Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Bisschop, Rog en Van Meenen over LVS-instrumenten

Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media) (ontvangen 2 september
2020).

Vraag 1

Op basis van welke regelgeving stelt u dat de Expertgroep Toetsen PO de kwaliteit
van alle LVS-instrumenten1 beoordeelt en zou moeten beoordelen, terwijl zowel de Wet op het primair onderwijs
als het daarop gebaseerde Toetsbesluit enkel toetsen (en reeksen van toetsen) kent?2 Waarom wijkt u af van uw opvatting in de brief van 6 juli 2018 waarin u stelde dat
hiervoor eerst een wijziging van het Toetsbesluit nodig is?3

Antwoord 1

Met de in het Toetsbesluit PO en de WPO beschreven «toetsen en reeksen van toetsen»
binnen het LVS worden meetinstrumenten bedoeld die de groei van een leerling in kaart
brengen. Niet alleen schoolse toetsen, die met pen en papier worden afgenomen, maar
ook observatie-instrumenten die worden ingezet om de groei van een leerling in kaart
te brengen, vallen daarom onder de «toetsen in het LVS». De Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap schreef in de brief die u aanhaalt ook: «Scholen kunnen binnen
een LVS zowel schoolse toetsen met opgaven gebruiken als observatie-instrumenten.»
De Expertgroep geeft een kwaliteitsoordeel over observatie-instrumenten die in het
LVS worden gebruikt. Met deze instrumenten kan immers de groei van een leerling in
kaart worden gebracht. De voorgestelde aanpassing van het Toetsbesluit PO, zoals in
de brief opgenomen, heeft betrekking op een wijziging van de geldende regelgeving,
waarmee wordt beoogd dat scholen die ervoor kiezen om toetsen (of: volginstrumenten)
uit het LVS in te zetten om de groei van kleuters in kaart te brengen, slechts gebruik
kunnen maken van observatie-instrumenten en niet van schoolse toetsen met opgaven.
Op basis van de huidige regels geldt dat scholen binnen het LVS voor alle leerlingen,
dus ook voor kleuters, gebruik kunnen maken van zowel schoolse toetsen met opgaven
als observatie-instrumenten. Een wijziging van het Toetsbesluit PO is nodig, zodat
voor kleuters alleen observatie-instrumenten in aanmerking kunnen komen voor goedkeuring
door de Expertgroep.

Vraag 2

Hoe is uw opmerking dat alle instrumenten waarmee de ontwikkeling van leerlingen gevolgd
wordt door de Expertgroep Toetsen PO erkend moeten worden te verenigen met uw eerdere
stelling dat scholen vrij zijn allerlei instrumenten en methoden te gebruiken, al
dan niet zelf ontwikkeld, en de verzamelde informatie in het LVS op te nemen?4 Onderkent u dat het zonder wetswijziging niet mogelijk is de vrijheid van scholen
om het leerlingvolgsysteem te vullen, bijvoorbeeld met observatieverslagen, niet verder
beperkt kan worden dan de huidige wettelijk normen voor (reeksen van) toetsen?

Antwoord 2

De informatie in het door u aangehaalde nieuwsbericht bevat helaas een onjuistheid.
Het klopt dat scholen zelf mogen bepalen welke instrumenten zij inzetten (bijvoorbeeld
observaties, gesprekjes of spelletjes) om na te gaan hoe kleuters er nu voor staan.
Op basis van deze instrumenten kan een leraar bijvoorbeeld besluiten of een kleuter
wat extra hulp nodig heeft. Juist omdat de groei van kleuters sprongsgewijs verloopt
is het echter niet passend op basis van deze informatie de groei van kleuters in een
LVS op te nemen. Indien een school in het LVS wel de groei van kleuters in kaart wil
brengen moeten hiervoor instrumenten worden gebruikt die een positief kwaliteitsoordeel
hebben gekregen van de Expertgroep. Dit is in lijn met de huidige wettelijke normen
voor het LVS.

Vraag 3

Deelt u de mening dat een eigenstandig beoordelingskader voor observatie-instrumenten
nodig is en niet slechts een naamwijziging van het oude beoordelingskader voor LVS-toetsen?
Kunt u aangeven welke inhoudelijke wijzigingen specifiek voor de beoordeling van observatie-instrumenten
zijn doorgevoerd en op grond waarvan deze keuzes zijn gemaakt?

