Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Lodders en Tielen over het bericht ‘Zzp’ers verbaasd over minieme betalingskorting Belastingdienst’

Antwoord van Staatssecretaris Vijlbrief (Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst)
(ontvangen 10 februari 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Zzp’ers verbaasd over minieme betalingskorting Belastingdienst»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u aangeven hoeveel mensen (zzp'ers en anderen) een voorlopige aanslag inkomstenbelasting
2021 hebben gekregen? En kunt u aangeven hoeveel mensen in 2018, 2019 en 2020 gebruik
hebben gemaakt van de betalingskorting?

Antwoord 2

In 2018 hebben in totaal 1.584.497 mensen een voorlopige aanslag inkomstenbelasting
met het aanbod van een betalingskorting gekregen. In 839.976 gevallen (53%) is hiervan
gebruikgemaakt.

In 2019 hebben in totaal 1.581.391 mensen een voorlopige aanslag inkomstenbelasting
met het aanbod van een betalingskorting gekregen. In 846.368 gevallen (54%) is hiervan
gebruikgemaakt.

In 2020 hebben in totaal 1.549.163 een voorlopige aanslag inkomstenbelasting met het
aanbod van een betalingskorting gekregen. In 885.365 gevallen (57%) is hiervan gebruikgemaakt.

In 2021 hebben tot nu toe 1.245.551 mensen een voorlopige aanslag inkomstenbelasting
met het aanbod van een betalingskorting gekregen. Op dit moment is nog niet duidelijk
in hoeveel gevallen hiervan gebruik wordt gemaakt.

Vraag 3

Klopt het dat al deze Nederlanders de volgende passage in de brief «voorlopige aanslag
2021» hebben staan: «Betaling in één keer. Bij betaling in één keer van de totale
aanslag krijgt u een betalingskorting van (PM). Deze korting mag u aftrekken van het
te betalen bedrag volgens de aanslag. Maar alleen als u ons op tijd betaalt. Zorg
er dus voor dat het te betalen bedrag min de korting op 28 februari 2021 op ons rekeningnummer
staat.»?

Antwoord 3

Dat klopt, met uitzondering van het woord «ons» in de zin «Maar alleen als u ons op
tijd betaalt». De berekening van het bedrag aan betalingskorting dat bij «PM» wordt
ingevuld, volgt uit een berekening waar het percentage van de invorderingsrente deel
van uitmaakt.

In de loop der jaren is de tekst op hoofdlijnen gelijk gebleven. Wel wordt er tegenwoordig
meer uitgelegd. Sinds 2019 is de geciteerde passage opgenomen in de bijlage «betaalinformatie»
bij de brief Voorlopige aanslag.

Vraag 4

Klopt het dat de verlaging van de betalingskorting verband houdt met het verlagen
van de invorderingsrente als een van de «coronamaatregelen»? Zo ja, waarom heeft u
ervoor gekozen dit niet toe te lichten in de brief «voorlopige aanslag 2021»?

Antwoord 4

Het klopt dat de verlaging van de betalingskorting verband houdt met het verlagen
van de invorderingsrente. Vanwege de COVID-19-crisis heeft het kabinet het rentepercentage
van de in rekening te brengen invorderingsrente van 23 maart 2020 tot en met 31 december
2021 verlaagd naar 0,01%. Dit om uitstel van betaling van belastingschulden voor ondernemers
mogelijk te maken zonder dat deze ondernemers hierbij worden geconfronteerd met hoge
rentelasten. Het kabinet acht de maatregel van uitstel van betaling van belastingschulden
en de daaraan gekoppelde verlaagde invorderingsrente van groot belang voor het tijdelijk
wegnemen van extra lasten voor ondernemers.

Bij de brief «Voorlopige aanslag 2021» zit een bijsluiter waarin onder andere is aangegeven
dat het wettelijk percentage van de betalingskorting door de maatregelen die ingevolge
de COVID-19-crisis zijn genomen, is teruggebracht van 4% naar 0,01%. Dit is inherent
aan het verlaagde percentage invorderingsrente (zie ook het antwoord op vraag 6).
Voor meer informatie op dit punt verwijst de bijsluiter naar de website van de Belastingdienst.2 Daarmee is de verlaagde betalingskorting voor de ontvangers van de brief wel toegelicht,
maar ik kan me voorstellen dat niet iedereen de bijsluiter van de brief leest, waardoor
het lage bedrag aan betalingskorting verbazing heeft gewekt. Zeker in die gevallen
waar de betalingskorting nog maar 1 euro betrof. Het was beter geweest meteen in de
tekst, na de zin «Bij betaling in één keer van de totale aanslag krijgt u een betalingskorting
van (PM)» aan te geven waarom de betalingskorting dit jaar lager is dan normaal. We
nemen deze les mee bij volgende brieven over dit onderwerp. Meer in het algemeen geldt
dat we blijven kijken hoe we (de communicatie rond) de voorlopige aanslag kunnen verbeteren.

