Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Raan over het bericht dat de vertegenwoordigers van SATL en BTV zijn opgestapt uit het overleg van de klankbordgroep Luchtvaartnota 2020–2050

Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
16 januari 2020).

Vraag 1

Kent u de berichten «Minister blokkeert overleg met omwonenden» en «Deze verklaring
van SATL en BTV mocht niet worden gedeeld»?1 2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u ervan op de hoogte dat de vertegenwoordigers van de Samenwerkende Actiegroepen
Tegen Laagvliegen (SATL) en Bewoners Tegen Vliegtuigoverlast (BTV) zijn opgestapt
uit het overleg van de klankbordgroep Luchtvaartnota 2020–2050 van 26 november 2019?

Antwoord 2

Ja

Vraag 3

Kent u de verklaring die zij in dit overleg wilden afgeven als evaluatie op het proces,
maar die zij hier niet naar voren mochten brengen?3

Antwoord 3

SATL en BTV mochten hun verklaring wel toelichten maar niet integraal voorlezen tijdens
de klankbordgroep van 26 november 2019. In een eerdere klankbordgroep was namelijk
al een soortgelijke verklaring van SATL/BTV voorgelezen en integraal bij de notulen
gevoegd. Tevens is aangeboden om de verklaring ook deze keer integraal toe te voegen
aan de notulen, zodat de leden van de klankbordgroep er op deze manier kennis van
konden nemen.

Vraag 4

Kent u de volgende constatering van SATL en BTV: «We constateren dat het proces, hoe
te komen tot een concept Luchtvaartnota een voorgekookt menu was»? Wat is daarop uw
reactie?

Antwoord 4

De klankbordgroep van de Luchtvaartnota is ingericht om de belangen van alle betrokken
partijen helder in beeld te brengen en hun argumentatie mee te kunnen nemen in de
uiteindelijke politieke besluitvorming van de totstandkoming van de Luchtvaartnota.
De leden van de klankbordgroep hebben een belangrijke bijdrage geleverd door op gezette
tijden te reageren en inbreng te leveren in de discussie, waardoor een completer en
evenwichtiger beeld is ontstaan van alle belangen die onderdeel zijn van de besluitvorming.

Vraag 5

Wat is uw reactie op de stelling van SATL en BTV dat er op hoofdpunten geen enkele
ruimte was voor hun inbreng?

Antwoord 5

Vanaf de start heeft participatie een belangrijk rol gespeeld in het vormgeven van
de richting en inhoud van de Luchtvaartnota. Nadat SATL/BTV zich had afgesplitst van
LBBL hebben zij op hun verzoek een aparte stoel in de klankbordgroep van de Luchtvaartnota
gekregen. Daar hebben zij net als de andere leden hun inbreng kunnen leveren. Zie
verder antwoord 3.

Vraag 6

Wat is uw reactie op de stelling van SATL en BTV dat er, ondanks een actieve opstelling,
weinig tot niets is gedaan met hun input en feedback onder andere over de ingebrachte
expertise met betrekking tot vogelaanvaringen?

Antwoord 6

De inbreng van partijen is zo goed mogelijk meegenomen in de totstandkoming van de
Luchtvaartnota.

Vraag 7

Wat is uw reactie op de stelling van SATL en BTV dat diverse vragen niet werden beantwoord,
onder andere de vragen over het te optimistisch inschatten van het perspectief op
elektrisch vliegen?

Antwoord 7

Dit is juist een voorbeeld waarbij de inbreng van de klankbordgroep direct effect
heeft gehad op de verbetering van de kwaliteit van de PlanMER. Deze vraag heeft waarschijnlijk
betrekking op de presentatie van de eerste versie van de doorrekening van de PlanMER.
Daar bleken door bepaalde aannames over elektrisch vliegen vreemde uitkomsten te zijn.
Deze aannames zijn hierop aangepast.

Vraag 8

Kent u de kritiek van SATL en BTV dat de door hun gemaakte punten regelmatig niet
zijn opgenomen in de notulen?

