Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van der Lee en Sienot over het bericht ‘Toezicht op energiebesparingsplicht bedrijven faalt’

Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 11 november
2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Toezicht op energiebesparingsplicht bedrijven faalt»?1

Antwoord 1

Ik heb kennisgenomen van het bericht.

Vraag 2

Waarom heeft u niet eerder gemeld dat er moeilijkheden zijn bij het in kaart brengen
van de bedrijven die verplicht zijn om energiebesparingsmaatregelen te nemen? Had
u dit niet beter kunnen inschatten?

Antwoord 2

Het ontwerpbesluit tot wijziging van het Activiteitenbesluit milieubeheer in verband
met de informatieplicht voor energiebesparende maatregelen (Kamerstuk 29 383, nr. 305) is op 3 oktober 2018 aan uw Kamer gestuurd. Op 14 november 2018 heb ik gereageerd
op de schriftelijke vragen van uw Kamer hierover (Kamerstuk 29 383, nr. 309). In de nota van toelichting van dit ontwerpbesluit heb ik aangegeven dat de precieze
omvang van de doelgroep niet duidelijk is en dat het bevoegd gezag geen complete lijst
heeft van de bedrijven en instellingen die onder de energiebesparingsplicht vallen.
Een van de doelen van de informatieplicht is dan ook het verbeteren van het inzicht
van het bevoegd gezag in de doelgroep. In de Kamerbrief over de eerste resultaten
van informatieplicht van 16 september 2019 (kenmerk 2019Z17296) heb ik verduidelijkt dat ik op basis van een schatting rekening houdt met maximaal
tussen de 50.000 en 60.000 bedrijfsvestigingsrapportages die per 1 juli 2019 ingediend
hadden moeten worden.

Vraag 3

Wat zijn exact de privacyredenen waardoor netbeheerders en meetbedrijven geen verbruiksgegevens
van individuele bedrijven mogen verstrekken zonder toestemming van die bedrijven zelf?
Zijn die moeilijkheden op te lossen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3

Op grond van de informatieplicht energiebesparing moeten bedrijven en instellingen
waar meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas(equivalent) wordt verbruikt, inzicht geven in hun energieverbruik en in de
getroffen maatregelen voor energiebesparing. Het gaat hierbij om de verplichting voor
het uitvoeren van alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van
vijf jaar of minder.

Er loopt op dit moment over het verstrekken van de verbruiksgegevens een gerechtelijke
procedure tussen een gemeente, namens een omgevingsdienst, en een netbeheerder. De
gemeente heeft bij deze netbeheerder de adressen gevorderd die nodig zijn voor de
handhaving van de informatieplicht. De procedure is gericht op de vraag of de netbeheerder
de gevraagde gegevens wel of niet mag verstrekken. Heel exact gaat het in die procedure
om artikel 79, eerste lid, Elektriciteitswet en artikel 37, eerste lid, Gaswet (over
de geheimhoudingsplicht van de netbeheerders) en of de Wet milieubeheer voldoende
grondslag vormt om gegevens van een netbeheerder te vorderen. De rechterlijke uitspraak
zal naar verwachting begin volgend jaar meer duidelijkheid bieden aan alle partijen
over het verstrekken van de gegevens.

Ik vind het belangrijk dat de informatieplicht energiebesparing goed te handhaven
is door het bevoegd gezag. Daarom onderzoek ik op dit moment op welke wijze dit eventueel
beter geborgd kan worden. Een wettelijke verplichting tot het verstrekken van de gegevens
die hiervoor nodig zijn, behoort wat mij betreft tot de mogelijkheden.

Vraag 4

Klopt het dat de omgevingsdiensten de bedrijven in hun gebied niet goed in kaart hebben
gebracht? Zo ja, waarom is hier niet eerder verbetering in gebracht?

Antwoord 4

De energiebesparingsplicht uit de Wet milieubeheer bestaat al 25 jaar, maar heeft
tot voor kort een slapend bestaan geleid. We moeten dus van ver komen. Gemeenten en
gemandateerde omgevingsdiensten hebben de afgelopen jaren een verschillende mate van
prioriteit aan het onderwerp energiebesparing gegeven. Het inzicht in de doelgroep
van de bedrijven die op basis van hun verbruik onder de energiebesparingsplicht vallen,
verschilt daardoor. Omdat men er nu door de introductie van de informatieplicht actiever
mee aan de slag is gegaan, ligt de vraag op tafel of netbeheerders dergelijke gegevens
mogen leveren. We onderzoeken nu hoe we het inzicht in de doelgroep kun verbeteren.

