Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Gijs van Dijk over “verbod op blootstellen jongeren aan coronavirus".

Antwoord van Staatssecretaris Van ’t Wout (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
15 oktober 2020).

Vraag 1

Klopt het dat het coronavirus onder de biologische agentia van categorie 3 valt?

Antwoord 1

Ja, dat klopt. De Europese Commissie heeft in samenspraak met het Europees parlement
en de Raad op 3 juni via een (wijziging) update van de Richtlijn voor biologische
agentia SARS-CoV-2 opgenomen in de lijst van biologische agentia waarvan bekend is
dat deze bij de mens infectieziekten kunnen verwekken. In het Arbeidsomstandighedenbesluit
wordt expliciet verwezen naar de categorie-indeling in de Europese Richtlijn. SARS-CoV-2,
het nieuwe coronavirus dat het ziektebeeld COVID-19 veroorzaakt, wordt in de Richtlijn
geclassificeerd als biologisch agens in categorie 3.

Vraag 2

Wat is de reden dat het coronavirus in categorie 3 is geplaatst en het ebolavirus
onder categorie 4 valt?

Antwoord 2

De plaatsing van SARS-CoV-2 in categorie 3 biologische agentia, oftewel het virus
dat COVID-19 veroorzaakt, is in overeenstemming met de classificatie van MERS-CoV
en SARS-CoV-1, die ook in categorie 3 zijn geplaatst. Categorie 4 wordt slechts voorbehouden
voor heel bijzondere pathogenen, zoals bijvoorbeeld het ebolavirus of het pokkenvirus.
Bij een categorie 4 pathogeen wordt ervan uitgegaan dat blootstelling eraan ernstige
ziekte zal veroorzaken met grote kans op verspreiding, zonder behandel- of preventiemogelijkheden.
Voor categorie 3 pathogenen geldt dat ze mogelijk ernstige infectie veroorzaken met kans op verspreiding en zijn er wel mogelijkheden
tot behandeling of preventie. SARS-CoV-2 kan ernstige infectie veroorzaken, maar doet
dat bij het overgrote deel van de geïnfecteerden niet.

Vraag 3

Klopt het verder dat werknemers, jonger dan 18 jaar, volgens het Arbeidsomstandighedenbesluit
(artikel 4.105), niet mogen worden blootgesteld aan biologische agentia van categorie
3 of 4?

Antwoord 3

Ja, dat klopt. Artikel 4.105, tweede lid van het Arbeidsomstandighedenbesluit verbiedt
werkgevers jeugdige werknemers te laten werken met biologische agentia van categorie
3 of 4. Daarnaast verbiedt het werkgevers jeugdige werknemers werkzaamheden uit te
laten voeren waarbij zij blootgesteld worden aan biologische agentia van categorie
3 of 4.

Artikel 4.105 van het Arbeidsomstandighedenbesluit dient te worden gelezen in het
licht van afdeling 9 van hoofdstuk 4 van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Uit artikel
4.85, eerste lid, van het Arbeidsomstandighedenbesluit, en de toelichting daarbij,
volgt dat afdeling 9 zich richt op biologische agentia die specifiek bij de arbeid
van een werknemer (kunnen) voorkomen. Gedoeld wordt dan bijvoorbeeld op werkzaamheden
op de COVID-19-afdeling van een ziekenhuis. Artikel 4.105 dient daarom zo te worden
gelezen dat jeugdige

werknemers niet mogen worden ingezet voor werkzaamheden waarbij specifiek risico bestaat op blootstelling aan biologische agentia van categorie 3 of 4.

Vraag 4, 5

Wat zijn de gevolgen voor al die jonge maaltijdbezorgers en supermarktmedewerkers
die onbeschermd hun werk moeten doen? Welke maatregelen dienen werkgevers te nemen
om te voorkomen dat jongeren onder de 18 jaar worden blootgesteld aan het coronavirus?

Welke maatregelen neemt de Inspectie SZW om artikel 4.105 van het Arbeidsomstandighedenbesluit
te handhaven? Informeert de Inspectie SZW bijvoorbeeld sectoren proactief waar veel
jongeren werken en er een risico is van blootstelling aan het coronavirus?