Antwoord 8

Van de bijeenkomsten van de klankbordgroep heeft altijd verslaglegging plaatsgevonden.
Na de zomer is aangegeven binnen de klankbordgroep dat er behoefte was aan meer detailniveau
in de verslaglegging. Dit heeft geleid tot het besluit om het detailniveau in de notulen
te verhogen, en om deze eerst als concept aan alle leden van de klankbordgroep voor
te leggen. Hierdoor kunnen eventuele gewenste aanpassingen gemaakt worden voordat
het verslag definitief wordt. Het is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de leden
van de klankbordgroep om hiervoor zorg te dragen.

Vraag 9

Erkent u dat deze notulen daardoor geen volledig beeld geven van de gesprekken die
hebben plaatsgevonden in de klankbordgroep? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Het uitgangspunt van de notulen is dat deze rechtdoen aan wat er tijdens de bijenkomsten
wordt ingebracht. Het is belangrijk dat alle leden van de klankbordgroep in de notulen
hun inbreng kunnen terugvinden, en kunnen aangeven wanneer zij denken dat dit in onvoldoende
mate het geval is. Hiervoor is te allen tijde de ruimte geweest tijdens de klankbordgroep
bijeenkomsten, en dit heeft ook diverse malen geleid tot aanpassing van de notulen.

Vraag 10

Erkent u dat door incomplete en ongebalanceerde notulen een deel van de door SATL
en BTV aangeleverde waarschuwingen en argumenten u niet bereikt zouden kunnen hebben?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Tijdens de bijeenkomsten van de klankbordgroep heeft altijd verslaglegging plaatsgevonden
waardoor de inbreng van alle leden terug te vinden is. Het is belangrijk dat alle
leden van de klankbordgroep in de notulen hun inbreng kunnen terugvinden, en dat de
verslaglegging zo nodig wordt aangepast om dit te realiseren. De leden van de klankbordgroep
kunnen aangeven of dit voor hen in voldoende mate het geval is. Belangrijk is dat
aan een dergelijke oproep binnen de klankbordgroep gehoor wordt gegeven, om te kunnen
komen tot een gezamenlijk gedragen proces betreft de totstandkoming van de notulen.
Ik ben ervan overtuigd dat dit in voldoende mate het geval is. In aanvulling hierop
zijn mijn medewerkers, waaronder de plv directeur luchtvaart, bij alle klankbordgroepvergaderingen
aanwezig geweest. Ook wat niet op papier is vastgelegd is gehoord. Bovendien hebben
alle klankbordgroepleden voortdurend de uitnodiging gehad een eigen, aanvullende inbreng
te leveren, zoals het indienen van een position paper, het inbrengen van relevant
(eventueel eigen) onderzoek, het agenderen van onderwerpen en het geven van presentaties.
Ook hebben diverse leden gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een of meer leden
van het nota-team apart te spreken om punten te bespreken, vragen te stellen of standpunten
op te helderen.

Vraag 11

Deelt u de mening dat het vanwege de incomplete en ongebalanceerde notulen niet mogelijk
is om een gebalanceerde beleidsbeslissing te nemen inzake de luchtvaartnota? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 11

Die mening deel ik niet, omdat ik de inbreng van de klankbordgroep wel uitgebalanceerd
acht, mede door de veelzijdigheid van de inbreng zowel tijdens de overleggen als daarbuiten.
En bovendien baseert het kabinet de ontwikkeling van beleidsnota’s op heel veel meer
dan stakeholder-overleggen, zoals wetenschappelijk onderzoek, plan-MER-proces, internationaal
overleg, bestuurlijke overleggen etc.

Vraag 12

Erkent u dat in deze klankbordgroep de vertegenwoordiging van de luchtvaartsector,
het ministerie en bewonersgroepen, numeriek in het nadeel is uitgevallen van bewonersgroepen?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 12

De klankbordgroep is samengesteld met het doel om alle verschillende belangen een
stem te geven, zodat bij de voorbereiding van beleid alle argumenten meegewogen kunnen
worden. Er vindt geen besluitvorming plaats, de leden worden nergens aan gecommitteerd
en er wordt niet gestemd. Bewoners zijn op vier manieren vertegenwoordigd: via een
vertegenwoordiger van de omwonenden Schiphol; via een vertegenwoordiger van de bewonersvertegenwoordigers
van de regionale vliegvelden; via een vertegenwoordiger van het LBBL en via een vertegenwoordiger
van SATL/BTV. Bovendien heeft de voorzitter niet de numerieke verhouding leidend gemaakt
voor de spreektijd tijdens de overleggen, waar juist de bewonersgroepen volop gebruik
van hebben gemaakt door wanneer zij dat nodig achtten het woord te vragen, dat ook
kregen en relatief juist veel spreektijd hebben gekregen.

