Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Ouwehand over het lot van kalfjes uit de melkveehouderij als gevolg van de coronacrisis

Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 28 april
2020).

Vraag 1

Kunt u, voor de mensen die dat niet weten, om te beginnen bevestigen dat koeien in
de melkveehouderij – net als alle andere zoogdieren – niet zomaar melk geven, maar
daarvoor eerst een jong moeten baren? Kunt u voorts bevestigen dat koeien in de melkveehouderij
om die reden ieder jaar zwanger worden gemaakt en dat de kalfjes die zij baren steeds
kort na de geboorte bij hen worden weggehaald, waarna de melk door de mens wordt toegeëigend
en de kalfjes als bijproduct van de zuivelindustrie in meerderheid in kalvermesterijen
belanden?

Antwoord 1

Om melk te kunnen geven moet een koe met regelmaat een kalf ter wereld brengen. De
melkveehouder houdt (een deel van) de vrouwelijke kalveren aan om op te fokken tot
toekomstige melkkoe. De mannelijke kalveren en een deel van de vrouwelijke kalveren
worden opgefokt met als doel kalfsvlees te produceren. De kalveren worden na minstens
14 dagen en op een minimaal gewicht van 36 kg door handelaren opgehaald van het melkveebedrijf
en naar de vleeskalverhouderij gebracht. Daar worden de kalveren 6–12 maanden opgefokt
en vervolgens geslacht.

Vraag 2

Kunt u aldus bevestigen (nogmaals: voor de mensen die dit niet weten) dat de aanvoer
van kalfjes in de kalverhouderij een direct gevolg is van het fokken met koeien in
de melkveehouderij?

Antwoord 2

Alle kalveren in de kalverhouderij zijn afkomstig uit de melkveehouderij.

Vraag 3

Heeft u gelezen dat de markt voor blankvleeskalveren «zo dood als een pier» is en
er grote overschotten aan kalfsvlees dreigen te ontstaan nu dit vlees door de coronacrisis
niet meer kan worden geëxporteerd naar landen als Italië, Frankrijk en Spanje, waar
normaal zo’n 95% van het kalfsvlees naartoe gaat?1, 2, 3

Antwoord 3

Er is inderdaad sprake van vraaguitval. Door bijvoorbeeld het sluiten van restaurants,
in het kader van de COVID-19 maatregelen, is de afzet van de duurdere delen sterk
gedaald. De verkoop van kalfsvlees via supermarkten is verminderd, maar gaat wel door.

Vraag 4

Heeft u gelezen dat kalverslachterijen door het wegvallen van de vraag naar kalfsvlees
veel minder kalfjes slachten en dat de dieren daardoor langer op de bedrijven blijven?
Welke gevolgen heeft dit voor de stalbezetting?4

Antwoord 4

Er worden op dit moment minder kalveren geslacht. Dat betekent dat kalveren langer
op stal blijven. Het aantal kalveren per bedrijf blijft gelijk, dieren worden wel
ouder en groter. De sector heeft aangegeven dat, mocht er bij de oudste kalveren minder
ruimte ontstaan in de hokken, dan in overleg met de slachterijen, de zwaarste kalveren
opgehaald worden zodat de rest voldoende ruimte heeft.

Vraag 5

Welke gevolgen heeft het voor de kalfjes die op dit moment worden geboren in de melkveehouderij,
nu kalfjes langer bij kalvermesterijen blijven staan en daar dus minder ruimte vrij
komt?

Antwoord 5

Sinds de eerste week van april is de import van kalveren gedaald. De kalversector
heeft mij verzekerd kalveren uit de Nederlandse melkveehouderij te blijven opzetten.

