Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Nispen en Groothuizen over de dwangsom van de ACM aan commerciële bemiddelingswebsites

Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 29 januari 2021).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «ACM legt last onder dwangsom op aan commerciële bemiddelingswebsites»
op de website van de Autoriteit Consument en Markt?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herinnert u zich nog uw antwoorden op eerder schriftelijke Kamervragen over dit verdienmodel,
waarin u heeft aangegeven geen problemen te zien in dit soort dienstverlening waardoor
mensen soms veel meer betalen voor bijvoorbeeld het verkrijgen van een VOG (Verklaring
Omtrent Gedrag) dan nodig is?2

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3

Waarom heeft u niet eerder ingegrepen en gewacht tot de ACM oordeelde dat dit niet
door de beugel kan?

Antwoord 3

In mijn antwoorden van 30 oktober jl. op genoemde eerdere schriftelijke Kamervragen
heb ik aangegeven nader onderzoek te doen naar mogelijkheden om tegen te gaan dat
websites niet (zichtbaar) vermelden dat een meerprijs wordt gerekend voor de service
die ze verlenen, of aanvragers anderszins op het verkeerde been zetten.

Justis, de autoriteit die de Verklaringen Omtrent het Gedrag (VOG) afgeeft, heeft
verschillende acties ondernomen. De mogelijkheden die Justis heeft, zien voornamelijk
op het laten verwijderen van de Rijkshuisstijl en logo’s die suggereren dat de website
deel uit maakt van de overheid. Dit heeft Justis reeds met succes gedaan en zal dit
ook blijven doen. Daarnaast zet Justis in op het verbeteren van de voorlichting en
dienstverlening jegens aanvragers van een VOG. Zo zijn op de website van Justis nieuwsberichten
en waarschuwingen over de commerciële bemiddelingsbedrijven geplaatst. Ook informeert
het Klantcontactcentrum van Justis de aanvrager over zijn of haar mogelijkheden bij
klachten over de aanvraag die via een commerciële partij is ingediend. Daarnaast is
gekeken welke gemeenten op hun websites VOG aanvragers doorverwezen naar commerciële
partijen. Met deze gemeenten heeft Justis contact opgenomen en die gemeenten hebben
de doorverwijzingen verwijderd.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) is op basis van de Wet handhaving consumentenbescherming
de autoriteit die belast is met de bestuursrechtelijke handhaving van consumentenbescherming.
Deze heeft de bevoegdheid om in voorkomende gevallen een last onder dwangsom op te
leggen. Justis en de ACM hebben contact gehad om te onderzoeken welke mogelijkheden
er zijn om op te treden tegen deze vorm van misleiding. Justis is in vervolg daarop
ook gestart met het doorgeven aan de ACM van signalen van misleiding. Daarnaast wijst
Justis VOG-aanvragers ook op de mogelijkheid om zelf bij de ACM melding te maken van
misleiding indien zij aangeven dat ervaren te hebben. Deze meldingen kunnen onder
andere (mede) aanleiding geven voor de ACM om nader onderzoek in te stellen naar de
betreffende websites. Meldingen van consumenten aan de ACM waren ook aanleiding voor
de ACM om een bedrijf dat commerciële bemiddelingswebsites exploiteert een last onder
dwangsom op te leggen.3

Vraag 4

Bent u bereid om terug te komen op uw eerdere stellingname? Ziet u inmiddels wel reden
om de regels aan te scherpen zodat duidelijk wordt wat wel en niet toegestaan is op
dit gebied? Bent u inmiddels bereid om hier iets aan te doen, om zoveel mogelijk te
voorkomen dat mensen hier onnodig extra voor betalen? Wat zou er voor nodig zijn om
dit soort bedrijven te verplichten consumenten te informeren over de mogelijkheid
om de VOG bij de eigen gemeente of rechtstreeks bij Justis aan te vragen?

Antwoord 4

In mijn antwoorden van 30 oktober jl. op eerdere schriftelijke Kamervragen over dit
onderwerp heb ik aangegeven geen problemen te zien in websites die werkgevers dienstverlening
aanbieden. Als bemiddelingsbedrijven een dienst verlenen in het kader van de aanvraag
van een VOG vind ik dat in beginsel niet bezwaarlijk, mits daarbij volledige transparantie
bestaat over de geleverde dienst en eventuele additionele bemiddelingskosten duidelijk
worden vermeld. Ook gaf ik aan dat ik het wel bezwaarlijk vind als bedrijven de indruk
wekken dat zij namens Justis optreden, onder meer door de Rijkslogo’s en de Rijkshuisstijl
te gebruiken. Hiertegen heeft Justis dan ook actie ondernomen. Tevens heb ik aangegeven
nader onderzoek te doen naar mogelijkheden om tegen te gaan dat websites niet (zichtbaar)
vermelden dat een meerprijs wordt gerekend voor de service die ze verlenen, of aanvragers
anderszins op het verkeerde been zetten. In het antwoord op vraag 3 heb ik aangegeven
wat Justis in dat kader heeft ondernomen.

Bemiddelingsbedrijven kunnen niet worden verplicht om consumenten te informeren over
de mogelijkheid om de VOG bij de eigen gemeente of rechtstreeks bij Justis aan te
vragen. Wel moeten ze heel duidelijk zijn over de inhoud van hun diensten en de prijs
die ze daarvoor rekenen. De ACM kan ondernemers daarop en ook op oneerlijke handelspraktijken
jegens consumenten aanspreken, hetgeen de ACM onlangs ook heeft gedaan door het opleggen
van lasten onder dwangsom.

Vraag 5

Indien u bereid bent om dergelijke praktijken te voorkomen voor de aanvraag van een
VOG, kunt u toezeggen om met collega bewindspersonen in overleg te gaan om ook de
andere websites, die onderwerp van deze dwangsom zijn, te verplichten consumenten
beter voor te laten lichten en de Kamer daarover te informeren?

Antwoord 5

Misleidende praktijken moeten worden tegengegaan. Justis blijft voor wat betreft de
aanvraagprocedure van de VOG dan in de volle breedte inzetten op het tegengaan van
misleidende websites en het voorlichten van VOG-aanvragers. Ik heb Justis gevraagd
contact op te nemen met collega uitvoeringsorganisaties die ook te maken hebben met
misleidende bemiddelingsbedrijven om ervaringen uit te wisselen en de krachten te
bundelen.

Zoals hiervoor aangegeven is de ACM wettelijk belast met het toezicht op oneerlijke
handelspraktijken. Voor wat betreft de VOG zijn de contacten tussen Justis en de ACM
gelegd om de meest actuele signalen van misleiding door te kunnen geven. Het is aan
de ACM om te beoordelen of een website misleidend of oneerlijk te werk gaat en daar
op te handhaven. Dat de ACM haar taak uitvoert is gebleken uit de besluiten die genomen
zijn tegen deze bemiddelingsbedrijven.

Ik blijf de ontwikkelingen rondom de bemiddelingswebsites voor VOG aanvragen volgen.