Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Raak over het protest van de eilandraadsleden van Saba

Antwoord van Minister Knops (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
3 december 2019).

Vraag 1

Begrijpt u de frustratie van de leden van de eilandsraad van Saba dat zij hun financiën
op orde hebben, maar nauwelijks structureel budget krijgen voor het voeren van beleid?1

Antwoord 1

Het Openbaar Lichaam Saba heeft in de vorm van de vrije uitkering en de eigen (belasting)inkomsten
de beschikking over structurele middelen. Over het jaar 2019 gaat het om ruim 9 miljoen
USD aan vrije uitkering en ruim 1 miljoen USD aan eigen inkomsten. Daarnaast heeft
dit kabinet voorzien in een structurele bijdrage voor de exploitatie van infrastructuur.
Voor Saba betreft dit een bedrag van bijna 1,5 miljoen USD per jaar. Van de 30 miljoen
euro die dit kabinet via de regio enveloppe beschikbaar heeft gesteld voor Caribisch
Nederland is 13 miljoen euro aan Saba toegekend. 12 miljoen euro is samen met de wederopbouwmiddelen
bestemd voor een verbeterde zeehaven. Met die investering wordt ook beoogd de eigen
inkomsten van Saba middels toerisme te vergroten. Naast deze middelen heeft het Openbaar
Lichaam Saba de afgelopen jaren inderdaad vanuit verschillende ministeries veel incidentele
bijdragen ontvangen, die (mede) structurele taken financieren (veelal ter intensivering
c.q. verbetering).

In de kabinetsreactie op de voorlichting van de Raad van State en het Interdepartementaal
Beleidsonderzoek (Kamerstuk 35 300 IV, nr. 11) is ook ingegaan op de hoogte van de vrije uitkering en de (vele) incidentele bijdragen.
Het kabinet zal de hoogte van de vrije uitkering betrekken bij de herijking van de
taakverdeling tussen Caribisch Nederland en het Rijk. Om de administratieve lasten
van de openbare lichamen te verlagen en de beleidsruimte te vergroten wordt bovendien
bezien of meerjarige incidentele uitgaven kunnen worden gebundeld en ondergebracht
in structurele bijdragen.

Vraag 2

Deelt u mijn opvatting dat het voor Saba gekozen beleid om het lokale bestuur meer
taken zélf te laten uitvoeren ook betekent dat het eiland meer vrij besteedbaar budget
moet hebben? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Ja. In het door mij afgesloten bestuursakkoord 2019–2022 (de «Saba Package») is afgesproken
dat het Openbaar Lichaam Saba en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zich zullen inspannen om structurele taken ook met structurele middelen te dekken.
Zo voegt het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vanaf 2020 een bedrag
van USD 400.000 (structureel) toe aan de vrije uitkering van Saba voor de uitvoering
van het sport- en preventieakkoord en naschoolse activiteiten.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat de politieke stabiliteit en de financiële degelijkheid van
Saba ook ruimte biedt voor een eigen beleid ten opzichte van Saba, los van het gezamenlijke
beleid voor alle drie de BES-eilanden?

Antwoord 3

Ja.

Vraag 4

Bent u bereid in overleg te treden met de eilandsraad van Saba, met als inzet het
onderlinge vertrouwen te herstellen?

Antwoord 4

Mijn ambtenaren en ik hebben regelmatig contact met het bestuurscollege van Saba.
De in de «Saba package» gemaakte afspraken, waaronder robuuste overheidsfinanciën,
worden halfjaarlijks gemonitord.

Vraag 5

Bent u bereid als coördinerend Minister te bezien hoe wij Saba meer vrij besteedbare
middelen en beleidsvrijheid kunnen geven?

Antwoord 5

Ja. Zie de antwoorden op de vragen 1, 2 en 3.