Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Ouwehand over de situatie voor dieren in de veehouderij als gevolg van de coronacrisis

Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 28 april
2020).

Vraag 1

Heeft u gezien dat de ophoping van dieren in de veehouderij na het wegvallen van de
vraag uit de horeca en het wegvallen van een deel van de export van dierlijke producten
en levende dieren steeds dringender problemen begint op te leveren?

Antwoord 1

Het coronavirus raakt alle delen van onze maatschappij, waaronder ook de veehouderij.
De vraag vanuit de horeca en export is inderdaad afgenomen. Tegelijkertijd hebben
sommige sectoren te maken (gehad) met een verhoogde vraag vanuit de retail. Vooralsnog
hebben de grote slachthuizen in Nederland de gebruikelijke aantallen kunnen slachten,
waardoor er geen sprake is van toegenomen dierenwelzijnsproblemen in de stallen. Er
worden wel minder kalveren geslacht. Dat betekent dat kalveren langer op stal blijven.
De sector heeft aangegeven dat, mocht er bij de oudste kalveren minder ruimte ontstaan
in de hokken, dan in overleg met de slachterijen, de zwaarste kalveren naar het slachthuis
worden afgevoerd zodat de rest voldoende ruimte heeft.

Vraag 2

Deelt u de mening dat het onacceptabel zou zijn als dieren straks worden doorgedraaid
alsof het tomaten zijn, omdat niet tijdig is ingegrepen om de productie te beperken?

Antwoord 2

Het is ongewenst dat er op een dergelijke manier met levende dieren wordt omgegaan.
Daarom blijf ik in overleg met sectoren om de situatie nauwlettend te kunnen volgen
en mogelijke oplossingen te bespreken. Er zijn verschillende maatregelen mogelijk
om de gevolgen van marktverstoringen op te vangen als dit nodig mocht zijn. In een
aantal sectoren, zoals de pluimvee- en de eendensector, heeft een aantal bedrijven
zelf besloten tijdelijk geen nieuwe productieronde op te starten of minder dieren
opgezet.

Vraag 3

Erkent u dat het invriezen van vlees om te voorkomen dat het moet worden weggegooid
geen oneindige oplossing kan bieden, al was het alleen al maar omdat het aantal vriesruimtes
beperkt is?

Antwoord 3

Het tijdelijk invriezen van vlees geeft het bedrijfsleven meer ruimte om in te spelen
op de veranderde omstandigheden en te sturen op een balans in vraag en aanbod maar
is niet de enige mogelijke maatregel. Het vlees dat wordt ingevroren als gevolg van
het wegvallen van de export is geproduceerd onder het gebruikelijke regime van keuring
en toezicht door de NVWA met aandacht voor voedselveiligheid en dierenwelzijn. Ik
verwijs uw Kamer verder naar het antwoord op vraag 2.

Vraag 4

Heeft u gelezen dat ook varkensslachterijen waarschuwen voor overvolle stallen en
welzijnsproblemen nu de capaciteit bij varkensslachterijen lager ligt door de coronamaatregelen?1

Antwoord 4

Dat heb ik gelezen. De NVWA heeft ondanks de coronacrisis tot op heden de bemensing
op slachthuizen rond kunnen krijgen. Daar heeft zij ook prioriteit aan gegeven. In
dit geval gaat het specifiek om de zorg van varkensslachterijen over de inzetbaarheid
van toezichthoudende dierenartsen van de NVWA en de wens om gedurende de coronacrisis
incidenteel de slachttijden te verlengen door meer op zaterdag te slachten. Hierover
is de NVWA in overleg met COV en de varkensslachterijen.

Vraag 5

Heeft u gezien dat er bijvoorbeeld in Nieuw-Zeeland al sprake is van overvolle stallen
omdat er veel minder dieren worden geslacht en de dieren langer in de stallen blijven?2

Antwoord 5

Ik heb gelezen dat in Nieuw-Zeeland de stallen overvol dreigen te raken omdat onafhankelijke
slagers de deuren hebben moeten sluiten aangezien zij door de overheid niet als essentiële
bedrijven zijn gekwalificeerd. In Nederland heeft de overheid de gehele voedselketen
als cruciale sector aangewezen.

Vraag 6

Heeft u gelezen dat vrieshuizen momenteel overvol zitten met kippenvlees en dat slachterijen
oproepen om minder vleeskuikens in de stallen te plaatsen?3 4

Antwoord 6

Dat heb ik gelezen.

Vraag 7

Heeft u gelezen dat ook veel kalfsvlees de vriezer in gaat nu de horeca-afzet en een
belangrijk deel van de export naar Italië, Frankrijk, Spanje en Duitsland is weggevallen?5

Antwoord 7

Dat heb ik gelezen.

