Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Kent over de borging van veilig en gezond werken bij het verwijderen van asbesthoudende vensterbanken

Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
9 juli 2020).

Vraag 1

Bent u ervan op de hoogte dat de Commissie Sci 547 (de onafhankelijke commissie die
beoordeelt of nieuwe werkmethoden en/of technieken voldoen aan de criteria van goede
risicobeheersing voor mens en omgeving) het verzoek om asbesthoudende vensterbanken
in risicoklasse 1 in te schalen heeft afgewezen?1

Antwoord 1

Ik ben ervan op de hoogte dat de beoordelingscommissie Sci 547 bij de behandeling
van de oorspronkelijke aanvraag voor sanering van asbesthoudende vensterbanken in
risicoklasse 1 heeft geconcludeerd dat de aanvraag nog een aanvulling behoefde. Een
belangrijke reden daarvoor was dat in de dataset teveel metingen zaten waarbij in
het geheel geen asbestvezels werden aangetroffen, waardoor in combinatie met de bepalingsondergrenzen van de meetmethode
die destijds (vóór verlaging van de grenswaarde in 2017) gebruikt werd het statistisch
niet mogelijk was om een voldoende harde uitspraak te kunnen doen.

De Commissie heeft vervolgens om aanvullende blootstellingsmetingen gevraagd en heeft
aanbevelingen ten aanzien van de vervolmaking van de te volgen werkwijze gedaan. Vervolgens
is er een aangepaste aanvraag ingediend waarin de gevraagde aanvullende metingen waren
opgenomen. Die bijgewerkte aanvraag is door de Commissie Sci 547 opnieuw beoordeeld
waarbij is geconcludeerd dat landelijke terugschaling voldoende aangetoond is. Dit
besluit is inmiddels aan aanvrager Aedes medegedeeld.

Vraag 2

Hoe verhoudt de afwijzing van dit validatieonderzoek zich tot het feit dat u in 2019
een pilot van Aedes heeft toegestaan voor het verwijderen van asbesthoudende vensterbanken
in risicoklasse 1 en tot uw schrijven aan de asbestverwijderingsbranche van 1 november
2009 waarin staat dat als wordt gewerkt volgens het Aedes-protocol het in principe
een ieder vrij staat om deze werkwijze te volgen?2

Antwoord 2

Zoals in het antwoord op vraag 1 geschetst, is de aanvraag om vensterbanken te kunnen
verwijderen in risicoklasse 1 inmiddels door de Commissie Sci 547 goedgekeurd. Dit
is in lijn met de genoemde brief aan de asbestverwijderingsbranche, die verwees naar
de twee tot dan toe bekende onderzoeksrapporten van TNO.

Het Ministerie van SZW kent overigens geen betrokkenheid bij de pilot van Aedes en
er is dus ook geen sprake geweest van toestemming daarvoor. Het heeft Aedes vrij gestaan
deze pilot te starten waarbij zij de geldende wet- en regelgeving in acht heeft moeten
nemen.

Vraag 3

Kunt u garanderen dat werknemers niet zijn blootgesteld aan een concentratie van asbestvezels
boven de grenswaarde doordat is toegestaan dat asbesthoudende vensterbanken zijn gesaneerd
door niet gecertificeerde bedrijven en door niet gecertificeerde werknemers en zonder
dat deze werknemers adembeschermingsmiddelen droegen?

Antwoord 3

De verantwoordelijkheid voor gezonde werkomstandigheden ligt primair bij de werkgever.
Ook in risicoklasse 1 gelden strenge eisen aan veilig werken. Naleving door bedrijven
kan in de praktijk tekort schieten. De Inspectie SZW houdt toezicht op de naleving.
Dit geldt overigens ook voor asbestverwijdering die wordt uitgevoerd door gecertificeerde
bedrijven en personen, zoals blijkt uit handhavingsgegevens van Inspectie SZW. In
2019 werd bij 26% van de inspecties bij gecertificeerde bedrijven overtredingen aangetroffen3.

Uit de blootstellingsmetingen die deel uitmaakten van de aanvraag van Aedes bij de
Commissie Sci 547 is gebleken dat de concentratie asbestvezels bij verwijdering van
asbesthoudende vensterbanken (met een samenstelling van maximaal 15% chrysotiel asbest
en zonder amfibool asbest) niet boven de grenswaarde (2000/m³) uitkomen. Ook eerder
onderzoek van TNO laat dit beeld zien, zoals ik u aangaf in mijn antwoord op eerdere
Kamervragen in december 20184.

Veilig en gezond werken is een belangrijk aspect bij beoordeling van innovatieve werkwijzen.
De Commissie Sci 547 heeft bij haar beoordeling ook gekeken naar de werkwijze en de
borging van gezond en veilig werken daarbij.

