Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Kent over de nadere uitwerking van de NOW-regeling waaruit blijkt dat een horecaondernemer niet 10 procent van de loonkosten zelf moet doorbetalen maar ruim 35 procent

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 23 juni
2020).

Vraag 1

Wat is uw reactie op de situatie van de horecaondernemer die in de uitzending van
Op1 aangaf dat als hij van tevoren had geweten hoe de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging
Werkgelegenheid (NOW) voor hem had uitgepakt, hij er niet aan was begonnen?1

Antwoord 1

Ik begrijp dat deze periode een onzekere en lastige tijd is voor veel ondernemers.
Juist om zoveel mogelijk ondernemers zo snel mogelijk te ondersteunen, heb ik de NOW
als robuuste en op snelheid gerichte regeling tot stand gebracht. Voor openstelling
van het aanvraagloket (op 6 april) voor de NOW zijn vanaf 31 maart de voorwaarden
voor de tegemoetkoming in de loonkosten gecommuniceerd.2 In uitingen hierover is telkens duidelijk gemaakt dat het recht op tegemoetkoming
samenhangt met percentage omzetverlies, en eveneens was bekend dat de tegemoetkoming
van 90% en de forfaitaire opslag van 30% niet voor iedere ondernemer toereikend zou
zijn. Overigens heb ik er voor gekozen de forfaitaire opslag bovenop de loonsom voor
de verlenging van de NOW (tweede NOW) te verhogen naar 1,4% als compensatie voor doorlopende
vaste lasten.

Ik heb er daarnaast voor gekozen om het tijdvak voor aanvragen geruime tijd open te
zetten (6 april tot en met 5 juni) zodat ondernemers samen met hun boekhouders, de
tijd zouden hebben om te beoordelen wat het beste is voor hun situatie. Tot slot hebben
ondernemers de mogelijkheid om de aanvraag in te trekken als UWV daarop nog niet heeft
beschikt of – als de beschikking van UWV reeds is ontvangen – een verzoek te doen
tot intrekken van die beschikking. Voorafgaand aan de openstelling van het tweede
tijdvak zou ik ondernemers dan ook op het hart willen drukken om zich goed te laten
informeren over de voorwaarden en uitwerking van de NOW in hun specifieke situatie.

Vraag 2

Op basis van welke gegevens heeft u besloten dat 30 procent van de loonsom een reëel
percentage is voor werkgeverslasten terwijl dit bij deze horecaondernemer ruim 52 procent
is? Hoe verklaart u dit verschil?3

Antwoord 2

Bij de beantwoording van de eerste vraag is reeds aangegeven dat de extra opslag van
30% bovenop de loonsom niet volledig dekkend zal zijn voor alle additionele werkgeverslasten
die een werkgever heeft. Dit is ook niet beoogd, net zomin als de volledige loonsom
wordt overgenomen via de NOW (maximaal 90%). Ook voor de opslag geldt dat bedrijven
een eigen verantwoordelijkheid hebben om te doen wat in breder maatschappelijk belang
is en de loonkosten boven de opslag van 30% voor eigen rekening te nemen. Daarnaast
is, gelet op de robuuste aard van de regeling, niet gekozen voor maatwerk bijvoorbeeld
per sector, maar voor een forfaitaire opslag van 30% voor aanvullende werkgeverslasten
bovenop het loon. De mate waarin dit percentage dekkend is voor de omvang van de lasten
bovenop de loonsom verschilt dan ook per sector en werkgever. De omvang van de aanvullende
werkgeverslasten verschilt immers sterk per sector en per werkgever, bijvoorbeeld
vanwege verschillen in het hoge en lage tarief van de WW, pensioenpremies en premies
voor arbeidsongeschiktheid en ziekte. De additionele kosten kunnen zelfs op werknemersniveau
verschillen. Een meer gedifferentieerde benadering, die meer recht doet aan deze verschillen,
is uitvoeringstechnisch niet haalbaar; dat heeft inderdaad tot gevolg dat de 30% opslag
voor de ene sector of werkgever een groter deel van de additionele kosten dekt, dan
voor de andere sector of werkgever.

Er is – tenzij voor een zeer hoog forfait wordt gekozen – ook geen forfait te kiezen
dat voor iedereen goed uitpakt. Zo is de reservering voor het vakantiegeld over het
algemeen 8%. De premies werknemersverzekeringen en inkomensafhankelijke bijdrage Zvw
zijn gemiddeld 14%. Deze percentages zijn gebaseerd op wat werkgevers gemiddeld betalen
over de gehele loonsom. De werkgeverspremies worden betaald tot het maximumpremieloon,
terwijl pensioenpremie niet betaald wordt over het eerste deel van het loon (de franchise),
maar vaak ook tot een maximum, dat per sector of regeling kan verschillen.

