Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Asscher over de aanvullende maatregelen om het coronavirus te bestrijden

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 11 augustus
2020).

Vraag 1

Kunt u een overzicht bieden van de precieze maatregelen waar lokale overheden over
beschikken om het coronavirus te bestrijden en daarbij aangeven wanneer deze mogen
worden genomen?

Antwoord 1

De voorzitters van de veiligheidsregio’s kunnen op grond van artikel 39 Wet veiligheidsregio's
en artikel 6 lid 4 Wet publieke gezondheid maatregelen treffen ten behoeve van de
crisisbeheersing. Het gaat dan bijvoorbeeld om het sluiten van een locatie of het
beëindigen of beperken van voorzieningen voor vervoer (in overleg met de vervoerder).
Andere mogelijkheden zijn het verbinden van voorwaarden aan samenkomsten, zoals een
verdere beperking van de groepsgrootte of openingstijden aanpassen of aan (categorieën
van) inrichtingen, gebieden en locaties extra voorschriften stellen.

Lokale maatregelen moeten passend, noodzakelijk en proportioneel zijn ten behoeve
van de bestrijding van COVID-19 en er mag geen sprake zijn van doorkruising van het
rijksbeleid. De mogelijkheid om extra maatregelen te nemen past bij de lokale afweging
die nodig is, omdat er grote verschillen bestaan tussen regio's in Nederland.

Vraag 2

Kunt u verduidelijken vanaf welk aantal besmettingen de mondkapjesplicht zal worden
heroverwogen, nu het Outbreak Management Team (OMT) aangeeft dat een dergelijke heroverweging
mogelijk is? Waarom wordt dit mogelijk pas later heroverwogen in plaats van dit middel
in te zetten om het aantal besmettingen laag te houden?

Antwoord 2

Het OMT herbevestigt nu het standpunt dat het hanteren van anderhalve meter afstand
de beste maatregel is om verspreiding van het virus tegen te gaan. Mondkapjes kunnen
de anderhalve meter afstandsregel niet vervangen. Er is op dit moment een gebrek aan
eenduidig bewijs dat het verplicht gebruik van mondneuskapjes in de publieke ruimte
een positief gezondheidseffect heeft. Er zijn geen empirische onderzoeksgegevens beschikbaar
die betrekking hebben op gedrag van mensen tijdens een uitbraak/crisis. De experimenten
die op 5 augustus zijn gestart in Amsterdam en Rotterdam kunnen bijdragen aan meer
kennis over de gedragseffecten van het toepassen van mondkapjes in de praktijk.

Het OMT betrekt in haar advies wetenschappelijke inzichten en de epidemiologische
aspecten en cijfermatige ontwikkelingen van het virus. Er wordt gekeken naar het aantal
besmettingen, de reproductie en de (mogelijke) bron van de besmetting. Als zich daarin
grote wijzigingen voordoen, zoals bijvoorbeeld een enorme stijging van vermoedelijke
besmettingen in de publieke ruimte, kan dat aanleiding zijn om mogelijke maatregelen
– zoals een mondkapjesplicht – te heroverwegen. Nieuwe (wetenschappelijke) resultaten
en data en bijvoorbeeld ervaringen uit de genoemde experimenten kunnen ook betrokken
worden in het advies van het OMT en de opvolging daarvan.

Vraag 3

Hoe wordt voorkomen dat er een lappendeken aan onduidelijke lokale regels ontstaat
waardoor het nog lastiger wordt voor mensen deze te begrijpen en eraan te voldoen?
Hoe wordt de communicatiestrategie hierop aangepast?

Antwoord 3

Lokale maatregelen die betrekking hebben op algemene regels die burgers moeten naleven
zullen beperkt zijn. Andere lokale maatregelen, zoals het aanpassen van openingstijden
van horeca behoren reeds tot de bevoegdheid van een lokale bestuurder. In de landelijke
communicatie wordt gewezen op de mogelijkheid dat lokaal de mogelijkheid bestaat om
aanvullende maatregelen te treffen. Het is aan de voorzitters van de veiligheidsregio’s
om de lokale communicatie aan te passen op de geldende maatregelen in hun regio. Het
feit dat regionale maatregelen worden getroffen die passen bij de besmettingsgraad
in de regio, kan juist bijdragen aan het begrip en daarom aan het draagvlak voor de
maatregelen.

Vraag 4

Hoe wordt er gemonitord welke maatregelen worden genomen door welke gemeenten? Hoe
is de inspraak van het Rijk hierbij geregeld?