Vraag 4

Deelt u onze zorgen over de borging van veilig en gezond werken bij het verwijderen
van asbesthoudende vensterbanken nu er na 2 jaar nog steeds geen duidelijkheid is
over de risicoklasse-indeling van asbesthoudende vensterbanken?5

Antwoord 4

De onduidelijkheid over de risicoklasse-indeling van asbesthoudende vensterbanken
is te betreuren, maar ik verwacht niet dat dit heeft geleid tot onveilige situaties,
omdat uit metingen en onderzoek steeds blijkt dat de grenswaarde bij het volgen van
de gevalideerde werkwijze niet wordt overschreden.

Nu de Commissie positief besluit over terugschaling van de verwijdering van asbesthoudende
vensterbanken naar risicoklasse 1, is er duidelijkheid en heeft Ascert aangegeven
de indeling in risicoklasse 1 in het huidige instrument SMArt op te nemen. De werkmethode
en aanpak zullen daarbij als voorwaarde voor de risicoklasse-indeling 1 worden gesteld.
Op deze manier is de werkmethode geborgd en deze vormt bovendien de basis voor het
toezicht.

Vraag 5

Is door de opening van het Validatie- en Innovatiepunt (VIP) nu ook de Commissie Sci 547
opgeheven, aangezien u in uw brief van 2 juni 2020 schrijft over de «Opening van het
VIP ter beoordeling van nieuwe methoden in de asbestverwijdering» en in uw brief van
16 december 2019 dat de Commissie Sci 547 zal worden opgeheven en dat in plaats daarvan
een VIP wordt ingericht?6, 7

Antwoord 5

Met de opening van het Validatie- en Innovatiepunt (VIP) is inderdaad de Commissie
Sci 547 opgeheven en zijn door de Commissie Sci 547 geen nieuwe aanvragen voor innovatieve
werkwijzen meer in behandeling genomen.

Vraag 6

Hoe ziet u het verzoek om de risicoklasse-indeling van asbesthoudende vensterbanken
voor te leggen aan het VIP (en niet aan de Commissie Sci 547) omdat in het VIP algehele
consensus is over de te doorlopen procedure en allerlei borgingsmechanismes wel goed
zijn ingeregeld?

Antwoord 6

Aan het begin van dit jaar is, met het oog op de komende openstelling van het VIP,
in de Commissie Sci 547 de afspraak gemaakt per aanvraag te bekijken of deze nog in
de Commissie kon worden afgehandeld (gezien o.a. de doorlooptijd) of overdracht naar
het VIP een betere optie zou zijn. Omdat de aanvraag m.b.t. de asbesthoudende vensterbanken
al in het najaar van 2019 was ingediend bij de Commissie en de aanvraag al liep, is
besloten deze af te handelen in de Commissie. Op de oorspronkelijk aanvraag was toen
al gereageerd door de Commissie waardoor het onwenselijk geacht werd de aanvraag in
dat stadium nog over te dragen aan het VIP. Hierover heeft ook afstemming plaatsgevonden
met het VIP.

Vraag 7

Kunt u aangeven waarom het besluit van het Centraal College van Deskundigen Asbest
(CCvD Asbest) waarin besloten is dat de specifieke werkmethode voor het verwijderen
van vensterbanken in het Certificatieschema Asbest opgenomen moet worden, door u niet
is overgenomen?

Antwoord 7

Dit specifieke voorstel is niet overgenomen omdat het zich niet tot de bestaande regelgeving
verhoudt. Door opname in het certificatieschema van aanvullende eisen (t.o.v. de regelgeving)
aan verwijdering van vensterbanken, zouden deze alleen van toepassing zijn op gecertificeerde
bedrijven, en niet door Inspectie SZW gehandhaafd kunnen worden. Bovendien was het
strijdig met mijn uitgangspunt dat schema's zich moeten toespitsen op deskundigheid,
proces en kwaliteit, en niet op technische voorschriften over werkwijzen op het gebied
van asbestverwijdering.

Verder kan ik in het algemeen aangeven dat bij een positief besluit van Commissie
Sci 547 (en vanaf nu het VIP) over terugschaling naar risicoklasse 1, Ascert de werkmethode
en aanpak als voorwaarde voor de indeling in risicoklasse 1 in het SMArt instrument
op zal nemen. Op deze manier is de werkmethode geborgd en deze vormt bovendien de
basis voor het toezicht. Het is dan ook niet noodzakelijk de werkwijze op te nemen
in het certificatieschema.

Vraag 8

Hoe verhoudt zich bovenstaande praktijk met uw geregeld in het openbaar gedane uitspraken
dat gezond en veilig werken voor werknemers met gevaarlijke stoffen volgens u boven
alles gaat?

Antwoord 8

Gezond en veilig werken voor werknemers met gevaarlijke stoffen staat altijd voorop,
ook bij beoordeling van innovatieve werkwijzen. Ruimte moet uitsluitend worden geboden
daar waar dat kan. De Commissie heeft geoordeeld dat de gezondheid en veiligheid van
werknemers geborgd is met de werkwijze betreffende sanering van asbesthoudende vensterbanken.
Bovendien komt de concentratie asbestvezels bij de aangeleverde data niet boven de
grenswaarde uit.