Vraag 5

Herkent u de signalen dat eerdergenoemde passage zonder nadere toelichting bij onder
anderen ondernemers of gepensioneerden irritatie opwekt? Deelt u, achteraf bezien,
de opvatting dat de Belastingdienst met een korte toelichting over de oorsprong van
de betalingskorting al enige irritatie had kunnen wegnemen?

Antwoord 5

Ja, ik deel de opvatting dat een korte toelichting in de brief zelf, naast de bijsluiter,
beter was geweest. Zie voor een verdere uitleg het antwoord op vraag 4.

Vraag 6

Waarom wordt voor het berekenen van de betalingskorting het percentage gebruikt dat
geldt voor de invorderingsrente? Is dit wettelijk vastgelegd? Zo ja, waarom en in
welke wet? Zo nee, welke ruimte bestaat er voor de Belastingdienst om de berekeningsmethode
van de betalingskorting los te koppelen van de berekeningsmethode van de invorderingsrente?
Waarom wordt dit wel of niet wenselijk geacht? Welke stappen zijn nodig om de betalingskorting
te verhogen naar een vergelijkbaar percentage als de vorige jaren?

Antwoord 6

Belastingschuldigen die een voorlopige aanslag inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting
in termijnen mogen betalen maar kiezen voor betaling in één keer (vóór de eerste betaaldatum),
hebben recht op een betalingskorting. De hoogte van de betalingskorting is gekoppeld
aan het rentepercentage van de in rekening te brengen invorderingsrente. Deze koppeling
is wettelijk geregeld in artikel 27a, derde lid, van de Invorderingswet 1990.

Omdat de koppeling tussen de betalingskorting en het percentage in rekening te brengen
invorderingsrente wettelijk is vastgelegd, heeft de Belastingdienst geen ruimte om
de berekeningsmethode van de betalingskorting hiervan los te koppelen. Bij het realiseren
van de tijdelijke verlaging van de invorderingsrente naar 0,01% is in de memorie van
toelichting gewezen op deze koppeling en de consequentie van het verlagen van de invorderingsrente
voor de betalingskorting.3 Hierbij is erkend dat de verlaging van de invorderingsrente een ongunstig effect
heeft voor het bedrag dat aan betalingskorting kan worden ontvangen. Uitvoeringstechnisch
was het niet mogelijk het percentage betalingskorting níet te laten meebewegen met
het percentage voor de te rekenen invorderingsrente. De huidige wijze van het berekenen
van de betalingskorting is in de systemen opgenomen en aanpassing hiervan vergt dan
ook een systeemwijziging. Een dergelijke systeemwijziging zou niet eerder mogelijk
zijn dan per 1 januari 2023. Het belang om ondernemers in deze crisis in staat te
stellen zonder hoge rentelasten gebruik te maken van de mogelijkheid van uitstel van
betaling van belastingschulden werd door het kabinet dermate groot geacht dat tot
de verlaging van het percentage invorderingsrente is overgegaan.

Vooralsnog is besloten dat per 1 januari 2022 het percentage invorderingsrente, en
daarmee ook de betalingskorting, teruggaat naar 4%.

Vraag 7

Wat is de reden dat het percentage betalingskorting gekoppeld is aan de invorderingsrente
en niet aan de belastingrente? Wat zijn de (financiële) gevolgen als de betalingskorting
inderdaad gekoppeld wordt aan de belastingrente? Welke voor- en nadelen heeft dit
voor de Belastingdienst? Welke voor- en nadelen heeft dit voor de belastingbetaler?

Antwoord 7

Sinds de inwerkingtreding van de betalingskorting maakt men gebruik van de invorderingsrente
voor het berekenen van de hoogte van de betalingskorting.4 De betalingskorting is een (door de Belastingdienst) uit te betalen bedrag dat direct
kan worden verrekend met de te betalen belasting op de belastingaanslag waarop de
korting betrekking heeft.5 De betalingskorting hangt dus, net als de invorderingsrente, samen met de inning
(of «incasso») van belasting. De belastingrente daarentegen hangt samen met de heffing
(of «het opleggen van aanslagen») van belasting. Gelet op het voorgaande ligt het
voor de hand dat de betalingskorting aansluit bij het percentage voor de invorderingsrente
en niet bij het percentage voor de belastingrente. Los van het voorgaande zal het
ook uitvoeringstechnisch niet mogelijk zijn om de betalingskorting op korte termijn
te koppelen aan het percentage belastingrente. Zie ook het antwoord op vraag 6.