Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Asscher en Ellemeet over het tekort aan openbare bibliotheken

Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen
3 april 2020)

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Raad voor Cultuur: gemeenten moeten verplicht
goede bieb optuigen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat iedere Nederlander toegang moet hebben tot een openbare bibliotheek
in de omgeving? Zo ja, hoe verhoudt dat standpunt zich tot het feit dat op dit moment
vijf gemeenten helemaal geen bibliotheek meer hebben? Zo nee, waarom deelt u deze
mening niet?

Antwoord 2

Ik ben van mening dat iedere inwoner van Nederland binnen een redelijke afstand toegang
moet hebben tot een volwaardige fysieke bibliotheek. Dat is nu niet overal het geval.
In mijn beleidsreactie van 2 april 2020 bij de evaluatie van de Wet stelsel openbare
bibliotheekvoorzieningen (Wsob) en bij het advies van de Raad voor Cultuur van 11 februari
2020 geef ik mijn conclusies en overwegingen bij de wetsevaluatie en beschrijf ik
de acties die daaruit volgen. Eén van die acties is een convenant met gemeenten, provincies
en het bibliotheekveld. Het convenant moet voor de korte termijn een antwoord geven
op de belangrijkste uitdagingen voor het Nederlandse bibliotheekstelsel. Voor de langere
termijn sluit ik wetswijziging niet uit. Mijn antwoorden hieronder gaan kort in op
uw vragen. De onderwerpen die u in uw vragen aan de orde stelt, komen in uitgebreide
zin aan bod in mijn beleidsreactie.

Vraag 3

Hoe kan het dat in zestien Nederlandse gemeenten op dit moment de openbare bibliotheek
niet volledig functioneert? Wat zegt dit over het functioneren van de Wet stelsel
openbare bibliotheekvoorzieningen?

Antwoord 3

De Wsob regelt het functioneren van het stelsel (de maatschappelijke functie van de
openbare bibliotheek, de partijen en hun rollen in het stelsel), maar niet de feitelijke
beschikbaarheid en de toegankelijkheid van de bibliotheek. Dat is een decentrale verantwoordelijkheid.
Gemeenten nemen over het algemeen hun verantwoordelijkheid. Niettemin kent Nederland
op dit moment een aantal gemeenten zonder bibliotheek of zonder volwaardige bibliotheek.
Dit is één van de onderwerpen waar ik via het bibliotheekconvenant verbetering in
wil brengen.

Vraag 4

Bent u het met de mening eens dat bibliotheken een cruciale rol spelen in het leesvaardig
maken van scholieren? Bent u het met de mening eens dat het aanbod van bibliotheken
juist gewaarborgd moet worden, in het licht van de uitkomst van de PISA-test 2018,
waar de Raad voor Cultuur in haar advies naar verwijst?2

Antwoord 4

Bibliotheken spelen, naast het onderwijs, een belangrijke rol bij het aanleren en
ontwikkelen van leesvaardigheden. Van de ruim 200.000 activiteiten die bibliotheken
in 2018 hebben uitgevoerd, hadden er 65.000 betrekking op het lezen. Bibliotheken
moeten in voldoende mate bereikbaar zijn om hun rol bij grote maatschappelijke opgaven,
zoals het stimuleren van het lezen, te kunnen vervullen. De rol van de bibliotheken
bij het lezen komt aan bod in mijn beleidsreactie bij de evaluatie van de Wsob en
in de actie-agenda die mijn collega voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media en
ik in onze brief van 3 december 2019 over het Leesoffensief hebben aangekondigd.3

Vraag 5

Bent u voornemens het advies van de Raad voor Cultuur op te volgen en in de wet te
verankeren dat elke gemeente een eigen openbare bibliotheek moet hebben? Zo ja, bent
u bereid om aan deze gemeenten voldoende middelen beschikbaar te stellen om te zorgen
dat zij de bibliotheken daadwerkelijk open kunnen houden? Zo nee, wat zijn uw bezwaren
tegen het opvolgen van het advies van de Raad voor Cultuur?

Antwoord 5

Ik wil hier een gefaseerde aanpak volgen. Het is mijn inzet via het convenant met
de andere overheden en het bibliotheekveld lacunes in het stelsel te dichten. Mocht
deze route onvoldoende resultaat opleveren, dan sluit ik wijziging van de Wsob niet
uit.

Vraag 6

Gaat u op korte termijn in gesprek met de vijf gemeenten die op dit moment geen bibliotheek
hebben om een oplossing voor dit probleem te vinden? Acht u het noodzakelijk dat in
deze gemeenten de openbare bibliotheek zo snel weer mogelijk open gaat?

Antwoord 6

Mijn uitgangspunt is dat iedere inwoner van Nederland toegang heeft tot een volwaardige
openbare bibliotheek. Bij voorkeur in de eigen gemeente, maar het is ook denkbaar
dat gemeenten afspraken maken over een gezamenlijke bibliotheekvoorziening. Bij het
convenant zullen we met partijen nagaan waar het stelsel gerepareerd moet worden.
Als daarvoor overleg met gemeenten nodig is, ben ik daar graag toe bereid.