeidsomstandighedenwetgeving zijn geconstateerd. Er
zijn waarschuwingen of eisen tot verbetering gegeven. Hoe snel deze zijn opgelost,
hangt af van de soort overtreding en de termijn die is gesteld om deze op te heffen.
De komende tijd zullen de herinspecties plaatsvinden. Naast controle op risico’s,
zoals aanrijdgevaar (vb. onveilige verbindingswegen, ontbreken verkeersregels) en
arbozorg (vb. toetsen en adviseren RI&E door arbokerndeskundigen, basiscontract) is
ook op de naleving van de coronamaatregelen gecontroleerd. Bij circa veertig bedrijven
was er sprake van een coronagerelateerde overtreding. De overtredingen die de Inspectie
SZW heeft aangetroffen in verband met corona hebben voornamelijk betrekking op de
situatie waarin het risico op blootstelling aan SARS-CoV-2 niet is opgenomen in de
RI&E en er onvoldoende maatregelen worden genomen om besmetting te voorkomen conform
de abeidshygiënische strategie. Dat betekent dat organisatorische beheersmaatregelen,
zoals het houden van 1,5 meter afstand, voorrang moeten hebben op het toepassen van
individuele beheersmaatregelen, zoals persoonlijke beschermingsmiddelen. Daarnaast
wordt regelmatig geconstateerd dat er onvoldoende uitvoering gegeven wordt aan voorlichting
en toezicht. Dat is wel wenselijk zodat medewerkers de maatregelen naleven, zoals
afstand houden, handen wassen en persoonlijke beschermingsmiddelen dragen en adequaat
gebruiken. In het Jaarverslag 2020 zal de Inspectie SZW haar aanpak in verband met
corona nader verantwoorden.

Vraag 5

Hoe gaat u ervoor zorgen dat vanaf nu alle maatregelen nageleefd worden, waaronder
de 1,5-meter-maatregel? Welke sanctie hanteert u bij een overtreding?

Antwoord 5

De norm is dat iedereen in beginsel thuiswerkt, waar dat kan. Waar thuiswerken niet
mogelijk is, zoals in distributiecentra, is het van groot belang dat op de werkvloer
de COVID-maatregelen door iedereen worden toegepast. Op basis van de Arbeidsomstandighedenwet
is de werkgever verantwoordelijk voor gezonde en veilige werkomstandigheden. Voor
werkgevers die de regels op de werkvloer overtreden, heeft de Inspectie SZW verschillende
mogelijkheden om handhavend op te treden. Naast het geven van een waarschuwing of
een eis tot naleving, kan de Inspectie SZW via de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19
ook de werkzaamheden stilleggen of een bestuurlijke boete opleggen.

Melden blijft van groot belang om op te kunnen treden tegen werkgevers die niet de
vereiste maatregelen nemen. De Inspectie SZW heeft een meldpunt voor meldingen over
corona in relatie tot werk, arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden.

De Inspectie SZW werkt risicogericht en programmatisch. Op basis van de programmering
van 2020 voerde de Inspectie SZW de controles uit bij distributiecentra. Dit doet
zij ook in 2021.

Vraag 6

Is tijdelijke sluiting een optie als de maatregelen niet nagekomen worden?

Antwoord 6

De Inspectie SZW heeft krachtens de tijdelijke Wet maatregelen Covid-19 sinds december
2020 de bevoegdheid om de werkzaamheden bij werkgevers die geen maatregelen nemen
om het risico op besmetting met SARS-CoV-2 te voorkomen en te beperken, tijdelijk
stil te leggen. De werkzaamheden mogen dan pas weer worden hervat, zodra er sprake
is van een gezonde en veilige werkomgeving.

Vraag 7

Welke impact hebben de geconstateerde overtredingen op het aantal besmettingen? Zijn
er meer besmettingen in distributiecentra dan elders in vergelijkbare situaties?

Antwoord 7

Onvoldoende maatregelen om het risico met besmetting met SARS-CoV-2 op de werkvloer
te voorkomen of te beperken, draagt bij aan het aantal besmettingen in Nederland.
De werksetting blijkt echter uit cijfers van het RIVM, vergeleken met de thuissituatie
en bezoek thuis, een beduidend kleinere bron van besmetting dan de thuissfeer. Het
is niet mogelijk deze cijfers verder uit te splitsen naar type werklocatie zoals distributiecentra,
aangezien dit niet bijgehouden wordt in de besmettingscijfers.

Vraag 8 en 9

Worden alle medewerkers en dus ook arbeidsmigranten getest op corona bij klachten?

Blijven alle medewerkers bij klachten thuis?

Antwoord 8 en 9

Medewerkers en dus ook arbeidsmigranten die klachten hebben, passend bij SARS-CoV-2,
moeten zich laten testen en thuisblijven tot de testuitslag bekend is en zij niet
langer besmettelijk zijn. Iedere burger, en dus ook iedere medewerker, hoort zich
aan deze richtlijn te houden.