Vraag 5

Is dit mede het gevolg van capaciteitsproblemen bij de omgevingsdiensten? Hoe is de
drie miljoen euro uit het amendement-Van der Lee (Kamerstuk 44 775-VIII, nr. 115) tot besteding gekomen?

Antwoord 5

Zoals bij vraag 4 aangegeven verschilde de afgelopen jaren de mate van prioriteit
voor het onderwerp energiebesparing per omgevingsdienst. Dit heeft invloed op de beschikbare
capaciteit en het inzicht in de doelgroep. De drie miljoen euro uit het amendement-Van
der Lee (Kamerstuk 44 775-VIII, nr. 115) is ingezet voor een effectieve uitvoering van de informatieplicht door het bevoegd
gezag. Het bedrag is via het Gemeentefonds overgemaakt naar de gemeenten. Wanneer
een gemeente de toezichtstaken voor energiebesparing aan de regionale omgevingsdienst
gemandateerd heeft, zouden deze middelen bij de omgevingsdienst terecht moeten komen.
De extra middelen worden door de omgevingsdiensten onder andere gebruikt om de informatieplicht
te implementeren in de organisatie, voor het aanschrijven van bedrijven, het beantwoorden
van vragen, het geven van presentaties en het opleiden van toezichthouders.

Vraag 6

Op welke manieren gaan de bevoegde instanties de ontbrekende bedrijven en instellingen
in hun gebied beter in kaart brengen?

Antwoord 6

Ik heb uw Kamer onlangs geïnformeerd over de eerste resultaten van de informatieplicht
(Kamerbrief van 16 september 2019 met kenmerk 2019Z17296). Inmiddels zijn er meer dan 29.000 rapportages ingediend. De informatieplicht leidt
tot een verbetering van het inzicht welke bedrijven onder de energiebesparingsplicht
vallen. Bedrijven uit de doelgroep rapporteren namelijk over de genomen energiebesparende
maatregelen en er melden zich nu ook bedrijven die bij het bevoegd gezag nog niet
bekend waren. Een groot deel van het bevoegd gezag in het land is hier inmiddels actief
mee aan de slag gegaan. De Veluwse omgevingsdiensten en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied
koppelen bijvoorbeeld de rapportages uit de informatieplicht aan hun eigen gegevens
waarmee digitale dashboards mogelijk worden. Hiermee kan informatie-gestuurd toezicht
uitgevoerd worden. Ik hoop dat andere bevoegd gezagen hier een voorbeeld aan nemen.

Het bevoegd gezag benadert enerzijds actief bedrijven waarvan het weet dat ze onder
de energiebesparingsplicht vallen, maar die nog geen informatie hebben aangeleverd.
Daarnaast gaat het bevoegd gezag actief aan de slag om haar inzicht in de doelgroep
te verbeteren en een compleet beeld van de bedrijven te krijgen. Vanuit de maatregel
«Versterking en ondersteuning van de uitvoering energiebesparingsverplichting» in
het kader van Urgenda is vijf miljoen euro beschikbaar voor toezicht en ondersteuning
van bedrijven bij het voldoen aan deze verplichtingen. Als uitvoering van deze maatregel
start Rijkswaterstaat op korte termijn met een tender waar onder andere energieadviseurs
zich kunnen inschrijven. Omgevingsdiensten en gemeenten kunnen vervolgens deze diensten
afnemen. Het beter in kaart brengen van de doelgroep, door middel van bedrijfsbezoeken,
gevelcontroles en het verwerken van de informatieplichtrapportages, is hier onderdeel
van. Op deze manier wordt extra capaciteit voor het bevoegd gezag gerealiseerd op
het gebied van energiebesparingstoezicht, en kan er beter gestuurd worden op het daadwerkelijk
inzetten van de extra middelen voor het realiseren van energiebesparing bij bedrijven.