Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Esch over het bericht dat "Tata Steel onveilig omgaat met gevaarlijke stoffen en inspecteurs probeert te omzeilen"

Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
23 juni 2020).

Vraag 1

Kent u het bericht «Tata verdeeld arbeidsinspectie»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat medewerkers van de Inspectie SZW in een interne notitie stellen «Het
is bij Tata Steel niet veilig als het gaat om gevaarlijke stoffen.»?

Antwoord 2

Normaliter ben ik terughoudend ten aanzien van uitspraken over individuele bedrijven.
In dit geval betreft het stukken die openbaar zijn gemaakt op grond van de Wet openbaarheid
van bestuur. Ik heb de Inspectie SZW op dit punt om nadere informatie gevraagd. De
Inspectie SZW geeft daarop het volgende aan. «De zin is ontleend aan een interne notitie
uit juli 20182. Inspecteurs van de Inspectie SZW komen bij het bedrijf voor toezicht op de naleving
van meerdere onderdelen van het SZW beleid. In dit geval gaat het om drie invalshoeken
met betrekking tot de arbeidsomstandigheden:

Voorkomen dat werknemers gezondheidsschade oplopen als gevolg van blootstelling aan
gevaarlijke stoffen;

Procesveiligheid en de beheersing van de risico’s op zware ongevallen met gevaarlijke
stoffen;

Het onderzoeken van arbeidsongevallen.

Tata Steel is een groot bedrijf. Om een indruk te geven, gemiddeld bezoekt de Inspectie
SZW Tata Steel maandelijks. De tekortkomingen bij Tata Steel worden in de notitie
door de inspecteurs vanuit de drie invalshoeken aangevoerd als «gemeenschappelijke
deler» en reden om elkaar op te zoeken. Dit om te zorgen voor de nodige coördinatie
in het optreden vanuit de Inspectie SZW richting het bedrijf.»

Vraag 3

Klopt het dat het gebruik en beheer van gevaarlijke stoffen bij Tata Steel niet op
orde is?

Antwoord 3

Daarover geeft de Inspectie SZW het volgende aan. «Het beheer en het gebruik van gevaarlijke
stoffen waren in 2018 niet op orde. Het bedrijf heeft sindsdien verbetering laten
zien. De afgelopen jaren heeft de Inspectie SZW overtredingen geconstateerd en passende
handhaving ingezet overeenkomstig wet- en regelgeving. Het bedrijf staat onder intensief
toezicht van Inspectie SZW en andere Brzo-toezichthouders, waaronder de Omgevingsdienst
Noordzeekanaalgebied, om te zorgen dat het bedrijf zijn verantwoordelijkheid neemt
voor werkenden, omwonenden en het milieu. Ook mag gezegd worden dat het bedrijf haar
verantwoordelijkheid inmiddels beter neemt. Er is een omslag te zien bij Tata Steel,
waarbij het bedrijf via meerdere acties en programma’s de nodige verbeteringen van
de werkomstandigheden en veiligheid van de werknemers aan het realiseren is. Dit betekent
echter nog niet dat het intensieve toezicht al kan worden afgeschaald. De Inspectie
SZW controleert zeer regelmatig de voortgang en zet (vervolg)handhaving in waar nodig.
Het optreden van de Inspectie SZW vanuit de verschillende invalshoeken wordt intern
gecoördineerd vanuit het Programma Bedrijven met Gevaarlijke Stoffen. Het gezamenlijke
optreden met de omgevingsdienst en andere Brzo-toezichthouders is geborgd via de BRZO+
samenwerking. Er is intensief onderling contact over (de vorderingen van) het bedrijf.»

Vraag 4

Welke maatregelen neemt u om de veiligheid te garanderen zolang Tata Steel nog niet
aan de veiligheidsregels voldoet?

