Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Kuik, Rog en Van Toorenburg over het rapport van het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel

Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 30 juni
2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 3166.

Vraag 1

Kunt u zich de antwoorden herinneren op vragen gesteld door de leden Kuik, Rog en
Van Toorenburg over het rapport van het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel
over criminele uitbuiting onder Nederlandse scholieren?1
,
2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u, aangezien u in uw antwoorden aangeeft de zorgen te delen van middelbare scholen
in mbo-instellingen over de toenemende drugsgerelateerde criminele uitbuiting onder
Nederlandse scholieren en daarover in gesprek bent, aangeven wanneer de concrete acties
kunnen worden verwacht als resultaat van deze gesprekken? Bent u bereid de Kamer daarover
proactief te informeren?

Antwoord 2

Het Ministerie van OCW is blijvend in gesprek met scholen om hen te helpen bij het
creëren van een veilig schoolklimaat. Deze gesprekken resulteren met regelmaat in
concrete acties. Een voorbeeld hiervan is de oplevering van de «Niet pluis – intervisietool»
van de stichting School en Veiligheid. Dit instrument helpt docenten om een niet-pluisgevoel
bij een leerling of student professioneel te bespreken en te interpreteren. Dit helpt
scholen bij het signaleren en scherper formuleren van een eventuele zorgvraag bij
leerlingen en studenten. Ook uit het onderzoek van het Centrum tegen Kinderhandel
en Mensenhandel blijkt dat scholen bij een dergelijk hulpmiddel baat hebben. Voor
dit onderwerp geldt verder, net als voor alle andere onderwerpen, dat de Minister
van OCW uw Kamer tijdig en volledig informeert over beleid.

Vraag 3

Kunt u cijfermatig inzichtelijk maken hoe vaak bewustwordingsprogramma’s zoals #leerlingalert
en #studentalert op middelbare scholen, ROC’s en in MBO’s uitgevoerd worden?

Antwoord 3

Programma #Leerling- en studentalert is eind 2018 begonnen als een programma vanuit
Gelderland-midden als onderdeel van de aanpak ondermijning (Programma Samen Weerbaar).3 Vanaf 1 januari 2020 is #leerling- en studentalert als separaat programma operationeel.

In de pilotfase (tot 1 januari 2020) is het bewustwordingsprogramma geïntroduceerd
op 10 scholen. Concreet gaat het dan om ruim 2000 leerlingen/studenten +250 docenten.

De maatregelen die getroffen zijn op scholen vanwege het Corona-virus hebben ervoor
gezorgd dat voorbereide en geplande activiteiten op scholen voorlopig zijn stopgezet.

#Leerling- en studentalert is voor het schooljaar 2020–2021 in gesprek met scholen
(voortgezet- en beroepsonderwijs) in onder andere de gemeenten Arnhem, Nijmegen, Zutphen,
Aalten/Winterswijk, Doetinchem, Overbetuwe, Lingewaard (Lichtenvoorde/ Groenlo, Veenendaal,
Nijkerk, Zevenaar, Duiven, Rheden en Apeldoorn. De eerste lessen staan gepland in
het nieuwe schooljaar.

Er zijn verkennende gesprekken om het programma een plek te geven in de lerarenopleidingen
binnen Hogeschool Arnhem-Nijmegen (pilot) om deze studenten goed toe te rusten op
het toekomstige docentschap, signalen van criminele uitbuiting te herkennen en meer
context te hebben omtrent dit thema.

Vanwege het succes in Gelderland is het streven erop gericht om het instrument in
de toekomst landelijk in te zetten.

Vraag 4

Waar baseert u de conclusie op dat terughoudendheid van scholen in openhartigheid
over het algemeen minder te maken heeft met angst voor imagoschade als wel met de
zorgplicht, de privacywetgeving én de pedagogische rol die de school heeft jegens
haar leerlingen? Acht u het aannemelijk dat imagoschade een rol kan spelen en soms
zelfs de belangrijkste reden is dat er geen sprake is van openhartigheid?

