Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Lodders over het bericht «Geef slachtoffers toeslagenaffaire een nieuw en schoon BSN»

Antwoord van Staatssecretaris Van Huffelen (Financiën – Toeslagen en Douane) (ontvangen
9 februari 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Geef slachtoffers toeslagenaffaire een nieuw en schoon
BSN»?1

Antwoord 1

Ja, hier ben ik mee bekend.

Vraag 2

Klopt het dat de eerste ouders, bij wie de compensatie afgehandeld is, aanlopen tegen
problemen omdat de ICT-systemen onvoldoende op elkaar zijn aangesloten en/of de informatie
over het dossier niet of onvoldoende of te laat gedeeld is met andere overheidsorganisaties,
zoals bijvoorbeeld DUO?

Antwoord 2

Voor het delen van gegevens met andere overheidsorganisaties gelden strikte regels.
In de «Vijfde Voortgangsrapportage Kinderopvangtoeslag» die ik op 1 februari 2021
met uw Kamer heb gedeeld, licht ik toe welke afspraken we als Belastingdienst gemaakt
hebben met publieke schuldeisers zoals DUO.2 Het zou zo kunnen zijn dat er ouders zijn met schulden bij deze partijen die in de
tijd tussen bekendmaking van deze regelingen en de pauzering vanuit DUO, hun compensatie
hebben ontvangen. Ik adviseer deze ouders om deze schulden nog niet af te betalen
totdat zij bericht krijgen vanuit deze partijen, en waar nodig zelf contact op te
nemen met de desbetreffende instantie. Op dit moment zijn dit soort schuldensituaties
mij nog niet bekend.

Vraag 3

Wat vindt u van de oproep om gedupeerden ouders van de toeslagenaffaire een nieuw
burgerservicenummer te geven?

Antwoord 3

Hoewel het vervangen van het burgerservicenummer (BSN) sympathiek klinkt, is het niet
zeker dat het alle problemen van verschillende registraties van de gedupeerde oplost,
en is het zo’n ingrijpend middel dat het veel nadelen met zich mee kan brengen. De
gedupeerden willen beginnen met een schone lei, en niet geconfronteerd worden met
gevolgen van de onterechte registratie als fraudeur. Een nieuw BSN, komt in de plaats
van het oude BSN, maar schoont het daaraan gekoppelde administratieve verleden echter
niet op. Daarbij komt dat het niet denkbeeldig is, dat er juist fouten en complicaties
op zullen treden in de communicatie tussen burger en overheid wanneer het BSN wordt
gewijzigd. Het BSN is immers juist ingevoerd voor efficiënte, foutloze en privacybeschermende
uitwisseling van gegevens tussen overheden en om communicatie tussen overheid en burger
mogelijk te maken. Ook wordt het BSN gebruikt door dienstverleners in de zorg. Het
speelt een sleutelrol in dienstverlening van de gehele overheid en van organisaties
die gerechtigd zijn het BSN te gebruiken. Het is door het brede gebruik van het BSN
onduidelijk welke gevolgen het vervangen van het BSN voor een burger allemaal heeft.
Een aantal gevolgen is wel bekend, zo vervalt het reisdocument van de burger, en zal
de burger bij veel instanties het nieuwe nummer zelf moeten doorgeven. Ook vele jaren
na de wijziging kunnen er gevolgen zijn. Het BSN wordt bijvoorbeeld ook gebruikt in
het administratief verleden van de burger ten behoeve van opgebouwde pensioenrechten
en in medische dossiers.

Het BSN wordt alleen binnen de (semi-)overheid gebruikt. Het BSN veranderen, lost
mogelijke problemen die gedupeerden ondervinden buiten de (semi-)overheid, zoals bij
het afsluiten van leningen of abonnementen ook niet op.

Vraag 4

Deelt u de mening dat een nieuw burgerservicenummer de gedupeerde ouders kan helpen
om naast een nieuwe start ook een «schone start» te bieden door in het hele dossier
«schoon schip» te maken en niet langer het risico te lopen dat er hier of daar een
«vinkje» verkeerd staat?

Antwoord 4

Zoals ook bij vraag 3 wordt toegelicht, is het niet aannemelijk dat het verkrijgen
van een nieuw BSN bijdraagt aan het maken van «schoon schip». Het nieuwe BSN komt
in de plaats van het oude BSN, maar schoont het daaraan gekoppelde administratieve
verleden niet op. Om «schoon schip» te maken is het vooral van belang dat alle onjuiste
informatie wordt verwijderd uit de administraties van overheidsorganisaties. Het wijzigen
van het BSN zorgt er niet voor dat «vinkjes» goed komen te staan. Dat het BSN wordt
gewijzigd, zegt niets over wat met de rest van de gegevens gebeurt.

