Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid van Esch over de berichtgeving over het niet tot uitvoering brengen van de pilot in de IJssel

Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
19 juni 2020).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Bellenscherm in IJssel te duur»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 4

Kunt u aangeven wat het budget voor dit project was? Kunt u aangeven hoe groot het
tekort is?

Kunt u aangeven of het tekort veroorzaakt werd door structurele kosten waarvan ook
niet aannemelijk is dat deze op termijn afnemen of door kosten die te verwachten zijn
bij een innovatieve startup?

Antwoord 2 en 4

Er was 400.000 begroot voor deze pilot als onderdeel van de gezamenlijke aanpak plastic
zwerfafval in rivieren (Kamerstuk 30 872, nr. 222). Om deze pilot in de IJssel bij Kampen te realiseren is intensief samengewerkt met
The Great Bubble Barrier, CLEAR RIVERS, Deltares en combinatie BAM van den Herik.
Gedurende de voorbereiding van de pilot is geconstateerd dat er voor de realisatie
hiervan, inclusief verwerking en monitoring, significant meer financiering noodzakelijk
was dan de begrote 400.000. Zo zou het vangsysteem toegepast worden op de hele breedte
van een dynamische rivier gedurende een jaar onder verschillende omstandigheden. Dit
vroeg om een robuuster systeem en extra engineering. Ook bleken er meer middelen nodig
te zijn voor de monitoring van de effectiviteit en de effecten van het vangsysteem
op bijvoorbeeld vismigratie. Er kunnen geen eenduidige uitspraken gedaan worden over
het afnemen van de kosten op termijn, omdat de pilot niet tot uitvoering is gebracht.

Vraag 3

Heeft u bij de kosten-baten afweging ook de milieukosten die veroorzaakt worden door
plastic dat in de oceaan terechtkomt, meegenomen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3

Veel is nog onbekend over het effect van (micro)plastics in het milieu. Daarom is
het bijvoorbeeld nog niet eenduidig te zeggen wat de precieze milieukosten hiervan
zijn. Het staat echter buiten kijf dat plastic niet thuis hoort in het milieu en dus
ook niet in het water. Daarom zet het kabinet in op het sluiten en verduurzamen van
de kunststofketen en specifiek met het beleidsprogramma microplastics op onder andere
het voorkomen van zwerfafval in rivieren. Op land richt het beleid zich op preventie
van zwerfafval, bijvoorbeeld door de implementatie van de Single Use Plastics-richtlijn
en de invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes. Ook het verbod op gratis
plastic tasjes draagt bij aan het voorkomen van de milieuvervuiling die ontstaat door
zwerfafval.

Ook zet het kabinet in op het verminderen van marien zwerfvuil in de uitvoering van
de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM), en lopen er verschillende Green Deals met
stakeholders om dit doel ook te bereiken.

Vraag 5

Heeft u overwogen om belangrijke veroorzakers van zwerfafval, zoals de verpakkingsindustrie
en de drankproducenten te vragen het tekort op te vangen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Nee. Deze pilot is een initiatief van het Rijk geweest om inzicht te krijgen in de
mogelijkheden om plastics op te ruimen en te verwerken als beheerder van de Rijkswateren.

Vraag 6

Heeft u vanuit het Rijk overwogen het tekort op te vangen? Zo ja, waarom heeft u daartoe
niet besloten? Zo nee, bent u daartoe bereid?

Antwoord 6

Ja. Gedurende de voorbereiding van de pilot is geconstateerd dat er voor de realisatie
van het systeem, inclusief verwerking en monitoring, significant meer financiering
noodzakelijk is dan er beschikbaar is. Gezamenlijk is vervolgens gezocht naar extra
financieringsbronnen en manieren om de kosten te drukken. Zo is gekeken of de duur
van de pilot korter kon, en zijn de mogelijkheden verkend bij het ministerie, Rijkswaterstaat
en de Provincie Overijssel. Helaas hebben deze inspanningen niet tot een oplossing
voor het tekort geleid. Er is daarom besloten deze pilot niet te starten. Wij verwijzen
u ook naar het nieuwsbericht op de website van Rijkswaterstaat (https://zwerfafval.rijkswaterstaat.nl/actueel/nieuws/nieuws/2020/pilot-…).

Vraag 7

Hoe is het stopzetten van deze proef te rijmen met uw ambitie om de plastic soep te
bestrijden?

Antwoord 7

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 8

Bent u bereid het stopzetten van deze proef te heroverwegen?

Antwoord 8

Het besluit om de pilot niet uit te voeren is met zorgvuldigheid genomen en er is
geen aanleiding tot een andere afweging te komen. Tijdens de voorbereiding van de
pilot zijn waardevolle inzichten opgedaan over de mogelijkheden en randvoorwaarden
voor het afvangen en verwerken van plastic uit een rivier als de IJssel. Partijen
werken momenteel samen om de belangrijkste lessons learned te rapporteren. De rapportage wordt binnenkort beschikbaar gesteld. Wij zullen de
Kamer hierover nader informeren.

Naast de pilot in de IJssel worden onder de gezamenlijke aanpak van plastic zwerfafval
in de rivieren (Kamerstuk 30 872, nr. 222) meerdere pilots met vangsystemen en circulaire verwerking van het afgevangen plastic
zwerfafval uitgevoerd, waarmee we inzicht krijgen in de potentie van deze aanpak.
Zoals aangegeven in de kamerbrief is de aanpak erop gericht om verdere verspreiding
van macro- en microplastics in het milieu te voorkomen. Hiervoor is het nodig de problematiek
van macro- en microplastics in de rivieren in kaart te brengen (monitoringmethodiek),
welke technologieën voorhanden zijn om het op te ruimen en andere interventiestrategieën
te ontwikkelen. Naast de pilot met vangsystemen wordt ingezet op een bronaanpak gericht
op gedragsbeïnvloeding van de gebruikers van de rivieren en op de ontwikkeling van
een monitoringsystematiek.