Antwoord 4, 5

Voor werknemers als maaltijdbezorgers en supermarktmedewerkers geldt dat de werkzaamheden
die zij verrichten geen werkzaamheden betreffen waarbij COVID-19 een specifiek bij
de arbeid voorkomend biologisch agens is, waardoor de algemene zorgplicht geldt. Op
grond van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) heeft de werkgever een zorgplicht,
die inhoudt dat de werkgever de werknemer in staat stelt zijn werk veilig en gezond
te doen. Dit betekent dat de werkgever inventariseert welke risico’s er zijn en hoe
hij deze gaat aanpakken. De werknemers dienen te weten welke maatregelen er gelden
en zich ook te houden aan de regels die gesteld zijn.

Het is voorts van algemeen belang voor alle werkenden ongeacht de leeftijd dat de
maatregelen van het RIVM worden gevolgd om verdere verspreiding van het coronavirus
tegen te gaan. De Inspectie SZW heeft op basis van de Arbowet nu al mogelijkheden
om werkgevers aan te spreken op hun zorgplicht richting werknemers tot het treffen
van maatregelen in verband met COVID-19. Daarnaast wordt in het wetsvoorstel Wet tijdelijke
maatregelen COViD-19 een tijdelijke wijziging van artikel 28 Arbowet voorgesteld,
waarbij de Inspectie SZW werkzaamheden kan stilleggen als werkgevers in ernstige mate
niet de noodzakelijke maatregelen treffen die nodig zijn om de kans op besmetting
met COVID-19 te voorkomen of te beperken. Aanvullend op de tijdelijke wijziging van
de Arbeidsomstandighedenwet wordt voorzien in een tijdelijke aanvulling op artikel
3.2 (arbeidsplaats) Arbeidsomstandighedenbesluit. Het accent ligt daarbij met name
op het creëren van een voor de werknemers veilige arbeidsplaats. Niet naleven van
de Arbobesluit-verplichtingen is beboetbaar gemaakt.

De werkgever is verantwoordelijk om de risico’s bij de arbeid te voorkomen of te beperken
en in te grijpen wanneer nodig. Dit geldt tevens voor het inperken van mogelijkheden
van blootstelling aan het nieuwe coronavirus onder alle werknemers, onder wie ook
de jonge maaltijdbezorgers en supermarktmedewerkers. De Inspectie SZW houdt daar toezicht
op. Dit doet zij risicogericht en programmatisch. Als de werkgever niet de nodige
voorzorgsmaatregelen treft, kan de werknemer, ondernemingsraad, personeelsvertegenwoordiging
of vakbond een melding doen bij Inspectie SZW. Indien daartoe aanleiding is, kan zij
een inspectie ter plekke uitvoeren.

Vraag 6

Hoe verhoudt deze classificatie van het coronavirus en het Arbeidsomstandighedenbesluit,
zich tot de algemene richtlijn dat jongeren tot 18 jaar in Nederland geen 1,5 meter
afstand hoeven te houden?

Antwoord 6

Het nieuwe coronavirus verspreidt zich volgens het RIVM vooral onder volwassenen en
van volwassen familieleden naar kinderen. Verspreiding van COVID-19 onder kinderen
onderling en naar volwassenen komt minder vaak voor. Over het algemeen geldt: hoe
jonger het kind, hoe minder groot de rol bij de verspreiding van het virus. Jongeren
van 13 tot 18 jaar hoeven daarom onderling geen 1,5 meter afstand te houden, maar
wel tot volwassenen.

Hoewel verspreiding van COVID-19 onder kinderen naar volwassenen minder vaak voorkomt,
is het nog steeds van belang dat zij, indien het geen huishouden betreft, wel afstand
houden tot volwassenen, aangezien de mogelijkheid tot verspreiding nog steeds een
rol speelt. De classificatie van het nieuwe coronavirus en het Arbeidsomstandighedenbesluit
zijn gericht op werkzaamheden waarbij specifiek het risico op blootstelling aan COVID-19
bestaat. De algemene richtlijn dat jongeren onder de 18 geen afstand hoeven te houden,
is niet gericht op arbeidssituaties waarin specifiek risico op blootstelling aan COVID-19
bestaat. In die arbeidssituaties dienen jeugdige medewerkers niet te worden ingezet.