Antwoord 4

Scholen hebben een zorgplicht vanuit de Wet veiligheid op school. Zij moeten zorgen
voor een sociaal veilige omgeving voor leerlingen en (vanuit de Arbowetgeving) voor
het onderwijspersoneel. Maar scholen hebben richting de leerlingen uiteraard in eerste
instantie een vormende taak. Bij de afhandeling van een incident gaat het er om dat
het leidt tot een (wederom) veilige situatie en dat de betrokkenen, jongeren die nog
in ontwikkeling zijn, ervan kunnen leren. Scholen proberen daardoor soms te lang het
zelf op te lossen en betrekken soms externe partijen zoals de politie pas later. Uit
gesprekken met onderwijsraden en schoolleiders, en met diverse gemeenten, komt naar
voren dat scholen ongetwijfeld ook aan hun imago denken, maar dat docenten en schoolleiders
allereerst pedagogen zijn. Het is ook positief dat schoolleiders zich steeds vaker
uitspreken over ernstige incidenten op hun school. Juist helder, krachtig en toch
ook zorgzaam optreden en communiceren heeft een positief effect op het imago van de
school.

Vraag 5 en 6

Deelt u de mening dat het van belang is dader en slachtoffergroep in beeld te krijgen,
en dat dit nu niet het geval is? Op welke manier zou hier beter inzicht in te verkrijgen
zijn? Bent u bereid om in gesprek te treden met het openbaar ministerie (OM) en de
Raad voor de Rechtpraak (RvdR) om dit mogelijk te maken? Zo nee, waarom niet?

Bent u tevens bereid om met het OM en de RvdR in gesprek te treden op welke manier
er inzicht kan komen hoeveel slachtoffers jaarlijks aanspraak maken op het non-punishment
beginsel? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5 en 6

Ik deel de mening dat het van belang is om voldoende zicht te hebben op de aard en
omvang van mensenhandel. Aard en omvang wordt op verschillende manieren in kaart gebracht.
In Nederland doet de Nationaal Rapporteur onderzoek naar deze problematiek. In navolging
van zijn aanbeveling onderzoekt JenV samen met het CBS en de Nationaal Rapporteur
hoe hier verbetering in aangebracht kan worden. Daarnaast is het WODC gevraagd een
tweede schatting naar het aantal mogelijke slachtoffers van mensenhandel uit te voeren.
Mijn departement is met het WODC in gesprek over de vormgeving van het onderzoek.

Vanuit JenV worden momenteel tevens gesprekken gevoerd met relevante stakeholders
over de mogelijkheden om de aanpak van criminele uitbuiting verder te versterken.
Ik zal in dat kader ook de mogelijkheden om door middel van registratiesystemen meer
zicht te krijgen op de dader- en slachtoffergroep bespreken met het OM en de RvdR.
Hierbij zal ik tevens het punt over het non-punishment beginsel meenemen. Uw Kamer
wordt in de voortgangsbrief van het programma Samen tegen mensenhandel nader geïnformeerd over de uitkomsten van deze gesprekken.

Vraag 7

Welke mogelijkheden ziet u om, in lijn met het advies van de Nationaal Rapporteur
Mensenhandel, de Kamer meer handvatten te geven rondom het monitoren van de progressie
die geboekt wordt en nog geboekt zal worden? Bent u bereid de rapportages op het gebied
van mensenhandel uit te breiden?

Antwoord 7

Bovenstaande acties dragen bij aan een verbeterd zicht op de problematiek. Zoals eerder
benoemd zal de Nationaal Rapporteur samen met het CBS een verkenning starten naar
de mogelijkheden om de benodigde data binnen het mensenhandeldomein te kunnen verzamelen.
Daarnaast is mensenhandel opgenomen als beleidsprioriteit in de Veiligheidsagenda
van de politie. Bij wijze van het jaarverslag van de politie wordt jaarlijks gerraporteerd
over de kwantitatieve en kwalitatieve resultaten van de aanpak van mensenhandel door
de politie.

Uw Kamer wordt tevens jaarlijks geïnformeerd over de voortgang van het programma Samen tegen mensenhandel door middel van de voortgangsbrief. Binnenkort ontvangt uw Kamer ook een brief met
daarin de resultaten en voortgang op moties en eerder gedane toezeggingen. Alle hiervoorgenomende
rapportages zorgen voor goed zicht en inzicht op de aanpak van mensenhandel.

Vraag 8

Bent u bereid de Kamer te informeren over de resultaten van de gesprekken met uw Britse
collega’s over de Britse aanpak van criminele uitbuiting in het drugscircuit?

Antwoord 8

Daartoe ben ik zeker bereid. Ik zal de Kamer in de voortgangsbrief van het programma
Samen tegen mensenhandel informeren over de uitkomsten van de gesprekken met de Britse collega’s.