Vraag 8

Waarom heeft u nog steeds geen fokbeperkingen ingesteld om te voorkomen dat stallen
overvol raken en om te voorkomen dat vlees zal worden vernietigd, waartoe de Partij
voor de Dieren u al eerder heeft opgeroepen?6

Antwoord 8

Ook in de huidige omstandigheden moet dierenwelzijn gewaarborgd zijn. Ik heb echter
in deze situatie geen wettelijke mogelijkheden om, als crisismaatregel, verplichte
productiebeperkende maatregelen op te leggen op basis van de Gezondheids- en Welzijnswet
voor dieren (GWWD) en de Wet dieren omdat COVID-19 geen besmettelijke dierziekte is.
Daarom verkennen de sectoren in overleg met mijn ministerie mogelijke productiebeperkende
maatregelen op tijdelijke en vrijwillige basis. Verder staan mededingingsregels niet
toe dat branche- en producentenorganisaties hun leden een bindend advies geven over
de beperking van de productie. Zij kunnen hun leden wel adviseren om op vrijwillige
basis tijdelijk productiebeperkende maatregelen te nemen, waarbij het aan de individuele
ondernemer is dit advies al dan niet op te volgen. De sectoren kunnen hierover advies
inwinnen bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM).

Vraag 9

Heeft u gelezen dat de verkoop van «kooi-eieren» enorm is gedaald doordat horecagelegenheden
zijn gesloten en de export van eieren moeizaam loopt en dat dit dus gaat om de eieren
die zijn gelegd door de meer dan 6 miljoen kippen die in Nederland nog altijd hun
leven moeten slijten in een «verrijkte kooi» met iets meer dan een A4-tje ruimte en
in hun korte leven ongeveer 300 eieren moeten leggen?7 8

Antwoord 9

Ik heb gelezen dat de afzet van kooi-eieren is gedaald.

Vraag 10

Deelt u de mening dat de horecabranche hiermee lelijk door de mand valt, omdat zij
hun klanten dus massaal (gerechten met) goedkope kooi-eieren blijken te serveren,
terwijl Nederlandse supermarkten zulke eieren normaal gesproken niet eens meer als
consumptie-ei te koop aanbieden?

Antwoord 10

Er is de laatste jaren een trend zichtbaar in de vraag naar scharreleieren in plaats
van kooi-eieren in de horeca in Noord-West Europa. Het grootste deel van de kooi-eieren
is bestemd voor de verwerking tot eiproducten. Het verwerkte product wordt over het
algemeen in het buitenland afgezet, een klein deel van het verwerkte product gaat
naar de horeca in Nederland. Een klein deel van de kooi-eieren gaat rechtstreeks (als
heel ei) naar de horeca.

Vraag 11

Heeft u gelezen dat de European Milk Board (EMB) waarschuwt dat op dit moment meer
melk wordt geproduceerd dan de markt aan kan en een oproep doet aan de Europese Commissie
om direct maatregelen te treffen voor een vrijwillige productiebeperking voor Europese
melkveehouders?9

Antwoord 11

Dat heb ik gelezen.

Vraag 12

Klopt het dat fabrieken in Amerika en Canada al melk weggooien, ofwel «laten lopen»?

Antwoord 12

Vanwege de coronacrisis is er in de Verenigde Staten en Canada sprake van een weggevallen
marktvraag bij onder andere restaurants en is er op een aantal locaties sprake van
afname van productiecapaciteit van de verwerkende industrie. Als gevolg hiervan hebben
sommige boeren in de Verenigde Staten en Canada rauwe melk weg laten lopen.

Vraag 13

Heeft u gelezen dat ook de vraag naar kaas flink is gekelderd door het wegvallen van
de vraag vanuit de horeca?10

Antwoord 13

Dat heb ik gelezen.

Vraag 14

Gaat u zich inzetten voor een diervriendelijke productiebeperking in de melkveehouderij,
zowel in Nederland als in Europa? Zo nee, vindt u dat melk zomaar mag worden weggespoeld
om te voorkomen dat de melkprijzen nog verder dalen?

Antwoord 14

Ik heb de Europese Commissie gevaagd alle noodzakelijke maatregelen te nemen die onder
de gemeenschappelijke marktordening (GMO) mogelijk zijn om ernstige marktverstoringen
aan te pakken, waaronder de zogenaamde crisismaatregelen onder artikel 222 van de
GMO-Verordening 1308/2013. Ik vind het belangrijk te voorkomen dat boerderijmelk niet
kan worden verwerkt als gevolg van eventuele uitval van de melkverwerkende industrie
door ziekte van personeel, zoals in sommige lidstaten nu het geval is. In Nederland
wordt alle boerderijmelk nog opgehaald en verwerkt. De zuivelsector houdt rekening
met de mogelijkheid van tijdelijke vermindering van de melkaanvoer als zich ernstige
uitval in de verwerkingscapaciteit zou voordoen door ziekte van het personeel en werkt
daarvoor aan een noodscenario.

