Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Jasper van Dijk over een man die zijn arbeidsongeschiktheidsverzekering kwijtraakt vanwege een fysiotherapie behandeling

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 9 maart
2020).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht: «Man verzwijgt fysio-behandeling, raakt verzekering
kwijt»?1

Antwoord 1

Ik heb kennisgenomen van dit bericht.

Vraag 2 en 3

Vindt u het aanvaardbaar dat iemand een arbeidsongeschiktheidsuitkering wordt geweigerd
vanwege een aantal behandelingen bij de fysiotherapeut?

Kunt u juridisch verklaren hoe Aegon NV een zelfstandige, die zijn arbeidsongeschiktheidsverzekering
betaalt, op deze gronden een uitkering kan weigeren?

Antwoord 2 en 3

Als een zelfstandige een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) wil afsluiten, dan
heeft de verzekeraar bepaalde gegevens van hem nodig om een inschatting te maken van
het risico en een daarbij passende premie vast te kunnen stellen. Voordat een AOV
wordt gesloten vragen verzekeraars daarom aan aspirant-verzekerden om een gezondheidsverklaring
in te vullen. Deze verklaring bestaat uit een formulier waarin vragen gesteld worden
over de persoonlijke omstandigheden en leefstijl van de aspirant-verzekerde en over
de medische geschiedenis. Er wordt gevraagd naar een groot aantal aandoeningen en
ziekten. Tevens wordt aangegeven dat de aspirant-verzekerde het moet vermelden indien
hij bijvoorbeeld een arts heeft bezocht, een (para)medische behandeling heeft ondergaan
(zoals fysiotherapie) en/of medicijnen heeft gebruikt. De medisch adviseur van de
verzekeraars beoordeelt vervolgens de gezondheidsverklaring.

Op het formulier wordt benadrukt dat het belangrijk en verplicht is om de verklaring
goed en volledig in te vullen omdat de verzekeraar anders de AOV kan beëindigen of
een uitkering kan weigeren of stopzetten. Een verzekeraar moet immers op de juistheid
en volledigheid van de gezondheidsverklaring kunnen vertrouwen.

Het juridische kader is geregeld in het Burgerlijk Wetboek (BW). In artikel 7:928
lid 1 BW is geregeld dat de verzekerde een mededelingsplicht heeft. De gevolgen van
het niet nakomen van de mededelingsplicht zijn geregeld in de artikelen 7:929 lid
2, 7:930 lid 2 en lid 3 BW. Cruciaal daarbij is de vraag of de verzekeraar, als hij
wel bekend was geweest met het feit dat hem niet is meegedeeld door de verzekerde,
de verzekering wel of niet zou hebben gesloten of bepaalde clausules, uitsluitingen
of premieverhogingen zou hebben toegepast.

Blijkens de uitspraak van het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid)2 draait het in het onderhavige geval om het feit dat de verzekeraar, als hij wel op
de hoogte was geweest van het risico c.q. de medische informatie, bepaalde clausules,
uitsluitingen of premieverhogingen zou hebben toegepast op de verzekering. Na onderzoek
en advies van zijn medisch adviseur heeft de verzekeraar aan de verzekerde de optie
gegeven om akkoord te gaan met een uitsluitingsclausule (ten aanzien van aandoeningen
van de wervelkolom), dan wel de AOV op te zeggen. De verzekeraar heeft vervolgens
de claim van de verzekerde afgewezen omdat deze onder de uitsluitingsclausule zou
vallen.

Vraag 4

Hoe wordt door het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) het belang
van de klant gewogen?

Antwoord 4

Het Kifid is onpartijdig en onafhankelijk. Het Kifid streeft een gelijk speelveld
na voor consumenten, ondernemers en financiële dienstverleners. Het Kifid geeft aan
daarbij bovendien rekening te houden met een eventuele kennisachterstand van consumenten
en ondernemers.

Vraag 5

Vindt u het toelaatbaar dat particuliere verzekeraars enkel kerngezonde mensen willen
verzekeren en de kosten van klanten die arbeidsongeschikt worden proberen af te wentelen
op de maatschappij?

Antwoord 5

In de media wordt soms het beeld geschetst dat verzekeraars zelfstandigen frequent
afwijzen voor een AOV. Van alle zelfstandigen die een aanvraag doen voor een AOV wordt
met bijna 80% daadwerkelijk een AOV afgesloten. Bij bijna 15% van de kandidaat-verzekerden
die een verzekering aanvragen is er wel een verzekeringsaanbod van de verzekeraar,
maar komt de AOV om andere redenen niet tot stand. Bijvoorbeeld omdat de benodigde
informatie niet wordt aangeleverd of omdat de kandidaat-verzekerde zelf besluit om
de AOV niet af te sluiten. Zo’n 5% van de aspirant-verzekerden wordt geweigerd voor
een AOV.3

In 2011 heeft de Autoriteit Financiële Markten (AFM) een onderzoek gedaan naar de
claimbeoordeling bij de AOV. De AFM concludeerde toen dat er geen aanwijzingen waren
dat verzekeraars structureel onzorgvuldig handelen bij de vaststelling en uitkering
van claims. In 2018 heeft de AFM opnieuw een verkenning gedaan: volgens de AFM zijn
er geen misstanden waar nader onderzoek naar moet worden gedaan.