Vraag 3

Hoe verklaart u dat deze horecaondernemer in het geval van 100 procent omzetverlies
niet 10 procent van de loonkosten zelf moet betalen zoals steeds door u is gecommuniceerd,
maar ruim 23 procent, en in de praktijk door de omzet van de eerste twee weken in
maart ruim 35 procent?

Antwoord 3

Vanaf het begin van de regeling is duidelijk gecommuniceerd dat het recht op tegemoetkoming
samenhangt met het omzetverlies. Vanaf het begin kon dan ook duidelijk zijn dat waar
zich in maart deels nog geen omzetverlies heeft gemanifesteerd, dit een drukkend effect
zou hebben op de tegemoetkoming op grond van de NOW. Dit is ook redelijk: voor zover
nog omzet in maart gerealiseerd is, kunnen ook de loonkosten voldaan worden.

Dan voor wat betreft het verschil tussen de 10 en 23 procent loonkosten die moeten
worden gedragen door de ondernemer. Bij de communicatie over de vergoeding op grond
van de NOW is inderdaad aangegeven dat het gaat om maximaal 90% vergoeding. Daarbij
is wel duidelijk gemaakt dat het gaat om 90% van de loonsom, dus de salariskosten in enge zin. Eveneens is duidelijk gemaakt dat daar bovenop
voor additionele salariskosten een forfaitaire opslag van 30%, zal worden gehanteerd.
Die loonsom plus de forfaitaire opslag vormen samen de vergoeding van de loonkosten.
Ook voor die additionele kosten geldt dat het redelijk geacht wordt dat een deel daarvan
door de werkgever zelf wordt gedragen.

Vraag 4 en 5

Kunt u zich voorstellen dat als deze horecaondernemer van tevoren had geweten dat
hij niet 10 procent maar ruim 35 procent van de loonkosten zelf had moeten blijven
betalen, hij geen gebruik had gemaakt van de NOW? Kunt u uw antwoord toelichten?

Hoe hadden ondernemers van tevoren kunnen weten hoe de NOW voor hen precies uit zou
pakken? Was er op het moment dat dat voor hen duidelijk werd nog de gelegenheid er
onderuit te komen zonder het betalen van een boete voor het eventueel alsnog ontslaan
van personeel?

Antwoord 4 en 5

Zoals ik hierboven onder het antwoord op vraag 1 heb aangegeven is er voor openstelling
van het aanvraagloket van de NOW gecommuniceerd over de voorwaarden van de NOW en
is duidelijk gemaakt dat noch de tegemoetkoming voor de loonsom als de forfaitaire
opslag voor aanvullende werkgeverslasten dekkend zouden zijn. De verwachting dat slechts
10% aanvullende loonkosten gemaakt zouden worden, is dus vanaf het begin niet gerechtvaardigd
geweest.

Daarbij komt dat het bij de 35% loonkosten waarnaar wordt verwezen, gaat om een periode
waarin gedurende twee weken nog omzet is gemaakt. Ook daarvan is nog voor de openstelling
van het aanvraagloket duidelijk gemaakt dat een hogere omzet, leidt tot een lager
subsidiebedrag.

Ten slotte kan de werkgever als hij uiteindelijk toch liever geen NOW zou ontvangen,
besluiten geen aanvraag tot vaststelling indienen. In dat geval wordt de subsidie
op nul gesteld, hoeft de aanvrager niet te voldoen aan de aan de NOW verbonden voorwaarden,
maar moet de werkgever het voorschot uiteraard wel terugbetalen.

Vraag 6

Indien het sociale verzekeringsloon lager uitpakt buiten de schuld van de werkgever
om, bijvoorbeeld door medewerkers die ontslag hebben genomen of onbetaald verlof opnemen,
wordt dit dan gecompenseerd met de NOW? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 6

Nee, er wordt alleen subsidie verstrekt over de loonkosten die een werkgever maakt.
Waar die kosten er niet of minder zijn, zoals in de gegeven voorbeelden, zal het subsidiebedrag
dan ook lager worden.

Vraag 7

Kunt u zich voorstellen dat deze horecaondernemer – en met hem waarschijnlijk velen –
zich nu de NOW eenmaal verder is uitgewerkt, gevangen genomen voelt in deze regeling?
Kunt u uw antwoord nader toelichten?

Antwoord 7

Nee, dat kan ik me niet voorstellen in die zin dat wanneer de NOW toch echt onvoordelig
blijkt, een verzoek gedaan kan worden tot intrekking van de beschikking. Daarbij is
de aanvraagperiode ruim genoeg om ondernemers in de gelegenheid te stellen om goed
de afweging te kunnen maken ten aanzien van een beroep op de NOW.