Vraag 15

Gaat u nu wél fokbeperkingen instellen in de melkveehouderij of kiest u bewust voor
de situatie dat melkoverschotten zullen worden weggespoeld en kalfsvlees zal worden
vernietigd?

Antwoord 15

Zoals ik ook heb laten weten in antwoord op vraag 8 heb ik in deze situatie geen wettelijke
mogelijkheden om, als crisismaatregel, verplichte productiebeperkende maatregelen
op te leggen op basis van de Gezondheids- en Welzijnswet voor dieren (GWWD) en de
Wet dieren omdat COVID-19 geen besmettelijke dierziekte is. In Nederland wordt alle
boerderijmelk vooralsnog opgehaald en verwerkt. Met de kalversector is afgesproken
dat zij zich ervoor inzet om alle kalveren van Nederlandse melkveebedrijven te blijven
afnemen. Kalfsvlees dat niet direct kan worden afgezet wordt ingevroren. Bovendien
zijn fokbeperkingen bij melkvee pas op langere termijn effectief vanwege de lange
draagtijd van koeien en is dat geen doeltreffende maatregel voor de huidige situatie.

Vraag 16

Heeft u gelezen dat de export van Nederlandse eendagskuikens voor de leghennenhouderij
naar bepaalde gebieden stil is komen te liggen? Geldt deze situatie ook voor eendagskuikens
die worden geëxporteerd voor de vleeskuikenhouderij? Om hoeveel eendagskuikens gaat
het hierbij in totaal?11

Antwoord 16

De exportbeperkingen waar uw Kamer aan refereert zijn praktisch van aard, en komen
niet voort uit juridische maatregelen die door de Europese of Nederlandse wetgever
zijn genomen. De export van eendagskuikens via luchtverkeer naar landen buiten de
EU is grotendeels stilgevallen vanwege geannuleerde vluchten. Het gaat hierbij met
name om eendagskuikens voor de leghennenhouderij. De broederijen hebben zich ingespannen
om zoveel mogelijk eendagskuikens die niet konden vertrekken elders te plaatsen. Hetzij
door om te boeken naar luchtvaartmaatschappijen die nog wel vluchten aanbieden, dan
wel via herbestemming naar landen die per auto bereikbaar zijn. De Centrale Organisatie
Broedeieren en Kuikens (COBK) heeft mij geïnformeerd dat het gaat om circa 1.250.000
eendagskuikens waarvan de vluchten zijn geannuleerd. Na 20 maart 2020 zijn er geen
broedeieren meer ingelegd voor deze bestemmingen.

Vraag 17

Kunt u bevestigen dat (een deel van de) eendagskuikens die naar Midden-Afrika zouden
worden geëxporteerd, in ieder geval tot 10 april zal worden afgemaakt? Geldt dit ook
voor eendagskuikens die naar andere gebieden zouden worden geëxporteerd?

Antwoord 17

Het betreft hier eendagskuikens waarvan de vluchten door de luchtvaartmaatschappijen
vooraf waren bevestigd, maar die uiteindelijk niet doorgingen. Zoals aangegeven in
mijn antwoord op vraag 16 hebben de broederijen zich ingespannen om zoveel mogelijk
eendagskuikens die niet konden vertrekken te herplaatsen. Helaas heeft deze situatie
van overmacht ertoe geleid dat niet alle eendagskuikens konden worden herplaatst en
een deel van de dieren moest worden gedood.

Vraag 18

Kunt u bevestigen dat ook groepen moederdieren vervroegd zullen worden geslacht?

Antwoord 18

Er zijn signalen dat er ook moederdieren vervroegd geslacht zullen worden.

Vraag 19

Hoeveel eendagskuikens en hoeveel moederdieren worden in totaal vervroegd geslacht
door de exportbeperkingen?

Antwoord 19

COBK heeft mij geïnformeerd dat er circa 700.000 eendagskuikens zijn gedood als gevolgd
van de annulering van een aantal vluchten waarmee eendagskuikens vervoerd zouden worden.
Over informatie omtrent het aantal moederdieren dat vervroegd geslacht is als gevolg
van exportbeperkingen beschik ik niet.

Vraag 20

Kunt u deze vragen zo spoedig mogelijk en één voor één beantwoorden?

Antwoord 20

Ik heb getracht de vragen zo spoedig mogelijk te beantwoorden.