Indien er het vermoeden bestaat dat medewerkers niet thuisblijven bij klachten is
het verstandig om dit te melden bij het eerder genoemde meldpunt van de Inspectie
SZW.

Vraag 10

Weet u dat er distributiecentra zijn waar medewerkers (bij lichtere klachten) aangespoord
worden toch te komen werken? Deelt u de mening dat dit onaanvaardbaar is? Welke sancties
onderneemt u hiertegen?

Antwoord 10

Deze signalen zijn mij niet bekend, maar ik deel de mening dat hier tegen moet worden
opgetreden. Dat kan echter alleen als deze signalen ook bij de Inspectie SZW gemeld
worden. Ik benadruk daarom nogmaals dat indien er in onveilige omstandigheden moet
worden gewerkt, de werknemer, ondernemingsraad, personeelsvertegenwoordiging of vakbond
een melding kan doen bij de Inspectie SZW. Indien daartoe aanleiding is, controleert
de Inspectie SZW ter plaatse.

Daarnaast is per 1 september 2020 het «Samenwerkingsplatform Arbeidsmigranten en Covid-19»
operationeel. Deelnemers zijn de NVWA, de GGD’s, veiligheidsregio’s, het RIVM, de
Inspectie SZW en LOT-C. Dit initiatief is naar aanleiding van de aanbeveling van het
Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten opgericht. Het Samenwerkingsplatform Arbeidsmigranten
en Covid-19 heeft als doel het voorkomen en beperken van de verspreiding van het Covid-19
virus binnen of door de doelgroep arbeidsmigranten die in Nederland wonen of werken.
Het platform kijkt naar de woon-, werk- en vervoersomstandigheden van arbeidsmigranten,
geeft een operationeel landelijk beeld, gaat preventieve bedrijfsbezoeken afleggen,
zal repressief optreden bij brandhaarden en faciliteert bij grensoverschrijdende samenwerking
op dit thema, zoals met de Duitse autoriteiten. Naast de preventieve en repressieve
interventies levert de Inspectie SZW ook een bijdrage aan het platform door relevante
meldingen te delen of informatie uit te wisselen teneinde gezamenlijk op te treden
bij een uitbraak van Covid-19 in een bedrijf of sector.

Vraag 11

Hoeveel arbeidsmigranten zijn besmet met corona sinds het uitbreken van de coronacrisis?
Hoeveel daarvan hebben een besmetting op het werk opgelopen?

Antwoord 11

Ik beschik niet over cijfers specifiek over arbeidsmigranten die besmet zouden zijn
en hoeveel daarvan een besmetting op het werk hebben opgelopen. De cijfers over besmettingen
van het RIVM kennen geen nadere uitsplitsing hiernaar.

Vraag 12

Klopt het dat sommige medewerkers minder dan het minimumloon betaald krijgen? Zo ja,
wat onderneemt u om ervoor te zorgen dat iedereen alsnog het minimumloon krijgt?

Antwoord 12

In sommige gevallen is gebleken dat minder dan het minimumloon is betaald. Afhankelijk
van de uitslag van het onderzoek kan de Inspectie SZW bij geconstateerde onderbetaling
van het minimumloon een nabetalingsverplichting opleggen. De werkgever moet dan het
achterstallig loon en/of de achterstallige vakantiebijslag alsnog aan de werknemer(s)
betalen. Als de werkgever niet of onvoldoende aan deze nabetalingsverplichting voldoet,
kan de Inspectie SZW hem een dwangsom opleggen.

Vraag 13

Hoe voorkomt u dat volgend jaar niet opnieuw bij zeven op de tien distributiecentra
overtredingen worden geconstateerd? Hoe wordt de handhaving aangescherpt?

Antwoord 13

De inzet van Inspectie SZW leidt tot het nemen van maatregelen door de werkgevers,
zo ook maatregelen om besmetting met SARS-CoV-2 te voorkomen. In het geval van SARS-CoV-2
heeft het grootste deel van de werkgevers (90%) de problemen opgelost, soms na een
waarschuwing of een eis van de Inspectie. Een klein deel van de coronameldingen leidt
tot handhaving zoals een tijdelijke stillegging van werkzaamheden of een boeterapport.

Werkgevers moeten de ernst van de situatie inzien en blijvend zorgen voor gezonde,
veilige en eerlijke arbeidsomstandigheden. De Inspectie SZW voert ook in 2021 controles
uit in deze sector.

Daarnaast heb ik, via de Tijdelijke wet maatregelen covid-19, tijdelijk de Arbeidsomstandighedenwet
uitgebreid, zodat de Inspectie SZW meer bevoegdheden heeft om op te treden tegen werkgevers
die niets doen om het risico op besmetting met SARS-CoV-2 te voorkomen.