Vraag 5

Deelt u de mening dat een nieuw burgerservicenummer eraan zal bijdragen dat ouders
niet langer geconfronteerd worden met de gevolgen van het staan op «zwarte lijsten»,
ICT-systemen die niet of onvoldoende aan elkaar gekoppeld zijn waardoor de informatie
over de afwikkeling van de schade niet overal in de dienst bekend is en dat de informatie-uitwisseling
met andere (overheids)diensten zoals DUO, de banken of commerciële partijen veel beter
zal verlopen?

Antwoord 5

Ik acht dat niet aannemelijk. Door het toekennen van een nieuw nummer wordt het administratieve
verleden van de burger immers niet geschoond, zoals ook is aangegeven in het antwoord
op vraag 3. Indien aan een burger een nieuw BSN is toegekend bestaat de mogelijkheid
dat sommige vormen van informatie-uitwisseling tussen overheidspartijen en andere
BSN-gerechtigde organisaties juist ingewikkelder wordt.» Zoals ook al bij vraag 3
is aangegeven speelt het BSN een sleutelrol in de communicatie tussen de overheid
en de burger. Dat heeft tot gevolg dat het nieuwe BSN doorgevoerd moet worden in de
werking van alle processen en applicaties van de BSN gerechtigde organisaties.

Vraag 6

Bent u bereid om op korte termijn te onderzoeken of een nieuw burgerservicenummer
kan bijdragen aan het oplossen van de problemen? Kunt u daarbij in kaart brengen wat
de mogelijke negatieve consequenties zijn?

Antwoord 6

Het wijzigen van burgerservicenummers heeft veel onvoorziene en oncontroleerbare gevolgen,
met name bij de (semi) overheid en de 40.000 zorgpartijen die niet zijn aangesloten
op systematische verstrekkingen uit de Basisregistratie Personen (BRP). Ik ben echter
bereid, samen met de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
te onderzoeken wat de consequenties van het wijzigen van een BSN zijn. De Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal het onderzoek leiden. Een oplossing
zoeken voor de problemen van de gedupeerde ouders heeft echter prioriteit. Allereerst
moet worden onderzocht in welke overheidsregistraties de gedupeerde ouders met onjuiste
informatie staan geregistreerd en hoe deze onjuiste informatie zo snel mogelijk kan
worden verwijderd.

Vraag 7

Bent u bereid om zo snel mogelijk in kaart te brengen wat nodig is om de gedupeerde
ouders bij de afwikkeling van de schade een nieuw burgerservicenummer te geven en
welke termijn hiermee gemoeid is?

Antwoord 7

Het toekennen van een nieuw BSN in deze situatie vergt een wijziging van de Wet algemene
bepalingen burgerservicenummer. Om te kunnen besluiten over een mogelijke wetswijziging,
zouden in ieder geval eerst de consequenties van het op verzoek van de burger wijzigen
van het BSN in kaart moeten worden gebracht. De Staatssecretaris van Binnenlandszaken
Zaken en Koninkrijksrelaties zal, zoals in vraag 6 aangegeven, dit onderzoek leiden.
Over de inhoud en tijdpad van dit onderzoek zal u later geïnformeerd worden. Indien
de uitkomst is dat de baten opwegen tegen de negatieve consequenties, is het mogelijk
om in kaart te gaan brengen wat er nodig is om dit uit te voeren.

Vraag 8

Mocht uit dit onderzoek blijken dat een nieuw burgerservicenummer de gedupeerde ouders
kan helpen met een «schone start» te beginnen, bent u bereid om dit zo snel mogelijk
in de uitvoering mee te nemen?

Antwoord 8

Naast het beginnen met een «schone start» zullen er nog andere afwegingen moeten worden
gemaakt om te kunnen bepalen of deze actie een wenselijk effect heeft voor deze gedupeerden.
Daarnaast is het belangrijk dat deze oplossing uitvoerbaar is. Zodra alle aspecten
tegen elkaar zijn afgewogen en als hieruit blijkt dat een nieuw burgerservicenummer
voor deze groep gewenst is, zal ik mijn volledige ondersteuning bieden om dit tot
stand te laten komen.