Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Jasper van Dijk over overheidssteun aan de Grijze Wolven

Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 6 maart
2020).

Vraag 1

Wat is uw oordeel over het rapport: «De hand van de overheid voedt nog altijd de Grijze
Wolven», waarbij 22 gemeenten zijn onderzocht op hun banden met de Grijze Wolven?1

Antwoord 1

Ik ben bekend met de inhoud van het rapport. In algemene zin geldt dat gemeenten een
subsidie ter beschikking kunnen stellen als onderdeel van hun beleid. Ter beoordeling
van deze aanvragen hanteren zij subsidiekaders. Organisaties waarvan volgens de gemeenten
de aanvraag aan de gestelde criteria voldoet, ontvangen subsidies.

Ik ben me ervan bewust dat de Turkse Federatie Nederland (TFN) bekend staat om haar
(nationalistische) gedachtegoed2.

In de Nederlandse samenleving is ruimte voor een grote diversiteit van beschouwingen,
opvattingen, waardepatronen en leefstijlen. Dit betekent dat mensen de vrijheid hebben
hun eigen keuzes te maken binnen de kaders van de democratische rechtsorde. De overheid
staat voor deze verworvenheden van onze democratische rechtsstaat. Onze vrijheden
zijn echter geen vrijbrief voor antidemocratisch en onverdraagzaam gedrag. Indien
dit laatste aantoonbaar het geval is, wordt daar tegen opgetreden.

Vraag 2

Deelt u de conclusie dat er tien gemeenten zijn die direct of indirect steun verlenen
aan de Grijze Wolven?

Antwoord 2

Navraag bij deze tien gemeenten leert ons dat bij de gemeenten die voor het versturen
van de beantwoording hebben gereageerd, er sprake is (geweest) van een directe of
indirecte subsidierelaties tussen gemeenten en de TFN. Deze subsidies zijn verstrekt
volgens de daarvoor geldende subsidiekaders, vaak ten behoeve van sociale cohesie
of integratiebeleid.

Binnen organisaties valt niet uit te sluiten dat er leden zijn met ideologieën die
in strijd zijn met de rechtstaat. De gemeenten die hebben gereageerd, geven aan dat
zij de ontwikkelingen met betrekking tot antidemocratisch of onverdraagzaam gedrag,
extremisme en radicalisering nauwlettend volgen. Indien blijkt dat leden van de TFN
zich hieraan schuldig maken, is dat een zeer kwalijke zaak en zal daar tegen worden
opgetreden.

Vraag 3, 4

Vindt u het aanvaardbaar dat een extreemrechtse organisatie subsidie en/of andere
diensten ontvangt van gemeenten? Zo nee, hoe gaat u deze steunverlening stopzetten?

Deelt u de conclusie van het rapport dat: «gemeenten Turkse Federatie Nederland lidorganisaties
niet langer moeten beschouwen als onschuldige clubjes, maar hen moet herkennen als
ultranationalisten en de ondersteuningskraan onmiddellijk moet dichtdraaien»?

Antwoord 3, 4

Het is aan gemeenten om subsidies beschikbaar te stellen en deze toe te kennen aan
de subsidieaanvrager.

Het stimuleren van onverdraagzaamheid, haat zaaien en het belemmeren van de integratie
en participatie van bevolkingsgroepen door extremistische groeperingen tast de grondrechten
van anderen aan. Door dergelijke, mogelijk verhulde, boodschappen en/of gedragingen
ontstaat op de lange termijn het risico dat de Nederlandse sociale en politieke stabiliteit
wordt aangetast. Dit ziet het Kabinet als ronduit onwenselijk.

Wanneer het Kabinet constateert dat er grenzen overschreden worden op dit gebied,
zal het via de daartoe geëigende kanalen actie ondernemen. Vanzelfsprekend wensen
Nederlandse gemeenten hieraan niet bij te dragen middels subsidieverlening. Indien
er sprake is van verstoring van openbare orde dan zal de burgemeester daar tegen optreden.
De politie is alert op strafbare feiten in woord of gedragingen en treedt in deze
gevallen op. De beoordeling hiervan ligt bij het Openbaar Ministerie.

Mijn ministerie zet bovendien in op proactieve signalering, trendanalyse en de inzet
van kennis en expertise richting gemeenten en gemeenschappen, om ervoor te zorgen
dat beginnende maatschappelijke onrust niet escaleert en op de korte termijn (crisis)
en lange termijn in goede banen wordt geleid. Zo wil mijn ministerie bijdragen aan
handelingsvaardigheid bij de omgang met polarisatie, radicalisering, discriminatie
en problematisch gedrag.

Vraag 5

Bent u bereid om de steun van overheden aan de Grijze Wolven verder te onderzoeken
en zo nodig maatregelen te nemen?

Antwoord 5

Subsidieverstrekking is een eigenstandige bevoegdheid van gemeenten. Hierin mengt
het kabinet zich in principe niet. Echter wanneer het kabinet constateert dat er sprake
is van gedragingen die de kaders van de democratische rechtsorde overschrijden, dan
zal via de daartoe geëigende kanalen actie worden ondernomen.