Vraag 6

Bent u bereid de mogelijkheden tot een acceptatieplicht bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
te onderzoeken?

Antwoord 6

In het Pensioenakkoord hebben kabinet en sociale partners afgesproken dat sociale
partners een voorstel uitwerken voor een wettelijke verzekeringsplicht voor zelfstandigen
tegen het arbeidsongeschiktheidsrisico. In mijn antwoord op vraag 11 ga ik hier nader
op in.

Vraag 7

Onderschrijft u dat mede door dit soort incidenten het vertrouwen in een arbeidsongeschiktheidsverzekering
onder ZZP'ers laag is?

Antwoord 7

Noch de zelfstandige, noch de verzekeraar is gebaat bij incidenten als deze. Verzekeraars
proberen daarom dit soort situaties te voorkomen. Zo is in 2017 de model-gezondheidsverklaring
gemoderniseerd om het risico op het niet nakomen van de mededelingsplicht te voorkomen.
De belangrijkste aanpassing bestaat uit het toevoegen van zogenoemde kruisvragen.
Via deze kruisvragen wordt de aspirant-verzekerde gevraagd naar onder meer artsenbezoek,
ziekenhuisopname en medicijngebruik. Allerlei informatie over kwalen en aandoeningen
die eerder in de verklaring niet is gegeven blijkt bij deze vraag vrijwel altijd alsnog
te worden vermeld. Op deze wijze vraagt de verzekeraar niet naar méér informatie,
maar stelt hij de vragen op verschillende manieren, en wordt de kans op (onbewuste)
verzwijging verkleint.

Een incident als dit komt het imago van verzekeraars niet ten goede. Tegelijkertijd
wordt het negatieve beeld van verzekeraars over uitkeringsgedrag en claimbeoordeling
niet bevestigd door bovengenoemde verkenningen van de AFM.

Vraag 8

Bent u bereid met Aegon NV en andere verzekeraars in overleg te gaan teneinde een
mensvriendelijker beleid te bevorderen?

Antwoord 8

In de onderhavige kwestie zie ik geen aanleiding om in contact te treden met verzekeraars
over een mensvriendelijker beleid.

Vraag 9

Welke mogelijkheden staan er nog open voor de cafetariahouder in kwestie en wat kunt
u voor hem betekenen?

Antwoord 9

De uitspraak van de Geschillencommissie van het Kifid betreft in dit geval een niet-bindend
advies. Hieraan hoeven de consument en de financiële dienstverlener zich niet te houden.
Als de cafetariahouder in kwestie het niet eens is met deze niet-bindende uitspraak
kan hij deze nog aan de rechter voorleggen.

Vraag 10

Hoeveel zelfstandigen maken momenteel gebruik van de arbeidsongeschiktheidsverzekering
van het UWV?

Antwoord 10

Zelfstandigen kunnen via twee wegen bij UWV verzekerd zijn tegen het risico van arbeidsongeschiktheid:
hetzij via de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen (WAZ), hetzij via
de vrijwillige WIA- of WAO-verzekering bij UWV.

Met de inwerkingtreding van de Wet einde toegang verzekering WAZ is de toegang tot
de WAZ geëindigd in 2006. De WAZ is gehandhaafd voor de toen lopende WAZ-uitkeringen
en kent momenteel ruim 10.000 lopende uitkeringen – hieronder vallen overigens ook
uitkeringen aan meewerkende echtgenoten.

De vrijwillige verzekering van UWV staat onder meer open voor zelfstandigen die voorheen
verplicht verzekerd waren voor de werknemersverzekeringen (waaronder de WIA). De vrijwillige
verzekering bij UWV staat bovendien ook open voor andere groepen, zoals dienstverleners
aan huis (waaronder alfahulpen).

Het totale verzekerdenbestand voor de vrijwillige WAO- en WIA-verzekering bedraagt
bijna 15.000.4 Het aandeel zelfstandigen hierin wordt niet bijgehouden.

Vraag 11

Bent u bereid om zelf een goede en betaalbare arbeidsongeschiktheidsverzekering in
het leven te roepen waar zelfstandigen gebruik van kunnen maken?

Antwoord 11

Conform de afspraak in het Pensioenakkoord hebben sociale partners een voorstel uitgewerkt
voor een wettelijke verzekeringsplicht voor zelfstandigen tegen het arbeidsongeschiktheidsrisico.
Dit voorstel hebben zij op 3 maart jongstleden aan mij aangeboden. Op dit moment ben
ik bezig om dit advies te bestuderen en de precieze implicaties ervan in kaart te
brengen. Voor de zomer van 2020 komt het kabinet met een voorstel aan de Tweede Kamer.