Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van den Hul over het bericht 'Apartheid is in Israël al realiteit'

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 12 februari 2021).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Apartheid is in Israël al realiteit» d.d. 21 januari
jl.?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Heeft u eveneens kennisgenomen van het rapport «A regime of Jewish supremacy from
the Jordan River to the Mediterranean Sea: This is apartheid» van 12 januari jl.?2

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3

Bent u ook van mening dat er parallelle rechtssystemen bestaan waarbij het voorkomt
dat verschillende individuen die op dezelfde plek dezelfde misdaad plegen in verschillende
rechtssystemen terechtkomen? Zo ja, wat is uw oordeel over deze gang van zaken? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 3

Aangezien de gehele Westelijke Jordaanoever bezet gebied betreft is in dit gehele
gebied volgens Nederland en de EU conform het internationaal recht het bezettingsrecht
van toepassing. Daarbij moet worden voldaan aan alle waarborgen die worden vereist
door het bezettingsrecht en de mensenrechtenverdragen waarbij Israël partij is (zie
ook de antwoorden op Kamervragen van de leden Bouali, Sjoerdsma, Van den Hul en Van
den Nieuwenhuijzen, Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 939).

Israël mag als bezettende mogendheid volgens het bezettingsrecht in bezet gebied gebruikmaken
van militaire rechtbanken om personen te vervolgen voor handelingen die in strijd
zijn met veiligheidsmaatregelen die de bezettende mogendheid daar heeft getroffen
in overeenstemming met het humanitair oorlogsrecht. Deze vorm van rechtshandhaving
is toegestaan in aanvulling op lokale (juridische) autoriteiten en is bedoeld voor
een situatie waarin deze autoriteiten niet (volledig) kunnen voorzien in het handhaven
van de veiligheidsmaatregelen.

Het kabinet is bezorgd dat in de praktijk er grote rechtsongelijkheid bestaat, bijvoorbeeld
in de wijze waarop Israël optreedt tegen stenengooien door inwoners van nederzettingen
en bij hetzelfde vergrijp door Palestijnen. Nederland brengt dit in de reguliere contacten
met Israël op.

Vraag 4

Deelt u de mening dat er binnen Israël sprake is van discriminatie op de huizenmarkt,
ongelijke immigratiewetten, onderscheid in politieke rechten en verschil in bewegingsvrijheid?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Formeel hebben alle Israëlische staatsburgers dezelfde rechten en plichten, hoewel
er in de praktijk verschillen zijn tussen diverse bevolkingsgroepen.

Een door de Israëlische regering aangesteld onderzoekspanel stelde in 2003 vast dat
de Arabische minderheid in Israël decennialang door de overheid is achtergesteld op
het gebied van onder meer investeringen in het onderwijs, huisvesting, en arbeidsmarktparticipatie.
Hoewel er sindsdien enige vooruitgang is geboekt op deze gebieden, brengt recente
wetgeving het risico met zich mee dat discriminatie weer zal toenemen. In juli 2018
werd een wet aangenomen, die vastlegt dat Israël de natiestaat is van het Joodse volk.
De wet is momenteel het onderwerp van verzoekschriften ertegen bij het Israëlische
Hooggerechtshof. De wet bevat geen gelijkheidsbeginsel voor minderheidsgroepen en
critici vrezen dat de wet, indien gehandhaafd, een basis kan vormen voor discriminerende
wetgeving richting de Arabische minderheid in Israël.

Vraag 5

Deelt u de opvatting dat bij een tijdelijke bezetting eenmaal regels horen die afwijken
van de wetten in het land zelf en dat dit in het geval van de bezette Palestijnse
gebieden betekent dat daar tijdelijk een militair regime geldt? Zo ja, valt naar uw
mening een bezetting van meer dan 53 jaar nog altijd onder de noemer «tijdelijk»?