Antwoord 3

Er is geen reden om aparte beoordelingskaders op te stellen voor observatie-instrumenten
en andere onderwijskundige meetinstrumenten. Het beoordelingskader bevat algemeen
aanvaarde eisen die gesteld kunnen worden aan de betrouwbaarheid, validiteit en normering,
en de manier waarop inzicht wordt gegeven in de vorderingen van leerlingen. Deze eisen
zijn van toepassing op observatie-instrumenten en andere onderwijskundige meetinstrumenten.
In het beoordelingskader wordt wel aangegeven dat de evaluatie van betrouwbaarheid
en validiteit voor observatie-instrumenten in bepaalde opzichten specifieke aspecten
heeft die extra aandacht verdienen. Observaties kunnen minder betrouwbaar zijn dan
schoolse toetsen. Om die reden geldt als aanvullende eis voor observatie-instrumenten
dat beoordelaarsbetrouwbaarheid onderdeel is van de beoordeling over de deugdelijke
normering van een instrument. Op deze manier wordt het verlies aan betrouwbaarheid
geïdentificeerd. Dit hangt samen met het feit dat bij het maken van observaties de
objectiviteit zoveel mogelijk moet worden gewaarborgd.

Vraag 4

Hoe verhoudt uw stelling dat het beoordelingskader transparant dient te zijn zich
met het feit dat dit kader niet langer via de website te raadplegen is? Waarom volstaat
u met de verwijzing naar het beoordelingskader zonder wijziging van de regelgeving,
terwijl u eerder aangaf dat het Toetsbesluit zou moeten verduidelijken welke eisen
gelden voor observatie-instrumenten?

Antwoord 4

Vanwege een fout binnen de websiteomgeving was het beoordelingskader tijdelijk niet
beschikbaar op de website. Inmiddels is deze weer te raadplegen. Het Toetsbesluit
PO beschrijft de kwaliteitseisen van de LVS-instrumenten. Het beoordelingskader bevat
criteria en beslisregels die zijn gebaseerd op deze kwaliteitseisen. Dit staat tevens
beschreven in artikel 10 van het Instellingsbesluit Expertgroep Toetsen PO.

Vraag 5

Kunt u aangeven wat het wezenlijk verschil is tussen de situatie waartegen u bezwaar
hebt, namelijk het normeren van individuele kleuters tegen het landelijke gemiddelde
als normgroep, en dezelfde praktijk in een kleinere normgroep?

Antwoord 5

Normen geven een maat voor de relatieve positie van een leerling in een referentiepopulatie.
De referentiepopulatie wordt bepaald door het gebruiksdoel van het instrument, en
als het leerlingvolgsysteem landelijk wordt ingezet, zijn landelijke normen het meest
voor de hand liggend. Er zijn echter ook andere toepassingen denkbaar en als een leerlingvolgsysteem
zich op een specifieke, goed omschreven deelpopulatie van leerlingen richt, bepaalt
dat de referentiepopulatie. Een referentiepopulatie mag echter niet te beperkt worden
gedefinieerd. Het kan bijvoorbeeld nooit een specifieke klas of school zijn, omdat
bij zo’n specifieke definitie de vergelijkbaarheid tussen leerlingen in verschillende
klassen of scholen niet te verdedigen is.

Vraag 6

Waarom is het toelaatbaar om bij de beoordeling het criterium van deugdelijke normering
te beperken tot relatieve normering (norm referenced tests) en om absolute normering
(criterion referenced tests) uit te sluiten? Laat het systeem van de referentieniveaus
niet zien dat de wetgever juist ook het belang van absolute normering erkent?

Antwoord 6

In het beoordelingskader worden zowel eisen gesteld aan absolute als aan relatieve
normen.

Vraag 7

Deelt u de mening dat het getuigt van zorgvuldigheid om richting scholen pas te communiceren
over verplichtingen wanneer de (wettelijke) kaders zijn vastgesteld en om tot die
tijd de facultatieve aard van de beoordelingsprocedure aan te geven? Vindt het u het
ook voor de hand liggen dat beoordelingsprocedures pas worden doorlopen wanneer de
criteria voor een ieder duidelijk kenbaar zijn?

Antwoord 7

Zoals ik beschrijf in mijn antwoorden op vraag 1 en 2 is het verplicht om observatie-instrumenten
die de groei van leerlingen in kaart brengen te laten beoordelen door de Expertgroep
Toetsen PO, en niet facultatief zoals u in deze vraag schetst. De kwaliteitseisen
van LVS-instrumenten staan beschreven in het Toetsbesluit PO. De criteria en beslisregels
die hierop zijn gebaseerd, zijn te vinden in het beoordelingskader LVS-instrumenten.