Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Verhoeven en Groothuizen over de moord op de Maltese journaliste Daphne Caruana Galizia

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 30 oktober 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Family of murdered Maltese journalist raise concerns
over public inquiry»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3, 4

Deelt u de mening dat het noodzakelijk is dat de moord op de Maltese anti-corruptie
journalist Daphne Caruana Galizia geheel onafhankelijk wordt onderzocht?

Deelt u de mening dat voor een onafhankelijke onderzoekscommissie het noodzakelijk
is dat zij geen banden hebben met personen die de vermoordde journalist onderzocht
en er geen enkele twijfel mag bestaan over de onafhankelijkheid?

Deelt u de mening dat de onafhankelijkheid van de leden van de onderzoekscommissie
naar de moord op Daphne Caruana Galizia in twijfel te trekken valt, vanwege relaties
met personen die de journalist onderzocht en vanwege een afhankelijkheidsrelatie van
de regering? Zo nee, kunt u dit toelichten?

Antwoord 2, 3, 4

De afschuwelijke moord op de onderzoeksjournaliste Daphne Caruana Galizia krijgt terecht
veel aandacht, ook in Nederland, en verdient zoals eerder door mij is aangegeven,
een grondig onderzoek.

Ik verwelkom het feit dat de Maltese regering onlangs, conform de aanbeveling van
de Raad van Europa, een openbaar onderzoek heeft ingesteld en zie dit als een teken
dat Malta de zaak serieus neemt en open staat voor de aanbevelingen van gezaghebbende
instituties zoals de Raad van Europa. De samenstelling van de onderzoekscommissie
is nog onderwerp van overleg tussen de regering en de familie. Het is aan de onderzoekscommissie
om het onderzoek op onafhankelijke wijze vorm te geven.

Vraag 5, 6

Bent u bereid, in het kader van rechtsstatelijke ontwikkelingen in de Europese Unie,
dit onderwerp te bespreken met uw Maltese collega en er bij hem op aan te dringen
dat de onderzoekscommissie geheel onafhankelijk moet zijn?

Bent u van plan deze situatie en de vragen die het oproept over de rechtsstatelijkheid
in Malta te bespreken met uw Europese collega’s? Bent u van plan dit te bespreken
tijdens de Raad Algemene Zaken van 15 oktober 2019 en/of de Raad Justitie en Binnenlandse
Zaken van 7/8 oktober 2019? Kunt u deze vragen beantwoorden voor deze Raden?

Antwoord 5, 6

Het Kabinet blijft, zoals in eerdere beantwoording door mij aangegeven, deze kwestie
op de voet volgen. Dit geldt ook voor de Raad van Europa en de Europese Commissie,
die aangaven de ontwikkelingen rondom het proces zorgvuldig te bekijken.

Het onderwerp stond niet geagendeerd tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken
van 7 en 8 oktober jl of de Raad Algemene Zaken van 15 oktober jl. De regering van
Malta heeft een openbaar onderzoek ingesteld en is hierover in overleg met de familie
van Daphne Caruana Galizia. Op dit moment is er daarom wat het kabinet betreft geen
noodzaak de kwestie binnen de EU te agenderen.

Bilateraal blijft Nederland de zaak en het belang van gedegen en onafhankelijk onderzoek
bij Malta onder de aandacht brengen. De Nederlandse ambassade volgt de ontwikkelingen
op de voet en brengt de Nederlandse zorgen op in gesprekken met vertegenwoordigers
van de Maltese overheid. Ook ik breng de zaak regelmatig op in gesprekken die ik voer
met mijn Maltese collega.

Vraag 7, 8, 9

Kunt u zich uw BNC-fiche «Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten
van de Europese Unie» van 29 mei 2019 herinneren? Kunt u daaruit de uitspraak «Als
waardengemeenschap zijn de EU en haar lidstaten verplicht om erop toe te zien dat
de democratische rechtsstaat binnen de Unie wordt gerespecteerd en versterkt»2 herinneren? Kunt u uw inzet op rechtsstatelijkheid in Malta toelichten in licht van
deze uitspraak?

Hoe ziet u de rechtsstatelijke situatie in Malta? Deelt u de mening dat effectief
onafhankelijk onderzoek en rechtspraak essentieel zijn? Hoe duidt u specifiek de rechtsstatelijke
situatie in Malta in het kader van «bevorderen, voorkomen, handhaven»?

Bent u bekend met het rapport van de Venetië-Commissie van de Raad van Europa over
Malta?3
4 Bent u van mening dat Malta alle aanbevelingen uit dat rapport moet implementeren?
Bent u op de hoogte hoe ver Malta hiermee is? Zo ja, kunt u de Kamer hierover informeren?

Antwoord 7, 8, 9

Nederland acht het van groot belang dat de rechtsstaat in de Europese Unie en haar
lidstaten goed functioneert, en maakt zich hiervoor samen met gelijkgezinde lidstaten
in Europees verband sterk.

Zoals ik in mijn beantwoording van de vragen van het lid Leijtern (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2018–2019, nr. 1481) heb aangegeven, worden in de rapportage van de Venetië Commissie zorgen geuit over
het functioneren van onderdelen van de rechtsstaat in Malta, en worden aanbevelingen
gedaan.

Het kabinet neemt de zorgen van de Venetië Commissie serieus, en ziet graag dat Malta
de aanbevelingen uit het rapport overneemt. Het kabinet vindt het bemoedigend dat
de Maltese regering heeft aangegeven de aanbevelingen en conclusies in het rapport
op te willen volgen. Malta heeft inmiddels de aanbeveling opgevolgd om de verantwoordelijkheden
van de Procureur-Generaal te splitsen. Andere aanbevelingen worden momenteel door
Malta bestudeerd. Het kabinet blijft de ontwikkelingen volgen en is bereid, als verdere
stappen uitblijven, hierover het gesprek aan te gaan met Malta.

Vraag 10

Bent u ervan op de hoogte dat er nog steeds strafzaken in het kader van smaad en laster
lopen tegen Daphne Caruana Galizia?5 Bent u het eens dat deze zo spoedig mogelijk moeten worden ingetrokken? Bent u bereid
uw Maltese collega hierop aan te spreken? Kunt u uw mening toelichten?

Antwoord 10

Het is aan de Maltese rechter om over deze zaken een uitspraak te doen.

Vraag 11

Kunt u de Kamer informeren over de relevante ontwikkelingen op het gebied van de rechtsstaat
in Malta?

Antwoord 11

Zie beantwoording van de vragen 7–9.

Vraag 12

Bent u bereid deze vragen uiterlijk te beantwoorden voor aanvang van het plenaire
debat over de paspoorthandel in Malta?

Antwoord 12

Ja, op het moment van schrijven is een debat nog niet ingepland.