Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Aukje de Vries en Remco Dijkstra over het bericht ‘Uitbaggeren van het Westgat is weer nodig’

Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
2 november 2020).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Uitbaggeren van het Westgat is weer nodig»?1 Wat vindt u van het bericht?

Antwoord 1

Ja, ik ben ermee bekend. Bij de beantwoording van de vragen 2 en 3 ga ik op het bericht
in.

Vraag 2

Wanneer is het Westgat voor het laatst uitgebaggerd door Rijkswaterstaat? Klopt het
dat dit voor het laatst twee jaar geleden (2018) is gebeurd?

Antwoord 2

Het Westgat is in 2018 op verzoek van de regio als pilot eenmalig uitgebaggerd in
opdracht van het Havenbedrijf Lauwersoog en niet in opdracht van Rijkswaterstaat.
De baggerwerkzaamheden zijn gefinancierd door de betrokken regionale partijen: provincies
Fryslân en Groningen, de gemeenten Het Hogeland en Noardeast-Fryslân, het Havenbedrijf
Lauwersoog en de Visafslag Lauwersoog.

Vraag 3

Hoe heeft het regulier baggeren van het Westgat de afgelopen twee jaar plaatsgevonden?
Hoe wordt het regulier baggeren bij het Westgat uitgevoerd en hoe vaak? Wat is de
planning voor het baggeren en het op diepte houden van het Westgat?

Antwoord 3

Er is geen sprake van regulier baggeren van het Westgat. In 2018 is eenmalig als pilot,
in opdracht van het Havenbedrijf Lauwersoog, een drempel in de buitendelta weggehaald,
nadat die door aanzanding te ondiep voor de gebruikers was geworden.

Vraag 4

Wat vindt u van de oproep om «werk met werk» te maken? Welke mogelijkheden ziet u
daartoe? In hoeverre zou dit goedkoper kunnen zijn?

Antwoord 4

Ik ondersteun de oproep om zaken zo (kosten)efficiënt mogelijk aan te pakken. Er is
bij de pilot van het Westgat in 2018 verkend in hoeverre het mogelijk zou zijn om
het zand dat vrijkomt door het baggeren van het Westgat te gebruiken voor kustonderhoud
(in het kader van veiligheid) door middel van zandsuppleties bij bijvoorbeeld Ameland
of Schiermonnikoog. Kustonderhoud wordt uitgevoerd met twee doelstellingen: het onderhoud
van de basiskustlijn (de kustlijn op dezelfde plek houden) en het meegroeien van het
kustfundament met de zeespiegel (aanvullen van de zandvoorraad). De doelstellingen
voor het kustfundament worden alleen gehaald als er zand van buiten het kustfundament
(de NAP -20 meter lijn) wordt gebruikt. Het gebruiken van zand van binnen het kustfundament
(dus van een lagere diepte, zoals uit Westgat) draagt niet bij aan dit doel en kan
dus niet worden gebruikt.

Vraag 5

Hoe moet dit bericht worden gezien in relatie tot de aangenomen motie Aukje de Vries
c.s. d.d. 11 december 2019 waarin «de regering wordt verzocht de bereikbaarheid van
de Waddeneilanden en Waddenhavens in beleidsstukken aan te merken als van maatschappelijk
en economisch belang» (Kamerstuk 29 684, nr. 198)? Bent u het eens dat het dan ook van maatschappelijk en economisch belang is om
in de uitvoering ook de bereikbaarheid van de Waddeneilanden en Waddenhavens te waarborgen
en te regelen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Met de ontwerpAgenda voor het Waddengebied 20502 (Agenda) is invulling gegeven aan de motie van het lid De Vries c.s.3 waarin de regering wordt verzocht de bereikbaarheid van de Waddeneilanden en Waddenhavens
in beleidsstukken aan te merken als van maatschappelijk en economisch belang. In de
Agenda wordt onderkend dat bereikbaarheid van groot belang is voor de economie en
de leefbaarheid. Het uitgangspunt voor de bereikbaarheid in het Waddengebied is dat
er zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van de natuurlijke geulen. De vaargeulen
in de buitendelta’s (waaronder het Westgat) worden gemarkeerd door boeien die af en
toe, vanwege de dynamiek in het gebied, verlegd moeten worden. In de eerder aan u
meegezonden kopie van de brief aan het college van gedeputeerde staten van Groningen
van 10 juli 20174 is aangegeven dat Rijkswaterstaat geen baggerwerkzaamheden verricht in de dynamische
buitendelta’s. Conform de uitgangspunten uit de Nationale Omgevingsvisie en de Agenda
wordt de Rijksinzet omtrent duurzame bereikbaarheid van de Waddeneilanden en de Waddenhavens
vastgelegd in het Nationaal Waterprogramma 2022–2027 (NWP). Toekomstige opgaves, morfologische
ontwikkelingen en ontwikkelingen in de scheepvaart en mobiliteit kunnen worden verkend
als onderdeel van het Uitvoeringsprogramma van de Agenda, daarbij rekening houdend
met onder meer de impact op de natuur.

Vraag 6

Bent u het eens dat het op diepte houden van het Westgat van belang is voor de bereikbaarheid
van Lauwersoog en dus ook van belang is voor de economie in het gebied?

Antwoord 6

De bereikbaarheid van de haven van Lauwersoog is belangrijk voor de regionale economie.
De eindevaluatie van de pilot in 2021 zal de betrokken regionale partijen inzicht
geven in de kosten en baten van de eenmalige verdieping van het Westgat.

Door de provincie Groningen is in september 2020 – namens de betrokken partijen –
een tussenevaluatie van de pilot het Westgat uitgebracht. In die tussenevaluatie staat
dat de baggeringreep bij het Westgat een versterkend effect heeft (gehad) op de economische
betekenis van de haven. Totdat de eindevaluatie van de pilot heeft plaatsgevonden,
kunnen echter nog geen definitieve conclusies worden getrokken.

Vraag 7

Kunt u aangeven wat de (economische) effecten zijn geweest van het baggeren van het
Westgat? Bent u het met de havendirecteur van Lauwersoog eens dat het baggeren een
succes was en de bedrijven en regio daarvan geprofiteerd hebben?

Antwoord 7

Zie de beantwoording onder vraag 6.

Vraag 8

Bent u bereid om deze vragen één voor één te beantwoorden en in ieder geval ruim voor
het algemeen overleg Wadden?

Antwoord 8

Ja, bij deze.