Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Bruins over het bericht 'Kleine winkeliers moeten gedwongen verhuizen voor uitbreiding Sterrenburg'

Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 19 december
2019)

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Kleine winkeliers moeten gedwongen verhuizen voor uitbreiding
Sterrenburg»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat winkeliers gedwongen moeten verhuizen binnen winkelcentrum Sterrenburg
zodra de huidige huurperiode afloopt?

Antwoord 2

Het winkelcentrum Sterrenburg in de gemeente Dordrecht omvat meer dan 50 winkels.
In verband met de uitbreiding van twee supermarkten en renovatie van het winkelcentrum
door eigenaar Wereldhave zullen enkele winkeliers gedwongen worden te verhuizen. De
winkeliers die gedwongen dienen te verhuizen, wordt een andere bedrijfsruimte aangeboden.

Vraag 3

Klopt het dat winkeliers meer huur moeten gaan betalen voor minder oppervlakte?

Antwoord 3

Uit navraag bij de gemeente Dordrecht blijkt dat het winkelcentrum wordt opgeknapt
en aantrekkelijker gemaakt voor bezoekers. De verwachting is dat dit zich vertaalt
in hogere bezoekersaantallen en een hogere omzet. Het is niet ongebruikelijk dat winkeliers
in een dergelijk geval bij de herziening van hun huurcontract door de verhuurder gevraagd
wordt, als onderdeel van de onderhandeling, om een hogere huurprijs te betalen. Of
dat in deze casus daadwerkelijk het geval zal zijn, is niet bekend. Het overgrote
merendeel van de winkeliers behoudt de huidige locatie, zodat daar een kleinere oppervlakte
niet aan de orde zal zijn. De winkeliers die gedwongen dienen te verhuizen, wordt
een andere bedrijfsruimte aangeboden. Of die in alle gevallen dezelfde oppervlakte
kent, is onbekend.

Vraag 4

Wat is inzake de huurprijs de rechtspositie van de winkelier/huurder in een dergelijke
situatie?

Antwoord 4

De huurder is beschermd op grond van het huurrecht ten opzichte van de verhuurder.
Renovatie is een mogelijke grond voor een verhuurder om de rechter te vragen om een
huurovereenkomst eenzijdig te beëindigen. Het is aan de rechter om te beoordelen welke
bescherming een huurder heeft in een concreet geval zoals dit. Indien de rechter oordeelt
dat eenzijdige beëindiging is toegestaan, dan moet aan de betrokken huurder in beginsel
een nieuwe huurovereenkomst aangeboden worden. Uitgangspunt is dat de huurprijs op
vergelijkbaar niveau wordt gehouden. Andere voorwaarden (locatie, oppervlak) kunnen
verschillen. De redelijkheid van het aanbod wordt zonodig door de rechter getoetst.

Voor de huurders die blijven zitten blijft hun huidige huurcontract gelden. Bij de
vijfjaarlijkse huurprijsherziening gaan huurder en verhuurder opnieuw met elkaar in
onderhandeling over de hoogte van de huurprijs en wordt een nieuwe, marktconforme
huurprijs vastgesteld. Eventuele verschillen hieromtrent kunnen aan de rechter worden
voorgelegd.

Vraag 5

Is de rechtspositie inzake de verhoging van de huurprijs verschillend voor winkeliers
die in dezelfde winkelruimte kunnen blijven en winkeliers die gedwongen moeten verhuizen?

Antwoord 5

De formele rechtspositie verschilt in theorie. Wanneer sprake is van een nieuwe huurovereenkomst
staat het partijen immers vrij om andere afspraken met elkaar te maken. In de praktijk
zal beide groepen winkeliers gevraagd worden om een marktconforme huur te betalen.

Vraag 6

Klopt het dat winkeliers die gedwongen moeten verhuizen binnen winkelcentrum Sterrenburg
te maken kunnen krijgen met slechtere contractvoorwaarden?

Antwoord 6

De wet rept van een redelijk aanbod dat de verhuurder moet doen aan de huurder bij
gedwongen verhuizing. Dat betekent niet dat onder alle omstandigheden de huurder een
gelijkluidend huurcontract kan afdwingen. Zo zou het kunnen zijn dat de huurder een
andere locatie krijgt aangeboden, of dat de te huren oppervlakte kleiner is. Het onderhandelingstraject
over de nieuwe huurovereenkomst kan andere voorwaarden opleveren, maar dat hoeft niet
meteen een slechtere overeenkomst te betekenen.