Antwoord 4

In de Arbeidsomstandighedenwet is bepaald dat werkgevers en werknemers samen verantwoordelijk
zijn voor het gezond en veilig werken. Een werkgever moet zorgen voor veilige en gezonde
arbeidsomstandigheden voor werkenden en een werknemer voert zijn werk veilig uit.
De werkgever bepaalt op welke manier het werk gezond en veilig uitgevoerd kan worden
en neemt de maatregelen die hiervoor nodig zijn. Inspectie SZW houdt risico-gestuurd
en effectgericht toezicht op de naleving van de wetgeving en treedt zo nodig handhavend
op.

Vraag 5

Klopt het dat inspecteurs zich onvoldoende gesteund voelen door hun management? Bent
u bereid hierover navraag te laten doen onder de inspecteurs?

Antwoord 5

Tata Steel is een groot bedrijf, waar veel inspecties plaatsvinden met verschillende
invalshoeken. De Inspectie SZW geeft het volgende aan. «De interne notitie waaraan
het NoordHollands Dagblad refereert, betreft een verslag voor en door inspecteurs
vanuit de verschillende invalshoeken. Zij hebben elkaar in 2018 opgezocht, om een
gezamenlijke lijn te kunnen uitdragen richting Tata Steel. Het is van belang dat niet
alleen de inspecteurs, maar ook de directie in zijn rol richting Tata Steel de gezamenlijke
lijn ondersteunt en uitdraagt. En dat is ook gebeurd. Dat gaat vooral over professionaliteit.
In antwoord op de vragen van het NoordHollands Dagblad heeft de Inspectie SZW overigens
laten weten dat navraag is gedaan bij de inspecteurs.» Het feit dat dit binnen de
Inspectie SZW bespreekbaar is, ook het feit dat het management bij de Inspectie SZW
wordt aangesproken op het geven van goede terugkoppeling om het gezamenlijke effect
op het bedrijf te vergroten, en het inzicht dat aan het Noord Hollands dagblad is
gegeven, juich ik toe. Dat getuigt van professionaliteit.

Vraag 6, 7

Kunt u zich de frustratie van de inspecteurs voorstellen over het feit dat Tata Steel
zich telkens direct tot hun leidinggevende wendt als zij zich kritisch opstellen?
Acht u het wenselijk dat Tata Steel dat doet?

Deelt u de mening van de inspecteurs dat het management een andere koers lijkt te
varen dan de inspecteurs zelf?

Antwoord 6, 7

Uit het bewuste artikel blijkt dat dit niet aan de orde is. De Inspectie SZW geeft
het volgende aan. «Juist doordat in 2018 inspecteurs constateerden dat het bedrijf
probeerde hen uit elkaar te spelen, zijn ze gekomen tot afspraken om dat niet te laten
gebeuren. Daarbij werd ook kritisch gekeken naar de eigen afspraken over vaste contactpersonen,
naar het vermijden van dubbeling in de handhaving en naar de afstemming over interventies
van het management van de Inspectie SZW bij het bedrijf. Naar die afspraken wordt
gehandeld.»

Vraag 8, 9

Klopt het dat werkbezoeken van de ambtelijke top niet met inspecteurs gedeeld worden?
Zo ja, waarom is dat?

Klopt het dat de ambtelijke top direct contact heeft met de top van Tata Steel? Zo
ja, waarom is dat?

Antwoord 8, 9

De Inspectie SZW heeft een uitgebreid pallet aan handhavingsinstrumenten tot haar
beschikking om te zorgen dat bedrijven de wet- en regelgeving naleven. In het meerjarenplan
van de Inspectie, haar jaarplannen en het handhavingsbeleid is beschreven hoe de interventiemix
die de Inspectie SZW tot haar beschikking heeft, wordt ingezet om maximaal maatschappelijk
effect te bereiken[1]. Onderdeel van deze interventiemix zijn naast inspecties en
handhaving ook gesprekken op directieniveau, of met de raad van bestuur, ondersteuning
van branches, het zetten van druk op ketens en communicatie. Naast inspectiebezoeken
door inspecteurs dragen dus ook projectleiders, programmamanagers of de ambtelijke
top, dat wil zeggen de toezichtdirecteuren, van de Inspectie SZW bij aan het effect.
Door middel van de strategische en tactische programmering en bijvoorbeeld ook door
bedrijven aan te spreken als er sprake is van ontwijkgedrag, intimidatie, een overmatige
juridische reflex etc. Of omgekeerd, door bedrijven te antwoorden indien zij kritisch
zijn over het optreden van de inspectie. Uitgangspunt is dat dit intern afgestemd
plaatsvindt. Veelal is het contact met een bedrijf ook gezamenlijk: een programmamanager
met een of enkele inspecteurs, een directeur met een inspecteur of een projectleider
etc.

