Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Alkaya en Van Kent over het bericht dat banken mogen discrimineren op leeftijd

Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 8 oktober 2020).

Vraag 1

Deelt u de mening dat discriminatie in welke vorm dan ook verboden is en aangepakt
dient te worden?

Antwoord 1

Discriminatie is in Nederland verboden en het kabinet zet zich in om alle vormen van
discriminatie aan te pakken. Mijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
heeft uw Kamer bij brief van 15 juni 2020 geïnformeerd over de voortgang van de kabinetsaanpak
van discriminatie. In de brief staat dat de kerngedachte van de fundamentele gelijkwaardigheid
van mensen niet voor niets is verankerd in het eerste artikel van onze Grondwet. Het
is en blijft van onverminderd belang om discriminatie te voorkomen en te bestrijden,
zowel de meer zichtbare en meetbare vormen, als de meer subtiele mechanismen van uitsluiting
die in de weg staan aan werkelijke gelijke kansen. Tevens is aangegeven dat het kabinet
zich zal blijven uitspreken tegen elke vorm van discriminatie.1 Als Minister van Financiën sluit ik mij hier vanzelfsprekend bij aan.

Vraag 2, 3, 4

Hoe reageert u op het bericht dat banken volgens het Klachteninstituut Financiële
Dienstverlening (Kifid) mogen discrimineren op basis van leeftijd?2

Hoe verhoudt deze uitspraak zich met Artikel 1 van de Grondwet?

Kunt u verslag doen van en toelichten hoe deze zaak bij het ifid is verlopen en op
basis waarvan het Kifid is gekomen tot dit oordeel?

Antwoord 2, 3, 4

Ik heb kennis genomen van de uitspraak van het Kifid met zaak nummer 2020-703. De
uitspraak is voor eenieder online in te zien in het uitsprakenregister van het Kifid.3 In mijn eigen woorden – kort weergegeven – betreft de zaak een consument (en/of zijn
mederekeninghouder) met een leeftijd tussen de eenenzestig en zevenenzestig jaar.
Zijn aanvraag voor het product Rood Staan is door de bank afgewezen omdat zijn leeftijd
voor een onzekere inkomenssituatie zorgt. Volgens de consument is er sprake van leeftijdsdiscriminatie.
De bank heeft toegelicht dat het beleid erop is gericht klanten te behoeden voor het
aangaan van kredieten die zij mogelijk op een later tijdstip niet kunnen terugbetalen.
De bank heeft naar voren gebracht dat in de betreffende leeftijdsfase veel mensen
met pensioen gaan, wat het inkomen fors kan doen veranderen. Daarom wordt inkomensonzekerheid
gekoppeld aan de leeftijd van deze personen. Verder is door de bank toegelicht dat
voor dit product slechts een summiere, geautomatiseerde toets wordt verricht die niet
voldoende inzicht geeft in pensioengerechtigdheid en invloed op het inkomen.

Het Kifid heeft de uitspraak als volgt samengevat: «Consument heeft de kredietfaciliteit
Rood Staan aangevraagd en de Bank heeft zijn aanvraag afgewezen omdat de leeftijd
van Consument voor een onzekere inkomenssituatie zorgt. Gelet op de omstandigheden
van het geval is dit niet in strijd met de redelijkheid en billijkheid en ook is het
beleid van de Bank niet in strijd met discriminatiewetgeving. De Commissie is dan
ook van oordeel dat de Bank het product op die grond mocht weigeren. De gevorderde
correctie van de productbeperking wordt afgewezen. Enkele klachten van Consument over
de communicatie en klachtenprocedure van de Bank zijn wel gegrond, maar kunnen niet
leiden tot toewijzing van de vordering.»

Ik heb geen zicht op het verloop van individuele processen. Als Minister van Financiën
spreek ik mij niet uit over uitspraken in individuele gevallen van onafhankelijke
geschillenbeslechtingsinstanties, waaronder deze uitspraak van het Kifid.

Vraag 5

Zal deze uitspraak en bijbehorend proces worden meegenomen in de lopende evaluatie
van het Kifid door SEO?

Antwoord 5

Deze zaak wordt niet meegenomen in de evaluatie die door SEO Economisch Onderzoek
wordt uitgevoerd. De evaluatie ziet op de dienstverlening van het Kifid, waarbij onder
andere wordt gekeken naar de kwaliteit, onafhankelijkheid, transparantie en kosten
van de klachtenafhandeling door het Kifid. In de evaluatie worden enkele zaken steekproefsgewijs
beoordeeld op de wijze van klachtenafhandeling. Door middel van dossieranalyse vormt
SEO een oordeel over de laagdrempeligheid van de klachtbehandeling en de begrijpelijkheid
voor de consument. De evaluatie ziet niet op de inhoudelijke juridische beoordeling
van uitspraken van het Kifid in individuele zaken.

Vraag 6

Wat gaat u doen om alle vormen van discriminatie, en dus ook leeftijdsdiscriminatie,
in de financiële sector te vinden en aan te pakken?

Antwoord 6

Zie het antwoord op vraag 1. Wanneer een consument een klacht heeft over een financieel
product of financiële dienst – zo ook over vermeende leeftijdsdiscriminatie – kan
de consument de klacht voorleggen aan de civiele rechter of het Kifid.

Vraag 7

Deelt u de mening dat banken al genoeg winst maken, ook zonder te discrimineren? Hoe
gaat u de grootbanken dwingen het door deze leeftijdsdiscriminatie aangetaste vertrouwen
in hen te herstellen?

Antwoord 7

Vertrouwen is essentieel voor het goed functioneren van de financiële sector. In dit
kader is het van belang dat de sector laat zien dat zij haar speciale maatschappelijke
rol en verantwoordelijkheden serieus neemt. Financiële instellingen moeten hun klanten
en de samenleving vakkundig en fatsoenlijk bedienen. Ik doe dan ook een beroep op
banken om oog te hebben voor de menselijke maat door samen met de klant te kijken
wat er wél mogelijk is op basis van de individuele situatie. Ik heb de dienstbaarheid
van de financiële sector aan de samenleving, zowel aan burgers als aan bedrijven,
daarom tot het centrale thema van mijn agenda voor de financiële sector gemaakt.4