Vraag 13

Erkent u dat deze ongelijkheid zich ook manifesteert in het feit dat de bewoners veel
van hun eigen tijd en geld steken in hun deelname aan dergelijke overleggen, terwijl
het in geval van de vertegenwoordigers van de sector en het ministerie om betaalde
banen gaat? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 13

Deelname van de leden wordt gewaardeerd door het ministerie. Het staat de leden vrij
om af te wegen of zij dit een goede besteding van hun tijd vinden.

Vraag 14

Kent u de volgende stelling van SATL en BTV: «Door het ontbreken van een MKBA kan
er geen zorgvuldige transparante belangenafweging gemaakt worden; ondanks meermaals
aandringen bleef de deur hiervoor gesloten; Dit is een ernstig gemis»? Wat is daarop
uw reactie?

Antwoord 14

Op verzoek van uw Kamer (motie-Kröger, Kamerstuk 31 936 nr. 543) laat ik een PlanMER opstellen ter onderbouwing van het luchtvaartbeleid. Naast de
milieueffecten laat ik daarbij ook de economische effecten in beeld brengen. Het voordeel
van een PlanMER ten opzichte van een MKBA is dat de milieu en economische effecten
gelijkwaardig (kwalitatief en kwantitatief) met elkaar vergeleken kunnen worden. Dat
biedt voordelen bij een strategische beleidsafweging. Bij een MKBA ontbreken vaak
voldoende gegevens om bijvoorbeeld de geluidshinder in geld uit te drukken. Daardoor
blijft die post in veel gevallen beperkt tot een «»-PM»». Overigens laat ik onderzoeken
hoe ik de kwaliteit van toekomstige MKBA’s kan verbeteren.

Vraag 15

Kent u de volgende oproep van SATL en BTV: «Rekening houdend met de overlast, gezondheidsschade
en de maatschappelijke kosten en baten dient ook met een krimpscenario rekening gehouden
te worden»? Wat is daarop uw reactie?

Antwoord 15

In de PlanMER ter onderbouwing van de Luchtvaartnota worden ook de effecten van een
krimpscenario in beeld gebracht.

Vraag 16

Wat zegt het u dat SATL en BTV nadrukkelijk afstand hebben genomen van de concept-Luchtvaartnota
2020–2050 en het nog te formuleren voorkeursscenario?

Antwoord 16

Het is gebruikelijk een oordeel te geven over een eindproduct en niet over concepten.

Vraag 17

Onderschrijft u dat in het proces van de Luchtvaartnota 2020–2050 onvoldoende rekening
is gehouden met de wensen van deze en andere bewonersgroepen, actiegroepen en belangenverenigingen?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 17

Zie het antwoord op vraag 10.

Vraag 18

Erkent u dat een dergelijke gang van zaken, waarbij in dit geval SATL en BTV met het
gevoel blijven zitten dat ze niet gehoord worden, zeer schadelijk is voor het vertrouwen
van burgers in de overheid? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 18

SATL/BTV heeft alle gelegenheid gehad om haar belang in te brengen, en heeft hier
ook gebruik van gemaakt. Ik heb hier waardering voor.

Vraag 19

Erkent u dat het op basis van dit incomplete en ongebalanceerde proces, waar SATL
en BTV nadrukkelijk ontevreden over zijn en afstand van nemen, niet correct zou zijn
om een vinkje te zetten achter het hoofdstuk «burgerparticipatie»? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 19

Ik zet geen vinkjes. Met deze vraag doet u geen recht aan de voorbereiding van de
Luchtvaartnota, waarbij ik expliciet het belang van de inbreng van belanghebbenden
een grote rol heb gegeven.

Vraag 20

Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?

Antwoord 20

Ja.