Vraag 10

Hoe is het voor u te rijmen dat Tata Steel stelt: «Veiligheid is bij Tata Steel kernwaarde
nummer 1 en heeft onze hoogste aandacht en prioriteit» en dat inspecteurs gelijktijdig
opmerken dat bij pogingen tot handhaving, Tata Steel direct juristen inzet om hen
tegen te werken en dat Tata Steel navraag doet om er zeker van te zijn dat een pilot
arbeidsongevallen niet tot extra handhavingsacties gaat leiden?

Antwoord 10

De gezondheid en veiligheid van de werkenden is voor mij belangrijk. Bedrijven zijn
er voor verantwoordelijk dat hun werknemers een veilige en gezonde werkplek hebben.
De juridificering die in onze samenleving plaatsvindt, is een ontwikkeling die ook
bij het toezicht steeds zichtbaarder wordt. Tegelijk is Nederland een rechtstaat en
staat het bedrijven en burgers vrij om het handelen van de overheid in rechte te betwisten.

Vraag 11

Bent u het eens met de opmerking uit de interne memo dat het nodig is dat de directie
achter de inspecteurs blijft staan en zelf ook druk op Tata Steel houdt om ervoor
te zorgen dat naleving van de regels bewerkstelligd wordt? Zo ja, hoe gaat u daarvoor
zorgen?

Antwoord 11

Ja en dit is ook het geval, zie ook antwoord 9.

Vraag 12

Kan het zijn dat de directie van de inspectiedienst bij haar contacten met Tata Steel
andere belangen dan handhaving van de veiligheidsregels laat meewegen?

Antwoord 12

De maatschappelijke belangen waar de gehele Inspectie SZW gezamenlijk voor staat,
omvatten het hele terrein van gezond, veilig en eerlijk werk. In die zin spelen er
dus meer maatschappelijke belangen dan alleen de veiligheidsregels.

Vraag 13, 14

Bent u van mening dat het de veiligheid bevordert wanneer de top van de inspectie
over de hoofden van haar inspecteurs communiceert met de top van Tata Steel? Zo ja,
waarom?

Bent u bereid de top van de Inspectie SZW te vragen niet langer direct te communiceren
met Tata Steel over de hoofden van de betrokken inspecteurs?

Antwoord 13, 14

Het is aan Inspectie SZW om te bepalen op welke wijze zij haar toezichtstaken invult.
Inspectie SZW hanteert daarbij een uitgebreid pallet aan interventiemogelijkheden
en handhavingsinstrumenten. In deze interventiemix hebben naast inspecteurs ook analisten,
specialisten, programmaleiding en directieleden een rol om het juiste effect te bewerkstelligen.
In het organisatie-, mandaat- en volmachtsbesluit SZW 2009 is bepaald welke taken,
verantwoordelijkheden en rollen onder meer de inspecteur en de directie hebben. Dat
er, om de programmadoelen, de handhavingsinzet en het beoogde effect te bepalen, binnen
de inspectie een open, kritisch en constructief gesprek plaatsvindt en dat de leiding
daartoe ook uitnodigt en in overleg naar handelt, juich ik toe.

Vraag 15

Bent u ook van mening dat een bedrijf dat reeds veelvuldig de wet heeft overtreden,
op geen enkele coulance zou mogen rekenen als het aankomt op het naleven van de veiligheidsregels?

Antwoord 15

Ja, voor zover dit in overeenstemming is met de wet- en regelgeving.