Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Helvert over het bericht dat de Verenigde Naties datacentra in China gaat neerzetten

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 8 januari 2021). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1105.

Vraag 1

Herinnert u zich uw antwoorden op de schriftelijke vragen van het lid Van Helvert
over de beoogde bouw van VN-datacentra in China?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u iets uitgebreider ingaan op de taken van het UN Geospatial and Innovation Center en het International Research Center of Big Data en uiteenzetten welke data zullen worden ondergebracht in deze VN-datacentra?

Antwoord 2

Het United Nations Global Geospatial Knowledge and Innovation Centre in de Chinese stad Deqing is bedoeld om te functioneren als een multilaterale kennis-
en innovatiehub die ertoe dient om capaciteiten ten aanzien van ruimtelijke en geografische
informatie te bevorderen, gezamenlijke kennis te ontwikkelen, en om ruimtelijke en
geografische informatie op nationaal niveau te verbeteren om ontwikkelende landen
te helpen bij het realiseren van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s).
Het centrum valt onder het United Nations Department of Economic and Social Affairs (UNDESA).

Naast het United Nations Global Geospatial Knowledge and Innovation Centrein Deqing zijn op regionaal niveau drie regionale hubs opgericht, namelijk in China
(Hangzhou), Rwanda en de Verenigde Arabische Emiraten. Een vierde regionale hub wordt
opgericht in Rio de Janeiro. De regionale hubs ondersteunen het werk van het VNGlobal Platform, dat is opgericht door de VN Global Working Group on Big Data. Het hoofddoel van de regionale hub in China is het faciliteren van internationale
samenwerking bij de ontwikkeling van officiële statistieken met behulp van nieuwe
gegevensbronnen (big data) en innovatieve methoden om landen te helpen bij het meten
van de SDG's. Naast het ontwikkelen en delen van kennis over nieuwe methodes, algoritmes
en tools, wordt er ook geïnvesteerd in het geven van trainingen in het gebruik van big data
voor de gemeenschap van statistici. De regionale hubs zijn gericht op de desbetreffende
regio’s, de hub in Hangzhou richt zich met name op Zuidoost Azië en de Pacific.

Het gaat hierbij dus om technische samenwerking met activiteiten gericht op het gezamenlijk
ontwikkelen van innovatieve statistische methodologie. Hierbij worden geen vertrouwelijke
data (zoals persoonsgegevens) gedeeld. De data die mogelijk gebruikt worden bestaan
uit vrij beschikbare gegevens, zoals bijvoorbeeld scheepvaart trackinggegevens (AIS) of geografische gegevens (OpenStreetMap).

Vraag 3

Welke Nederlandse data komen bij de VN-databases in China terecht?

Antwoord 3

Buiten het mogelijke gebruik van vrij beschikbare gegevens komen er geen vertrouwelijke
Nederlandse data (zoals persoonsgegevens) bij de VN-databases in China terecht.

Vraag 4

Deelt u de mening dat de plaatsing van VN-datacentra in China, een systeemrivaal,
het land aanzienlijk veel kennis geeft over alle sociale, economische en technologische
activiteiten in de wereld en dat dit een absoluut onwenselijke situatie is?

Antwoord 4

Zoals aangegeven in de antwoorden op de vorige Kamervragen van het lid Van Helvert
over dit onderwerp ondersteunt het kabinet het zorgvuldig gebruik van data en onderzoek
dat kan bijdragen aan verbetering van het werk van de VN, de implementatie van de
SDG’s en de samenwerking tussen VN-lidstaten. Tegelijkertijd brengt het concentreren
van wereldwijde datastromen over topografie, infrastructuur en menselijk gedrag in
een enkel land mogelijk kwetsbaarheden met zich mee. Technologische ontwikkelingen,
bijvoorbeeld op het gebied van big data, spelen immers een rol in de machtsbalans
tussen landen. In algemene zin acht het kabinet het van belang dat er duidelijke en
controleerbare afspraken komen over de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid
van gegevens.

In het geval van de genoemde VN-datacentra in China ligt de focus op internationale
samenwerking met als doel mogelijkheden te ontwikkelen die de doelstellingen van de
VN ten goede komen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en UNDESA hebben
aangegeven dat de data die worden verzameld geen Nederlandse persoonsgegevens bevatten.
Door de goede contacten met UNDESA en gelijkgezinde landen is het kabinet in staat
om eventuele zorgpunten te signaleren en aan te kaarten, mocht daar in de toekomst
sprake van zijn.

Vraag 5

Klopt het dat er intentieverklaringen zijn getekend tussen de Chinese overheid en
de VN Department of Economic and Social Affairs, zonder dat er duidelijke en controleerbare afspraken zijn gemaakt over de beschikbaarheid,
integriteit en vertrouwelijkheid van gegevens? Deelt u de mening dat dit een vreemde
gang van zaken is?

