Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Sjoerdsma, Ploumen, Voordewind, Van Ojik en Van Helvert over het bericht ‘VS zet hoofdaanklager Internationaal Strafhof op zwarte lijst’

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 2 oktober 2020).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «VS zet hoofdaanklager Internationaal Strafhof op zwarte
lijst»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u vooraf geïnformeerd door de Verenigde Staten van Amerika dat ze deze stap ook
daadwerkelijk gingen nemen?

Antwoord 2

Nederland is kort van te voren op de hoogte gesteld door de Amerikaanse ambassade.

Vraag 3

Welke stappen heeft u de afgelopen maanden bilateraal genomen om deze sancties te
voorkomen?

Antwoord 3

Het Kabinet heeft de VS de afgelopen maanden verschillende malen publiek en achter
de schermen gevraagd deze kwestie niet verder te escaleren, de aan medewerkers van
het Strafhof opgelegde reisbeperkingen in te trekken en geen verdergaande sancties
op te leggen. Dit is zowel in Den Haag via de Amerikaanse ambassade als in Washington
gebeurd, en direct door mijzelf in gesprek met Secretary of State Pompeo.

Vraag 4

Welke stappen heeft u de afgelopen maanden in Europees Unieverband genomen om deze
sancties te voorkomen?

Antwoord 4

In april heeft Nederland deelgenomen aan een door de EU georganiseerde VTC met State
Department waarin Nederland de VS heeft opgeroepen geen verdere maatregelen te nemen
en de steun van de EU lidstaten aan het Hof heeft onderstreept. Nederland heeft de
door de VS opgelegde reisbeperkingen en de dreiging van verdergaande sancties tegen
het Hof daarnaast in verschillende EU-besprekingen opgebracht en op de agenda gezet.
De dag voorafgaand aan het aankondigen van de nieuwe VS-sancties in september jl.
heeft Nederland nog een bijeenkomst georganiseerd met 9 Europese lidstaten over de
verwachte aanscherping van de Amerikaanse sancties en onze reactie hierop.

Bovendien heeft Nederland in EU-verband opgeroepen tot maatregelen om het ICC zoveel
mogelijk te beschermen tegen deze VS-sancties. Zo heeft Nederland onder andere de
Europese Commissie gevraagd het toevoegen van de sancties aan de bijlage van de Antiboycotverordening
van de EU in overweging te nemen. Dit is ook door andere lidstaten opgebracht tijdens
een EU-vergadering. Het toevoegen van de Amerikaanse sancties tegen het Strafhof aan
de Antiboycotverordening is uiteindelijk een beslissing van de Commissie, maar NL
acht het van belang dat de Commissie van ons en zoveel mogelijk andere gelijkgezinde
lidstaten hoort dat deze toevoeging gewenst wordt geacht.

Vraag 5

Ben u het eens dat dit een aanval is op het internationaal recht in het algemeen en
het internationaal strafrecht in het bijzonder, en dat dit de missie van het Internationaal
Strafhof, namelijk het voorkomen van straffeloosheid, ernstig in de weg staat?

Antwoord 5

Ja, en dit is ook zo aan de VS gecommuniceerd. Voor het Kabinet is het meest belangrijke
dat het Strafhof zijn werk kan blijven doen. Daartoe zijn dan ook verschillende stappen
gezet de afgelopen maanden, zie hierover vragen 9 en 10.

Vraag 6

Bent u het eens dat het opleggen van sancties tegen personeel van het Internationaal
Strafhof ontoelaatbaar is?

Antwoord 6

Zoals gezegd vindt Nederland de sancties verontrustend. Nederland is teleurgesteld
dat de VS verdergaande sanctiemaatregelen heeft genomen, ondanks onze oproep, en die
van de bredere internationale gemeenschap, om dit niet te doen.

Vraag 7

Bent u het eens dat Nederland als gastland van het Internationaal Strafhof, en u als
Minister van buitenlandse zaken van dit gastland, een bijzondere plicht heeft om het
Internationaal Strafhof te beschermen tegen maatregelen die het functioneren van dit
hof belemmeren?

Antwoord 7

Naast zijn verplichtingen als een van de 123 verdragspartijen bij het Statuut van
Rome heeft Nederland als gastland de verantwoordelijkheid het Hof onafhankelijk, veilig
en naar behoren te laten functioneren, zoals is vastgelegd in Zetelverdrag.

Vraag 8

Bent u het eens dat u diezelfde plicht heeft om internationaal uw blijk te geven van
het belang van het Internationaal Strafhof, en zal u daarom stellig in het verweer
komen tegen dergelijke sancties?

Antwoord 8

Ik onderstreep het belang van het Internationaal Strafhof, en het belang dat Nederland
hecht aan de strijd tegen straffeloosheid in het algemeen, vaak in internationaal
verband. Premier Rutte heeft het belang van het Strafhof vorige week nog in zijn speech
genoemd tijdens de opening van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, en
ik nam zelf deel aan een bijeenkomst van het Informal Ministrial Network of the ICC, een informele groep van landen die actief hun steun aan het Strafhof betuigen, waar
ik opnieuw mijn zorgen over de sancties heb uitgesproken en alle aanwezige landen
heb opgeroepen het Hof te blijven steunen.

Vraag 9

Welke stappen bent u van plan te nemen om ervoor zorg te dragen dat de personen die
onder deze sancties vallen daar zo min mogelijk last van ervaren?

Antwoord 9

Afgelopen maanden is nauw contact onderhouden met het Strafhof, verschillende banken
en onze Europese partners. Met het Hof is bekeken wat nodig is om zijn werkzaamheden
in de strijd tegen straffeloosheid te blijven uitvoeren. Met verschillende banken
is de mogelijke impact van sancties op het Hof besproken en is het belang van het
werk van het Hof, evenals voortzetting van de bancaire dienstverlening aan het Hof
en zijn medewerkers, onderstreept. Deze gesprekken worden voortgezet zolang de sancties
van kracht blijven.

Vraag 10

Herinnert u zich dat u aankondigde «vervolgstappen» te zullen nemen indien de Verenigde
Staten daadwerkelijk over zou gaan tot het instellen van deze sancties? Welke vervolgstappen
bent u bereid te nemen?

Antwoord 10

Zoals gezegd is Nederland met de Europese Commissie in gesprek over het toevoegen
van de sancties aan de bijlage van de Antiboycotverordening van de EU. Deze optie
is ook tijdens een EU-vergadering aan de orde gekomen, en de Commissie brengt op dit
moment opties in kaart over dit onderwerp. Toevoeging van de executive
order die de basis vormt voor de sancties tegen het Strafhof aan de bijlage van de Antiboycotverordening
van de EU zou een belangrijk politiek signaal geven.

Vraag 11

Bent u bereid de Verenigde Staten bilateraal er op aan te spreken en hen ertoe op
te roepen deze sancties direct van tafel te halen?

Antwoord 11

Ja, dat is ook direct gedaan na invoering van de sancties.

Vraag 12

Bent u bereid direct te pleiten voor een verklaring van de Europese Unie met deze
strekking?

Antwoord 12

Dat heb ik gedaan. De Hoge Vertegenwoordiger heeft daarop een statement uitgebracht.