Vraag 6

Bent u bereid nu wel fokbeperkingen in te stellen in de melkveehouderij om te voorkomen
dat de stallen overvol raken en/of vlees (op termijn) moet worden vernietigd? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 6

Ik ben in gesprek met de melkvee- en kalversector over te nemen maatregelen op korte
en lange termijn. Omdat COVID-19 geen besmettelijke dierziekte is, heb ik geen wettelijke
mogelijkheden om, als crisismaatregel, verplichte productiebeperkende maatregelen
op te leggen. Mededingingsregels staan niet toe dat branche- en producentenorganisaties
hun leden een bindend advies geven over beperking van de productie. Zij kunnen wel
een advies geven aan hun leden om op vrijwillige basis tijdelijk productiebeperkende
maatregelen te nemen, waarbij het aan de individuele ondernemer is of hij dit advies
opvolgt. De sector kan hier bij de Autoriteit Consumenten en Markt (ACM) advies over
vragen hoe hiermee kan worden omgegaan. Als een veehouder besluit om nu geen koeien
te insemineren, heeft dit pas over 9 maanden effect.

Vraag 7

Kunt u bevestigen dat Nederland, naast de 1,58 miljoen kalfjes die in de Nederlandse
melkveehouderij worden geboren, jaarlijks ook nog eens zo’n 860.000 jonge kalfjes
importeert uit landen als Ierland, Letland en Denemarken?5, 6

Antwoord 7

Niet alle in Nederland geboren kalveren worden opgezet in de kalverhouderij, zie ook
mijn antwoord op vraag 1. Nederland heeft in 2019 860.000 kalveren geïmporteerd. 80%
van deze kalveren kwam uit Duitsland, België of Luxemburg. De overige 20% van deze
kalveren kwam uit andere landen als Ierland, Letland en Denemarken. Sinds de eerste
week van april 2020 is de import van kalveren gedaald.

Vraag 8

Heeft u de beelden gezien die Eyes on Animals en L214 afgelopen maand maakten van
een 50 uur durend transport van kalfjes uit Ierland naar Nederland (Friesland, om
precies te zijn), waarop te zien is hoe de kalfjes van slechts een paar weken oud
op een rustplaats in Cherbourg in Frankrijk onder andere worden geschopt en geslagen
met een stok?7

Antwoord 8

Ik heb die beelden gezien.

Vraag 9

Heeft u gezien dat de kalfjes voordat zij bij de rustplaats aankwamen, al 24 uur onderweg
waren en dat zij al die tijd niet hadden gedronken?

Antwoord 9

Ja.

Vraag 10

Kunt u zich herinneren dat u een jaar geleden, toen dezelfde organisaties vergelijkbare
beelden naar buiten brachten, zei dat u erop vertrouwde dat Frankrijk adequate maatregelen
had getroffen om de getoonde mishandelingen te stoppen?8

Antwoord 10

Er zijn door de Franse autoriteiten maatregelen getroffen bij de Franse controlepost
waar vorig jaar beelden over naar buiten kwamen van mishandelingen. Deze nieuwe beelden
zijn van een andere controlepost. Ik zal dit nogmaals onder de aandacht brengen bij
de Franse autoriteiten.

Vraag 11

Kunt u zich herinneren dat u een jaar geleden, toen dezelfde organisaties vergelijkbare
beelden naar buiten brachten, zei dat ongespeende kalfjes na een transporttijd van
maximaal negen uur ten minste één uur rust op de wagen dienen te krijgen, waarbij
ze gedrenkt en zo nodig gevoederd worden, en dat er Europese regelgeving bestaat ter
bescherming van het welzijn van kalveren op transport?9

Antwoord 11

Dat kan ik mij herinneren. Ik voegde daaraan toe dat na een reis met een veerboot
zoals die van Ierland naar Frankrijk, waarbij de dieren in de veewagen blijven, de
dieren bij een controlepost in de omgeving van de haven van bestemming een rusttijd
moeten krijgen van 12 uur. De transportverordening geeft de mogelijkheid dat de tijd
onderweg op zee in dergelijke veerboten langer is dan de maximale transporttijd, zoals
die geldt voor wegtransport.