Antwoord 4

Lokale maatregelen die betrekking hebben op individuele gevallen, zoals de sluiting
van een horecagelegenheid, worden niet gemonitord. Maatregelen die een bredere impact
hebben dan alleen de eigen regio’s zullen afgestemd moeten worden met de voorzitter(s)
van de andere regio’s. Daarnaast vindt bespreking in het Veiligheidsberaad plaats.
Het Rijk is hier ook aanwezig.

Vraag 5, 6

Wat betekent het dat in enkele weken tijd het aantal gevonden virusdeeltjes in rioolwater
met een factor van tien is toegenomen?1

Wat is de signaalwaarde voor het rioolwater waarbij extra maatregelen zullen worden
getroffen om het virus beter in te dammen?

Antwoord 5, 6

De initiële daling en nu een stijging van het gemiddelde aantal gevonden virusdeeltjes
in rioolwater komt overeen met het afnemen en respectievelijk oplopen van het aantal
besmettingen in Nederland. Dit geeft aan dat de detectie van virusdeeltjes in rioolwater
representatief is voor de circulatie van het virus in de populatie en een overeenkomstig
beeld geeft met de andere surveillance cijfers. Voor het huidige onderzoek kan geen
signaalwaarde worden opgesteld.

Vanaf 20 juli heeft het RIVM het aantal rioolwaterzuiveringsinstallaties voor het
nemen van monsters met ongeveer 50 uitgebreid naar 80. De resultaten van de opgeschaalde
monitoring kunnen vanaf 18 augustus op het dashboard geplaatst worden. Omdat dan ook
gerapporteerd wordt op regionaal niveau zullen landelijke verschillen beter in kaart
gebracht worden en is de verwachting dat resultaten beter geduid kunnen worden. Het
streven is om vanaf september rioolwater monsters van alle (>300) rioolwaterzuiveringsinstallaties
te onderzoeken op de aanwezigheid van het nieuwe coronavirus.

Vraag 7

Per wanneer wordt voldaan aan de capaciteit van testen en bron- en contactonderzoek
van 70.000 per dag die volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
in het najaar nodig zal zijn?2 Hoeveel extra mensen moet de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) werven om aan
deze vraag te kunnen voldoen?

Antwoord 7

Voor het najaar bereiden we ons voor op een capaciteit van 70.000 testen per dag.
Voor de mate van uitbreiding van de capaciteit van bron- en contactonderzoek zijn
het aantal daadwerkelijke testen en de besmettingsgraad de bepalende factoren. In
de lopende opschaling van de GGD’en wordt nu rekening gehouden met een maximum van
3250fte. Bestaande uit 1250fte bij de regionale GGD’en 2000fte bij de landelijke schil.
Dat komt neer op 1500 bron- en contactonderzoeken per dag met een gemiddelde duur
van 8uur per bco. Naar aanleiding van de ontwikkelingen in de afgelopen week heb ik
de GGD’en gevraagd te komen tot een versnelling van het opschalingsplan en mij daarover
op de kortst mogelijke termijn te informeren.

Vraag 8

Waar wordt naar gestreefd in termen van tijd tussen het aanvragen van een test, het
afnemen van de test, het communiceren van de uitslag en het aanvangen van bron- en
contactonderzoek?

Antwoord 8

De GGD’en streven ernaar dat bij wie een test aanvraagt, zo snel mogelijk (binnen
24 uur) een test wordt afgenomen. Vervolgens is het streven om zo snel mogelijk (24
uur) de uitslag terug te communiceren en zo snel mogelijk na de testuitslag te starten
met het bron- en contactonderzoek.

Vraag 9

Beschikt het kabinet, het OMT of het RIVM over contingency plannen? Zo ja, kan de
Kamer deze plannen vertrouwelijk inzien? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Het kabinet heeft geen andere plannen dan in de diverse Kamerbrieven en op rijksoverheid.nl
met de Kamer gedeeld zijn. Het kabinet heeft deze plannen mede gemaakt op basis van
OMT-adviezen. Het RIVM heeft voor professionals, vooral die van de GGD, de LCI-richtlijn
met bijlagen waarin is opgenomen welke maatregelen tegen het coronavirus kunnen worden
ingezet.

Vraag 10

Zou u deze vragen gezien de urgentie binnen een week kunnen beantwoorden?

Antwoord 10

Daar heb ik op ingezet.