Vraag 7

Wat is inzake contractvoorwaarden de rechtspositie van de winkelier/huurder in een
dergelijke situatie?

Antwoord 7

Er gelden geen bijzondere voorwaarden, anders dan de algemene voorwaarden van het
huurrecht. Beide partijen kunnen onderhandelen over de voorwaarden in het nieuwe huurcontract.
Zie ook het antwoord op vraag 4.

Vraag 8

Is de rechtspositie inzake contractvoorwaarden verschillend voor winkeliers die in
dezelfde winkelruimte kunnen blijven en winkeliers die gedwongen moeten verhuizen?

Antwoord 8

Winkeliers die in dezelfde ruimte kunnen blijven, houden hun oorspronkelijke huurovereenkomst.
Winkeliers die gedwongen moeten verhuizen onderhandelen met de verhuurder over een
nieuwe huurovereenkomst. Zie ook het antwoord op vraag 4.

Vraag 9 en 10

Klopt het dat winkeliers gedwongen kunnen worden hun winkel op zondag te openen zodra
de huidige huurperiode afloopt?

Wat is inzake zondagsopenstelling de rechtspositie van de winkelier/huurder in een
dergelijke situatie?

Antwoord 9 en 10

Na afloop van de huurperiode onderhandelen de huurder en verhuurder met elkaar over
nieuwe voorwaarden in het huurcontract. Daarbij kunnen afspraken tussen partijen niet
buiten de grenzen van de Winkeltijdenwet en de daaruit volgende besluiten van de gemeente
treden. In beginsel is openstelling op zondag verboden, tenzij de gemeente daarvoor
een vrijstelling of ontheffing heeft verleend. In gemeenten waarin winkels op zondag
geopend mogen zijn, kunnen in een nieuw huurcontract bepalingen over (zondags)openingstijden
zijn opgenomen. Op de informatiesite van de gemeente Dordrecht is te lezen dat winkels
op zondagen tussen 12.00 en 18.00 uur open mogen zijn. Het winkelcentrum Sterrenburg
heeft elke laatste zondag van de maand koopzondag. Niet alle winkeliers maken hiervan
gebruik.

Vraag 11 en 13

Is de rechtspositie betreffende de zondagsopenstelling verschillend voor winkeliers
die in dezelfde winkelruimte kunnen blijven en winkeliers die gedwongen moeten verhuizen?

Kunt u garanderen dat de winkeliers/huurders die gedwongen moeten verhuizen binnen
hetzelfde winkelcentrum het recht behouden om op zondag hun winkel niet te openen?

Antwoord 11 en 13

In Sterrenburg wordt een beperkt aantal winkeliers gedwongen te verhuizen, waarbij
zij onderhandelen over nieuwe huurcontractvoorwaarden. In theorie is het mogelijk
dat afspraken over openingstijden op zondag onderdeel vormen van het redelijk aanbod
voor een nieuwe huurovereenkomst. De rechter beslist of het inderdaad gaat om een
redelijk aanbod. Het overgrote deel van de winkeliers behoudt hun huidige contractvoorwaarden.
Wanneer de verhuurder andere openingstijden zou willen invoeren, dan zou het meer
voor de hand liggen om hierover met alle winkeliers gezamenlijk afspraken te maken.

Vraag 12

In hoeverre en op welke wijze versterkt recente en aankomende wetgeving de rechtspositie
van de winkelier/huurder in deze situatie?

Antwoord 12

Ik bereid op dit moment een wetsvoorstel voor dat winkeliers beschermt tegen situaties
waarbij ze geconfronteerd worden met een wijziging van openingstijden waarmee ze niet
nadrukkelijk hebben ingestemd, bijvoorbeeld voor de gevallen waarin openingstijden
afgesproken worden binnen een winkeliersvereniging. In een vereniging geldt doorgaans
besluitvorming bij meerderheid van stemmen, waardoor een winkelier geconfronteerd
kan worden met een geldig verenigingsbesluit over openingstijden, terwijl hij het
er niet mee eens is. Ik wil deze winkelier een expliciet instemmingsrecht geven. Mocht
de winkelier in deze gevallen niet instemmen, dan gelden deze gewijzigde openingstijden
niet voor hem. Ik ben mij daarnaast bewust van de wens van de Kamer om gedwongen zondagsopenstelling
verder tegen te gaan (motie-Stoffer/Verhoeven)2. Ik ben me nog aan het beraden of ik aanvullende maatregelen tref bovenop het huidige
wetsvoorstel. Ik ben daar met de sector over in gesprek.