Vraag 12

Erkent u dat deze nieuwe beelden aantonen dat de door Frankrijk genomen maatregelen
kennelijk dus niet adequaat waren om deze dierenmishandeling te stoppen en dat de
regelgeving die kalfjes tijdens transport moet beschermen, niet wordt nageleefd? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 12

De nieuwe beelden van mishandeling van kalveren waren bij een andere controlepost
dan die van vorig jaar. De door de Franse autoriteiten getroffen maatregelen hebben
helaas niet het effect gehad om dit soort praktijken bij alle Franse controleposten
te voorkomen.

Vraag 13

Bent u bereid de import van kalfjes stil te zetten nu er een overschot aan kalfsvlees
is en kalfjes langer in de stallen moeten blijven? Zo nee, waarom niet en hoe gaat
u dan voorkomen dat de stallen overvol raken?

Antwoord 13

Europa heeft een interne markt. Het is niet mogelijk om de import van gezonde dieren
uit Europa te verbieden. De kalversector heeft aangegeven de import van kalveren te
beperken indien er sprake is van ruimtegebrek, zodat alle Nederlandse kalveren kunnen
worden afgenomen. Sinds de eerste week van april is de import van kalveren afgenomen.

Vraag 14

Bent u in dit licht ook bereid er bij Ierland, Denemarken en andere landen waaruit
Nederland kalfjes importeert, aan te dringen op fokbeperkingen in de melkveehouderij?

Antwoord 14

Ik ben in gesprek met mijn Europese collega’s over de problemen in de landbouw als
gevolg van de COVID-19 pandemie. Ook de problemen in de melkvee- en kalversector worden
besproken. Zie ook mijn antwoord op vraag 6.

Vraag 15

Bent u bereid er bij uw Europese collega’s en de Europese Commissie op aan te dringen
dat er fokbeperkingen worden ingesteld in de melkveehouderij?

Antwoord 15

Ik verwijs uw Kamer naar mijn antwoorden op de vragen 6 en 14.

Vraag 16

Kunt u bevestigen dat 64% van de kalfjes in de Nederlandse kalverhouderij wordt gehouden
voor de productie van blank kalfsvlees, waarvoor zij op een ijzerarm dieet worden
gezet met als gevolg dat ze constant op het randje van bloedarmoede leven?

Antwoord 16

Het klopt dat de meeste vleeskalveren in Nederland een ijzerarm dieet krijgen en vallen
onder de categorie blank-kalfsvlees. Er gelden strikte EU-eisen over het hemoglobine
(Hb)-gehalte in het bloed van kalveren tijdens de houderijperiode. Om dit te bewaken
laten houders van blanke kalveren bloedmonsters nemen ter monitoring en krijgen dieren,
indien nodig, ijzerpreparaten toegediend.

Vraag 17

Kunt u bevestigen dat meer dan de helft van de kalfjes die na het leven in de kalverhouderij
eindigen als blank kalfsvlees, last heeft van longaandoeningen en dat een derde van
hen kampt met borstvliesontsteking – een pijnlijke ontsteking in de borstholte die
koorts en ademnood veroorzaakt –, zoals bleek uit onderzoek van Wageningen Lifestock
Research?10

Antwoord 17

In dit onderzoek op 8 blankveebedrijven bleek dat meer dan 50% van de kalveren longafwijkingen
had, waarvan 5,8%–7,4% ernstig beschadigde longen had. Een derde van de kalveren had
tekenen van borstvliesontsteking. Samen met de sector laat ik onderzoek doen naar
het verbeteren van de leefomstandigheden van kalveren in de melkvee en kalverhouderij.
Ik vind dat de kalversector verder moet verduurzamen. Diergezondheid, dierenwelzijn
en antibioticagebruik zijn daarin een belangrijk aandachtspunt.

Vraag 18

Kunt u bevestigen dat volgens dit onderzoek twee derde van de kalfjes na het leven
in de kalverhouderij eindigen als rosé kalfsvlees, last heeft van longaandoeningen
en dat de helft van deze kalfjes borstvliesontsteking krijgt?

Antwoord 18

Uit dit onderzoek op 6 rosébedrijven bleek meer dan twee derde van de kalveren longveranderingen
waarvan 17,0%–18,1% ernstig beschadigde longen. Meer dan de helft van de kalveren
had tekenen van borstvliesontsteking. Zie ook mijn antwoorden bij vraag 17.