Vraag 8

Wat was de tegemoetkoming geweest bij de betreffende horecaondernemer indien hij van
de oude regeling voor werktijdverkorting gebruik had kunnen maken, en onder welke
voorwaarden was dat dan geweest?

Antwoord 8

De regeling werktijdverkorting kende andere criteria dan de NOW. De regelingen zijn
dan ook niet goed met elkaar te vergelijken. Daar waar de NOW uitgaat van een percentage
omzetverlies, ging de regeling werktijdverkorting uit van een percentage werkvermindering.
De werkgever kon, indien hij aan de voorwaarden voldeed, een ontheffing krijgen op
het verbod om de arbeidsduur van zijn werknemers eenzijdig naar beneden bij te stellen.
Vervolgens kon de werkgever bij UWV voor het urenverlies van zijn werknemers namens
hen WW-uitkeringen aanvragen (maximaal 70–75% van het loon).

Vraag 9

Kunt u aangeven of de NOW onder aan de streep gunstiger of juist minder gunstig uitpakt
voor ondernemers, oftewel had het doorzetten van de oude regeling de overheid minder
of juist meer geld gekost?

Antwoord 9

De NOW kent, zoals genoemd, een andere systematiek dan de regeling werktijdverkorting.
De regelingen zijn dan ook niet goed met elkaar te vergelijken. De hoogte van de NOW-subsidie
hangt samen met het percentage omzetverlies en bedraagt maximaal 90% van de loonsom.
Vanwege het verschil in systematiek is niet aan te geven of de NOW in individuele
gevallen gunstiger of minder gunstig uitpakt. Het kabinet wil met de NOW meer werkgevers
financieel tegemoetkomen en wil dit sneller doen dan binnen de ingetrokken regeling
werktijdverkorting mogelijk was. Het aanvraagproces is door loskoppeling van de werktijdverkorting
en WW sterk vereenvoudigd, en er worden geen WW-rechten van werknemers gebruikt. Werkgevers
kunnen van UWV een voorschot op de tegemoetkoming ontvangen. Bij de wtv-regeling werd
de werkgever achteraf gecompenseerd.

Vraag 10

Wat is het gemiddelde percentage van de tegemoetkoming in de loonkosten voor ondernemers
die een beroep doen op de NOW? Onderzoekt u ook of dit in verhouding staat met de
daadwerkelijke loonkosten op de wijze zoals dat door u was voorzien?

Antwoord 10

In de NOW is de omzetdaling als uitgangspunt genomen voor de hoogte van de tegemoetkoming
aan ondernemers. Een lagere omzet betekent immers dat er minder geld beschikbaar is
om salarissen te betalen. Volgens de UWV publicatie «Update NOW-regeling» van vrijdag
15 mei is het gewogen gemiddelde opgegeven omzetverlies ongeveer 57%. Dat betekent
dat de gemiddelde NOW-subsidie gelijk is aan 57 procent maal 90 procent (het vergoedingspercentage)
maal 1,3 (de forfaitaire opslag voor werkgeverslasten) van de loonsom die meetelt
voor de subsidie.

Bij de definitieve vaststelling van de subsidie wordt onderzocht wat de daadwerkelijke
loonsom is geweest in de driemaands periode maart 2020 tot en met mei. Indien blijkt
dat er sprake is van een daling van de loonsom, dan wordt de subsidie lager vastgesteld.
Ook als blijkt dat het daadwerkelijke omzetverlies lager is, zal de subsidie evenredig
lager worden vastgesteld. Op deze wijze wordt verzekerd dat de tegemoetkoming in de
loonkosten aansluit bij de nadelige effecten die de werkgever ervaart door een vermindering
van de bedrijvigheid.

Vraag 11

Bent u bereid de NOW ruimhartig toe te passen, zodat bedrijven waarbij werkgeverslasten
veel meer dan de aangenomen 30 procent van de loonsom zijn, niet in de problemen komen
en mogelijk alsnog failliet dreigen te gaan? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 11

Nee, zoals hierboven al toegelicht is het ondoenlijk om recht te doen aan specifieke
gevallen. Maatwerk vereist dat per sector, per werkgever of zelf per werknemer wordt
bekeken wat de additionele loonkosten zijn bovenop de loonsom. Dat is helaas uitvoeringstechnisch
niet mogelijk in een robuuste regeling die geschikt moet zijn en blijven om werkgevers
snel te ondersteunen. Wel is er, zoals hierboven al vermeldt, als extra compensatie
voor doorlopende vaste lasten van ondernemers, voor gekozen de forfaitaire opslag
bovenop de loonsom voor de verlenging van de NOW (tweede NOW) te verhogen naar 1,4%.