Antwoord 5

Ja, zie het antwoord op vraag 3. Nederland en de EU beschouwen de bezetting als tijdelijk
en bepleiten consequent de twee-statenoplossing als enige manier om het conflict duurzaam
te beslechten op een wijze die recht doet aan de aspiraties van beide partijen. Het
kabinet en de EU hebben nadrukkelijk hun zorgen uitgesproken tegen plannen om over
te gaan tot annexatie van delen van de Westelijke Jordaanoever, en gewaarschuwd dat
de voortdurende nederzettingenuitbreidingen ertoe leiden dat partijen afsteven op
een een-staat realiteit, waarbij sprake is van ongelijke rechten en kansen voor de
verschillende bevolkingsgroepen (zie ook Kamerstuk 23 432, nr. 475).

Vraag 6

Hoe staat het verbod van de Israëlische regering op het op scholen laten komen van
organisaties die Israël een «apartheidsstaat» noemen in verhouding tot de vrijheid
van meningsuiting?

Antwoord 6

Organisaties die zich verzetten tegen de bezetting en opkomen voor de rechten van
de Palestijnen hebben in Israël te maken met een krimpende ruimte, waarbij al vaker
geprobeerd is toegang tot scholen voor dergelijke kritische organisaties te verbieden.
Hoewel de lezing van B’tselem, die de aanleiding was voor dit besluit, wel is doorgegaan,
is het kabinet bezorgd over deze pogingen om het debat te beperken. Nederland heeft
de zorgen over de druk op maatschappelijke organisaties opgebracht.

Vraag 7

Bent u bereid contact op te (laten) nemen met de Israëlische mensenrechtenorganisatie
B’Tselem voor een toelichting op het bovengenoemde rapport? Zo nee, waarom niet? Zo
ja, op welke termijn?

Antwoord 7

Nederland heeft altijd goede relaties gehad met B’Tselem. In de lopende contacten
brengt B’Tselem diens visie naar voren. B’Tselem heeft in die contacten ook diens
conclusies uit dit rapport gepresenteerd.

Vraag 8

Welke stappen zouden er volgens u genomen moeten worden om de tweestatenoplossing
dichterbij te brengen?

Antwoord 8

In de afwezigheid van directe en kansrijke onderhandelingen kunnen beide partijen
zelfstandig, zonder overleg met de andere partij, stappen zetten om de twee-statenoplossing
dichterbij te brengen en wederzijds vertrouwen te versterken. Het Kwartet heeft deze
stappen in diens rapport van 2016 uiteengezet, waarbij Israël werd opgeroepen een
einde te maken aan verdere uitbreidingen van de nederzettingen en acties die met het
nederzettingenbeleid verbonden zijn, zoals sloop van Palestijnse bezittingen. De Palestijnen
werden opgeroepen een einde te maken aan de onderlinge verdeeldheid en het gebruik
van geweld. Beide partijen werden opgeroepen een einde te maken aan opruiende retoriek.
In dit licht is het positief dat president Abbas voor het eerst sinds 2006 per decreet
data heeft vastgesteld voor parlementaire en presidentiële verkiezingen. Verder bieden
de normalisatie akkoorden tussen Israël en diverse landen uit de regio mogelijk aanknopingspunten
om de dialoog tussen Israël en de Palestijnen te ondersteunen.

De nieuwe Amerikaanse regering heeft zich uitgesproken voor de twee-statenoplossing
en heeft aangekondigd de contacten met en steun aan de Palestijnse Autoriteit te willen
versterken. Verder is het belangrijk dat met het aantreden van de nieuwe Amerikaanse
regering en de nieuwe VN-gezant Wennesland het Kwartet ook weer bijeenkomt, om te
bepalen hoe de EU, VN, VS en Rusland gezamenlijk kunnen optrekken.

Daarnaast kunnen concrete stappen gezet worden om praktische samenwerking te bevorderen,
zoals Nederland doet door het faciliteren van trilateraal overleg op gebied van water,
energie en handel. Ook de aanstaande Ad Hoc Liaison Committee (AHLC) eind februari is een goed platform voor internationale donoren om met Israël
en de Palestijnen te spreken over de Palestijnse economische ontwikkeling en staatsopbouw,
concrete samenwerking, maar ook obstakels in het vredesproces. Tevens zal steun voor
directe contacten tussen Israëliërs en Palestijnen gecontinueerd moeten worden, zoals
ook Nederland doet via verzoeningsprojecten.