Antwoord 5

In april 2019 hebben UNDESA en de Chinese overheid een intentieverklaring getekend om de regelingen en modaliteiten
voor de oprichting van het centrum in Deqing verder te ontwikkelen. Op dit moment
wordt er nog gewerkt aan de verdere ontwikkeling van een memorandum van overeenstemming
(MoU) en een gastlandovereenkomst (HCA) tussen de VN en de regering van China. Met
betrekking tot de regionale hub in Hangzhou tekenden UNDESA en het Chinese Nationaal
Bureau voor de Statistiek in juni 2019 een intentieverklaring, het MoU werd getekend
op 7 december 2020.

Het kabinet erkent het belang van duidelijke en controleerbare afspraken over de beschikbaarheid,
integriteit en vertrouwelijkheid van gegevens. De bestaande intentieverklaringen tussen
UNDESA en de Chinese overheid zijn algemene voorbereidende documenten, die een raamwerk
bieden voor samenwerking, waarbij de noodzakelijke zorgvuldigheidsvereisten in acht
worden genomen.

Vraag 6

Is het besluit om de datacentra in China te plaatsen definitief? Zo ja, hoe is de
VN tot dit besluit gekomen? Zo nee, in hoeverre kunnen de VN-lidstaten nog voor een
andere locatie kiezen?

Antwoord 6

Zoals aangegeven in de antwoorden op de vorige Kamervragen van het lid Van Helvert
over dit onderwerp heeft de VN de besluiten bevestigd. Deze zijn m.b.t. het Geospatial Knowledge and Innovation Centre genomen door alle VN-lidstaten onder begeleiding van het VN Committee of Experts on Global Geospatial Information Management (UN-GGIM), dat valt onder ECOSOC en m.b.t. de regionale hub door de VN Global Working Group on Big Data, een intergouvernementele werkgroep waaraan 30 landen en 16 internationale organisaties
aan deelnemen, waaronder Nederland. De VN Global Working Group on Big Data valt onder de auspiciën van de VN Statistical Commission, die op zijn beurt onder de ECOSOC valt.

Vraag 7

Herinnert u zich de beleidsnotitie Nederland-China: Een nieuwe balans, waarin u het volgende aangeeft: «In de samenwerking met China blijkt het lastig
om bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting en respect voor eigendom en data overeind
te houden. De Nederlandse overheid zal daarom beheersmaatregelen nemen, waar mogelijk
in EU-kader of via multilaterale afspraken»? Hoe past de plaatsing van VN-datacentra
in China binnen deze probleemstelling?2

Antwoord 7

Zoals aangegeven in het antwoord op de vorige Kamervragen van het lid Van Helvert
acht het kabinet het van belang dat er duidelijke en controleerbare afspraken komen
over de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van gegevens. Het CBS en
UNDESA hebben aangegeven dat de data die worden verzameld geen Nederlandse persoonsgegevens
bevatten. Door de goede contacten met UNDESA en gelijkgezinde landen is het kabinet
in staat om eventuele zorgpunten te signaleren en aan te kaarten, mocht daar in de
toekomst sprake van zijn.

Op dit moment voorziet het kabinet in dit verband geen problemen omdat er vooral sprake
is van technische samenwerking, er geen vertrouwelijke Nederlandse data worden gebruikt
en er nauw contact is met de betrokken partijen. Het kabinet blijft de ontwikkelingen
uiteraard nauwgezet volgen.

Vraag 8

Heeft Nederland bij de VN, in het licht van bovenstaande uitspraak, geprobeerd de
plaatsing van deze datacentra in China te voorkomen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Nee. Het kabinet beschikt op dit moment niet over de indicatie dat er zwaarwegende
redenen zijn om de plaatsing van deze centra in China te voorkomen.

Vraag 9

Welke andere beheersmaatregelen bent u bereid te nemen om te voorkomen dat Nederlandse
(big-)data in China terechtkomt? Bent u bereid bij de VN aan te geven dat Nederland
geen data zal delen met de VN indien de VN-datacentra in China worden neergezet?

Antwoord 9

Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 komen er geen vertrouwelijke Nederlandse
data bij de VN-databases in China terecht. Het kabinet hecht veel waarde aan bescherming
van persoonsgegevens en privacybescherming en werkt nauw samen met EU-partners ter
uitvoering van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Het Centraal Bureau
voor Statistiek (CBS), dat in Nederland over deze data beschikt, levert nooit herkenbare
gegevens aan derden, ook niet aan andere overheidsinstellingen. Ook in samenwerking
met de VN en andere landen, waaronder China, waarborgt het deze standaard.

Vraag 10

Bent u bereid om bij de eerstvolgende Raad Buitenlandse Zaken en NAVO-bijeenkomst
deze kwestie op de agenda te plaatsen en te pleiten voor een gemeenschappelijke stellingname
tegen de plaatsing van de VN-datacentra in China?

Antwoord 10

Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 7 beschikt het kabinet op dit moment niet
over de indicatie dat er sprake is van vergaande problematische ontwikkelingen. Het
kabinet blijft de ontwikkelingen echter nauwgezet volgen en zal in de toekomst de
optie open houden dit onderwerp te agenderen mocht daarvoor een concrete aanleiding
zijn.