Vraag 19

Kunt u bevestigen dat het risico op luchtwegaandoeningen zo groot is doordat de kalfjes,
die in de melkveehouderij dus kort na de geboorte bij hun moeder worden weggehaald,
op een leeftijd van hooguit 14 dagen met een kwetsbaar immuunsysteem met honderden
soortgenoten van verschillende bedrijven bij elkaar worden gezet, waarbij een hoge
bezettingsgraad in de stallen ook nog eens leidt tot een hoge infectiedruk van virussen
en bacteriën?11

Antwoord 19

De sector zet kalveren op als ze minimaal 14 dagen oud zijn. Het samenvoegen van vele
dieren met een verschillende afkomst leidt inderdaad tot een verhoogde infectiedruk.
Ik laat, samen met de sector, onderzoek doen naar effectieve en haalbare maatregelen
om de infectiedruk en het antibioticagebruik te verminderen en het dierenwelzijn te
verhogen. Het later opzetten van kalveren maakt hier onderdeel van uit. Ik zal uw
Kamer te zijner tijd over de uitkomsten van dit onderzoek informeren.

Vraag 20

Kunt u bevestigen dat kalfjes in de Nederlandse kalverhouderij hun hele leven doorbrengen
op harde en gladde betonnen of houten roostervloeren zonder stro of andere bodembedekking,
waardoor ze vaak last hebben van gewrichtsaandoeningen en bovendien sterk worden beperkt
in hun natuurlijk gedrag, omdat ze snel uitglijden en zich verwonden?12

Antwoord 20

De meeste kalveren in Nederland worden gehouden op houten of betonnen vloeren. Op
verzoek van uw Kamer heb ik, samen met de sector, onderzoek laten doen naar alternatieve
vloeren voor vleeskalveren die stroever en zachter zijn. Op basis van dit onderzoek
is de subsidieregeling Welzijnsvriendelijke stalvloeren ingericht. Hiervan is inmiddels
het volledige bedrag (€ 12,5 miljoen) beschikt. Door deze subsidie hebben voorlopers
de kans gekregen de vloer grondig in de praktijk te testen. Dit werkt drempelverlagend
voor de rest van de sector.

Vraag 21

Erkent u dat het aannemelijk is dat meer kalfjes zullen lijden als gevolg van deze
aandoeningen wanneer zij met nog grotere aantallen dieren en nog langer onder deze
omstandigheden in de stallen van de kalvermesterij moeten staan?

Antwoord 21

Het aantal kalveren per stal neemt door in de huidige omstandigheden niet toe. Dieren
blijven mogelijk wel langer op stal staan, waardoor welzijnsproblemen kunnen ontstaan.
Ik vind dat de sector er ook in deze situatie alles aan moet doen om problemen op
het vlak van dierenwelzijn en diergezondheid te voorkomen.

Vraag 22

Hoe groot schat u de kans dat een kalverhouder wordt bezocht door een toezichthouder
van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) nu de NVWA door ziekteverzuim
vanwege corona haar werkzaamheden aan het afschalen is en zich vooral richt op het
toezicht in slachthuizen en bij de export van dieren die in het buitenland worden
geslacht?

Antwoord 22

De beschikbare toezichtcapaciteit wordt door de NVWA risicogericht ingezet en gedurende
de coronacrisis worden de adviezen van het RIVM daarbij zorgvuldig meegewogen. Zowel
in het belang van het voorkomen van verspreiding van het coronavirus, als ook in het
kader van de gezondheidsrisico’s voor de NVWA-inspecteurs en voor de geïnspecteerden.

De NVWA voert wel inspecties uit bij meldingen die daar, vanwege de ernst van de overtreding
en/of de mogelijke gevolgen voor het dierenwelzijn of diergezondheid, onmiddellijk
om vragen.

Vraag 23

Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?

Antwoord 23

U ontvangt bij deze de antwoorden.